"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Din Mehmeti (1929 - 2010)

Post Reply
Rina
Honored Member
Honored Member
Posts: 368
Joined: Thu Feb 23, 2012 10:03 pm
Gender: Female

Din Mehmeti (1929 - 2010)

#1

Post by Rina » Fri Jun 01, 2012 9:11 am

Din Mehmeti lindi në fshatin Gjocaj afër Junikut, më 7 maj 1929. Shkollën fillore e kreu ne Junik, kurse të mesmen (normalen) në Gjakovë. Studioi gjuhën dhe letërsinë shqipe në Universitetin e Beogradit, ku u diplomua në vitin 1959. Po aty regjistroi edhe studimet pasuniversitare dhe i dha të gjitha provimet, kurse punimin e magjistraturës me titull Nëna në strukturën e poezisë lirike familjare shqiptare e mbrojti në Universitetin e Prishtinës në vitin 1976.

Edhe pse ka botuar disa proza, kritika letrare dhe një dramë, Din Mehmeti njihet kryesisht për poezinë e tij figurative, e cila është botuar që nga viti 1961 deri në vitin 1999 në 16 vëllime. Poezinë e parë e botoi në vitin 1949 në revistën letrare Jeta e Re.

Poezia e Din Mehmetit shquhet për ndjeshmëri popullore. Ashtu si dhe Ali Podrimja, i cili është po nga Gjakova, ai mbështetet në shumë figura, metafora, dhe simbole të poezisë popullore të Shqipërisë së Veriut për të mbrujtur dhe ndërtuar lirikat e tij të trazuara me vizionin stoik të malësorëve. Megjithëse është një fllad i lehtë romantik që përshkon poezinë e tij, sikundër e pati cilësuar dikur kritiku Rexhep Qosja, ky përdorim krijues i folklorit është i shkrirë fuqishëm me një rrjedhë realiste, herë-herë ironike, që buron pjesërisht nga etika e revoltës në traditën e Migjenit (1911-1938) dhe Esad Mekulit (lindur në 1916). Shqetësimi poetik i Din Mehmetit, megjithatë, nuk i drejtohet protestës mesianike ose kritikës sociale, por krijimtarisë artistike dhe përvojës individuale.

Libri i tij "As në tokë as në qiell" është e ndarë në pesë cikle : "Trimat e këngës sime", "Bishat e bardha", "Kujtesa e letrave", "Barka ime mbahu", dhe "Këngë për vete". Titulli i ciklit të katërt, "Barka ime mbahu", është ndofta simbolik për praninë e sotme e letrave shqipe, bile edhe të shqiptarëve në Jugosllavi. Ai vjen nga poezia "Dialog me liqenin", shkruar në Strugë buzë Liqenit të Ohrit në kufirin jugosllavo-shqiptar, gjatë Festës Ndërkombëtare të Poezisë në Strugë në gusht 1987.

Veprat poetike të Din Mehmetit


Në krahët e shkrepave. “Rilindja”, Prishtinë 1961.
Rini diellore. “Jeta e re”, Prishtinë 1966.
Dridhjet e dritës. “Rilindja”, Prishtinë 1969.
Heshtja e kallur. ”Rilindja”, Prishtinë 1972.
Ora. “Rilindja”, Prishtinë 1974.
Ikje nga vdekja. “Rilindja”, Prishtinë 1978.
Fanar në, furtunë. “Rilindja”, Prishtinë 1971.
Kosovë, zog i diellit. “Rilindja”, Prishtinë 1982.
Fatin tim nuk e nënshkruaj. “Rilindja”, Prishtinë 1984.
As në tokë, as në qiell. “Rilindja”, Prishtinë 1988.
Gjaku që këndon. “Rilindja”, Prishtinë 1993.
Prapë fillimi. “Jeta e re”, Prishtinë 1996.
Lumturia është mashtrim. ”Dukagjini”, Pejë 1999.
Mos vdis kur vdiset. “Rilindja”, Prishtinë 2001.
Verbim i bardhë. “Faik Konica”, Prishtinë 2004.
Zjarri i këngës. “Toena”, Tiranë 2007.
Vajet e shiut (Vepër postume), “Drenusha”, Prishtinë 2010.

Përzgjedhje dhe antologji

Mallkimi i gjakut. “8 Nëntori”, Tiranë, 1973.
Poezi. (përzgjedhje nga Fatos Arapi), “Naim Frashëri”, Tiranë, 1985.
Klithmë është emri im. (përzgjedhur nga Agim Vinca), “Toena”, Tiranë 2002
Antologji personale. (përzgjedhur nga vetë autori), “Ora”, Tiranë 2004.
Vepra 1-5. “Drenusha”, Prishtinë 2009.

Rina
Honored Member
Honored Member
Posts: 368
Joined: Thu Feb 23, 2012 10:03 pm
Gender: Female

Re: Din Mehmeti (1929 - 2010)

#2

Post by Rina » Fri Jun 01, 2012 9:17 am

Kosovë, Zog i Diellit

Je fjalë e ruajtur nga dheu
Që hyn nëpër gjak
E del nëpër diell

Je kraharor i shpuar nga plumbat
Krua i gjetur në palcën e shkëmbit
Të nxirë nga gjuajtjet nëpër kohë

Kosovë lahutë e djegur këngësh
E thirrjesh ndër revolucione

2
Je emër i pakësuar në luftë
Për të mbetur e bukur
Për gjuhën që s’deshi të këputet
Nga rrënjët e legjendës së vjetër

Je stuhi e vringëllimave të shpatave
Tokë e bleruar ndër ëndrra
Tokë e rritur në gjinj
Nëpër vite e shekuj

Kosovë, pushkë e gjatë e zbrazur
Nga rruga e nga pylli

3
E gurë të thyer mbi gurë
e mur –
Shpend i vrarë në bebëza

E gurë të ngrënë mbi rrashtë
e duar –
Durim i gjakut në emër

E rrashtë e shpuar mbi gurë
e flamur
Lumë i zi, lumë i kuq në zemër

4
Je ylli im dhe vdekja ime
Ke zërin e ninullave
Ninullave të kënduara kryengritjeve

Je gjuha ime dhe ashti im
Ke formën e sofrës –
Sofrës së dasmave të kuqe

Je e tashmja dhe e ardhmja ime
Ke syrin prej lulediellit –
Lulediellit të skuqur nga flaka e pushkës
Nga gjaku e djersa

5
Djepi yt më ka rritur
Djepi yt më ka plakur
Rrugët tymojnë

Në prehrin tënd jemi gjetur
Në prehrin tënd kemi mbetur
Këngët jehojnë

Kosovë tokë e paepur

6
Pas teje
Shekujt gurë të shpuar breg rrugëve
ëndërrojnë

Pas teje
Dejtë e tharë rreth zemrave
lotojnë

Pas teje
Kullat e verbuara ditëve të përflakura
recitojnë

Pas teje
Tokë e qiell muze eshtrash e dritash
gjakojnë

Pas teje
Fjalët e mia të gurëzuara në shkëmb
të kërkojnë

7
Të kërkoj ndër libra
E të gjej në gjuhë –

Rrethatore e ngrirë e brezit

Të kërkoj nëpër dete
E të gjej në shkëmb

Fanar i dritës dhe i gjakut

Të kërkoj ndër varre
E të gjej në tufat e kallinjve
Si mustaqet e rritura të nipave

Kosovë lavër e skuqur e ballit tim

8
Të dua për farën
Që tufoi edhe ndër varre
Edhe mes gishtërinjve
Edhe ndër sy

Të dua për farën
Që s’e kalbi as gjaku
Që s’e mërdheu as acari

Që s’e shteri as thatësia

Të dua për duart
që libra shkruajnë
Për ikjet e kthimet e tua
Nëpër fërfëllaza e të reshura

Të dua për kullat tri herë të kallura
E të ndërtuara sërish nëpër krisma

Të dua për emrin që shkrove
Me majë të briskut nëpër lisa

Për shqiponjat që i qëndise
Shamive të djemve të vetëm
Për ndjekjet rrahjet vdekjet
E Mehmet Dinës
Për yrishet e tij sukave
Për pushkën e tij pa rrip
Për fishekët e tij nëpër xhepa
Të dua për damarët e dritës
Në duart e Din Mehmetit

9
E kullat e djegura të mbikullave –
Lëmsha flake në qiell

E pushkët e heshtura nga pushkët
për një emër
Për një djep për një qiell –
Recital i gjuhës

Kosovë krismë e gjatë

10
Qëndroj para teje me një pushkë
E me një laps –
Porosia jote më kall
Fryma jote më jep zemër jetë më jep

....

11

....

Të dua për këngët e babait
Mbrëmjeve pa dritë
Për lutjet e nënave vetëtimave
Për pranverat që nxore nga gjoksi
Për yjet diejt tokës së pëlleshme
Të dua për duart që ngrenë ura
Që lidhin në mes veti popujt
Për ato që ndërtojnë shkolla në fshat

Kosovë shqiponjë valltare shkëmbinjsh
Dhe fushash të bleruara

Të dua për një kështjellë eshtrash
Për një shpatë
Për një emër
Për gjithçka që shihet e preket
Për gjithçka në ëndërr e zhgjëndërr

Të dua kur qeshi kur qaj
Kur ngrihem kur zbres
Kur eçtohem kur kam uri
Kur dashuroj kur çmendem

Kosovë zog i Diellit...

Rina
Honored Member
Honored Member
Posts: 368
Joined: Thu Feb 23, 2012 10:03 pm
Gender: Female

Re: Din Mehmeti (1929 - 2010)

#3

Post by Rina » Sun Jun 03, 2012 9:50 am

Elegji për Azem Shkrelin

Mos e zgjoni!
Nuri i tij shndrit

Trupin e ka në të tashmen
Shpirtin në të ardhmen

Është duke përbiruar
Nëpër shkëmboren e mendimit
Për të arritur në anën tjetër të vetes

Rugovasit e mbështollën
Me shalla të bardhë
E vendosën në shpirtin e tyre
Për të jetuar gjithmonë me të

Drita i tha territ:
Nxima shikimin
Mos ta shoh të heshtur

Terri i tha dritës:
Më bëj edhe më të zi

O miku im më i miri mik
Zi zi zi – ajo ditë
Eh eh eh!...

Mos e zgjoni!

Rina
Honored Member
Honored Member
Posts: 368
Joined: Thu Feb 23, 2012 10:03 pm
Gender: Female

Re: Din Mehmeti (1929 - 2010)

#4

Post by Rina » Tue Jun 05, 2012 5:33 pm

Krismë është emri im

Dyzet vjet kam bredhur nëpër Rrafshin e Dukagjinit
Me tupan të plakur mbas shpine,
Prej dasmës në dasmë,
Prej lindjes në lindje,
Duke i madhuar kullat në jehonat e rroshkura,
Duke ngritur zërin e këtij trualli
Mbi re sterrë,
Unë tupanxhiu i djegur.

Hej - krismë është emri im,
Krismë është jeta e vdekja ime.


2
Mos t’u vijë çudi
Që në shumë vende më ka plasur balli
Si gjollës së rjepur në verë
Se kam qenë endacak i pritjeve të ditëve të mëdha
Dhe i përcjelljeve të kohërva të vdekura.


3
Të gjithë këmbësorët e agimeve të djegura
E njohin veten në sytë e mi –
Në damarët e ndrydhur të tupanit tim
Plot ëndrra të idhta të kësaj toke:

-I-
Më kujtohet fare mirë një kohë e hekurt
Kur erdhën një ordi kalorësish të dalë bese
Dhe u ngulën në oborret tona të nemura
Si gurët e varreve.

Erdhën me sy plot urrejtje
Dhe vranë rrugët,
Dhe vranë dritaret plot ëndrra
Dhe në maje të thikave të ndryshkura vunë zogjët e kullave
Zogjtë që shkruanin me sqeptha emrin e oxhaqeve tona

Larg diku mbi re të nxira.

Erdhën...
Shkabën e vdekjeve e vunë
Mbi varret e dërmitura të gjyshërve,
Mbi sofra
Dhe me pikla plumbi shkruan emrin e tyre
Buzë djepave të foshnjave të zverdhura.

Prej asaj dite, hej
Ka mbetur të përplaset një gjëmë nëpër logjet e erërave
Një lemeritje që copëton qiellin
Me fjalët e vdekura.

-II-
Dikush në mes nesh e ngriti gishtin gjer te flaka
Gjer te lartësitë e mospërkuljes –
Shpata e parë ia preu krahun e qëndresës.

Dikush prej nesh e ngriti gjuhën gjer te hiri,
Gjer te fjala e pathënë –
Shpata e dytë ia këputi rrezet e dashura të tokës.

Dhe këngëtari ynë
Mbet të llomotisë për kulmet e errëta,
Për majet e kuqe,
Për kulmet e tymit të dalë nga shpirtrat e vuajtura
Dhe zogjve s’u kishte mbetur tjetër
Veç të cicërojnë në kremtimet e gënjyera të gjakut,
Të ngrenë lart në kreni veten e përbuzur,
Veten e tyre të harruar nga vetja
Diku në shtyllën e një flamuri të djegur
Pushonte kobi.

-III-
E fërkoi syrin e djathtë,
Syrin e terur në një re,
Dhe vërejti oxhaqet e shtëpive
Kah ngrenin në qiell tymin
E shpirtrave tona:

Erdhën me akuj në buzë
Erdhën me hekur ndër zemra.

Hynë me frikën në duar
Dhe pështynë një skelet të gjallë,
Aty ku i binte ai kavallit,
Aty ku u tregonte përralla nipërve të hutuar.

Atë skelet të mbetur në fërfllazë
E lidhën në këmbë e duar
Dhe ballin e vrarë lie ia shëmtuan
Duke kënduar këngë të vjetra gjaku
Në të cilat shembej çdo gjë që kishte krijuar.

Erdhën...
Tërë natën kalëruan nëpër qilerë e ahure
E rrëmihën gjer në ujë,
Gjer te fundi i jetës në rrëmujë.

Diku poshtë u gjetën do teneqe të ndryshkura
Diku poshtë u gjetën do eshtra të thyer
Diku poshtë u gjetën dorëzat e kalbura të lahutave
Dhe do fjalë të përgjakura
Në të cilat ishin thyer dhëmbët e shekujve.
U ndalën e heshtën si vdekja
Ndërsa jashtë vajtonte era...

-IV-
E ngre kokën nga qielli i mrrolur
Rigonte:


Kënga e parë
Nëse doni të dini si e qet tufën bima ndër ara
Vëreni rrudhat e mia si lavra të erërave
Se kjo është toka e tyre e thyer nëpër mote të egra

Nëse doni të dini se cila është dashuria ime
Le të flasë kulla e shpuar
Le të flasë toka e stolisur me varre
Sepse nëpër të çarat e thella një zë ka jehuar:

Për gjuhë,
Për tokë,
Për nderë,

Na kurrë s’jemi ngopur nga vdekjet...


Kënga e dytë
Rrënoni bjeshkët e nemura, rrënoni
Jeta le të shqymbet në vatrat pesëherë të kallura,
Ujë le të dalë aty ku janë shtruar sofrat,
Bollat le të zvarrisen aty ku janë ndezur zjarret,
Mordet le të pushojnë aty ku janë përkundur djepat,

Se dikush e paska plagosur diellin...

-V-
Te Ura e krahëve të djegur
U tërbuan kërramzat e shpirtit.

Te Ura e krahëve të sosur
Të nesërmen e madhe u gjet
Një grumbull skeletesh të përdredhura
Dhe do copëza të harruara të natës
Që shitojnë rrezet e para tëë agimit
Aty zogjtë prore thurin elegjinë e blerimit...

-VI-
E gjuajti duqin e cigares në ujë
Dhe fshani –
Mbi fshat fshihej terri:

Merre tupanin – më pat thënë baba
E dil në kodër të fshatit,
Në kodrën e bjerrjeve
Dhe qëndresave tona.
Rrahe me thupër e mësukë
Gjersa fryma e fundit të ngrihet
Në ballin e tij plot rrudha.

Dil e rrahe e stër-rrahe
Që të mund t’i ngrohësh zemrat e këputura
Të trojeve.
Dil e mbaje fjalën në krisma
Dhe mbaje qiellin
Që të mos rrënohet në kokat tona.


4
Kam thirrur
Gjersa ka pikëluar breshër nga qielli
Kam kërkuar zjarr nga Bjeshkët e Nemuna,
Ato janë kthyer në ujë
Kam kërkuar ujë nga fushat e thata
Ato janë kthyer në zjarr –
Fjala ime fillim e mbarim e kallur.

-VII-
Vetima shtatëkrerëshe shkruante emrin e asaj nate:
Dhe mbrapa mbetnin gjëmimet e shterura të një kohe:

Zëri i parë:
Mbyllni dyert sonte, jehoi një zë i shterur,
Se po vjen një stuhi me vdekje në duar.
Hyni nëpër kullat e hutuara
Dhe vëreni nëpër dritaret e kohës
Se çka po ndodh me ne sonte!...

Zëri i dytë:
Një re sterrë e ka syrgjynosur diellin
Që të fiket fisi ynë i mallkuar
Dhe kurrkush nuk do të dijë nesër
Se këtu janë kënduar këngë për lirinë e dashur,
Për fitoret që janë nxjerrë nga gjaku.

Zëri i tretë:
Më mirë po largohemi nga ky vend i nemur
Nga hupanat e rrugëve të shpuara
Nga ushtarët e pluhrosur rrugëve të gënjyera.
Po ikim më mirë
Le të mbetet mbrapa këmbësorja jonë e kuqe
Se nuk do të kemi vend as ndër varre.

Zëri i katërt:
Po mbytemi në ujë
Pse veten po e vrasim si gjithmonë
Që të mbetemi gjakhumbur
Që të lulëzojnë ferrat nëpër gjurmat tona

Zëri i pestë:
Jo, jo – shkreh një zë i fortë në log,
Këtu do të rrimë
Si gjyshërit tanë më parë
Ku dielli na ka rreshkur fytyrat
Si drithnajat ndër ara,
Ku na kanë bërë në ninulla
Ku nënat na i kanë shkruar sytë tanë
Me puthjet e ngrohta si flaka.

Zëri i gjashtë:
Këtu do të qëndrojmë
Edhe sikur të rrënohet mbi ne murana e qiellit
Se më lehtë është me vdekë ku të njohin,
Ku të përcjellin i madh e i vogël gjer te varri
Ku të përlotin vajtoret për të mirat e bëra,
Ku mbetesh këngë e pashuar
Sesa të kallesh nëpër shtigjet e ngurta të botës

I untë për tokë e varre
Dhe për emrin e shkelur...

Post Reply

Return to “Poezia”