"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Ali Pashe Tepelena

Ketu mund te shkruani artikuj per figurat historike shqiptare dhe ato te paraardhesve tane me te hershem, te komentoni ato ose te jepni mendimin tuaj ndryshe.

Moderator: Arban Blandi

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#16

Post by Mallakastrioti » Fri Oct 05, 2012 7:16 pm

Pershendetje elikranon (mire se rikthehesh ne forumin Arberiaonline)

Sigurisht qe Aliu u tradhetua brenda oborrit te tije dhe artikulli ne gazeten italiane shkruan emer dhe mbiemer cili ishte ai qe e preu ne bese (Thanas Vaja).
Mund te kete patur edhe Vasiliqia gisht ne kete mes? Ndoshta, por ndoshta "historite" me unazen qe Vasiliqia ia vodhi dhe ua dorezoi turqve kam mendimin qe jane me teper legjenda metropolitane (thashetheme njerezish, apo besime popullore te pabaza), pasi nuk besoj qe nje njeri i zgjuar si Aliu te binte pre i nje komploti te themi disi te rendome. Ne se turqit do i tregonin unazen njerit prej rojeve, atehere ky roje do lajmeronte pike se pari komandatin e tij dhe komandanti do lajmeronte Aliun...
Aliu duhet te jete vrare perpara se turqit te hynin ne keshtjelle dhe Hrushid Pashes porten ja hapen te tjeret (Vaja dhe ndonje tjeter besnik i Vajes). Vaja ndoshta ka qene i paguar prej te dy kraheve si grekeve ashtu edhe turqve, ndryshe nuk do degedisej ne internim. Pra koken e Aliut e kerkonin si greket edhe turqit, pasi Aliu ishte nje pengese e madhe per te dy krahet.
Ato vrimat ne tavan te plumbave mund te kene qene nje loje skenike dhe asgje tjeter, pasi Aliu kishte dhene fryme me kohe dhe nuk besoj te jete therur kur ishte ende i gjalle, pasi nuk ka llogjike te hynin kaq lehte turqit pa qendrese prej forcave te Aliut, sikurse te hynte kaq lehte Hrushid Pasha .
Diçka tjeter, duhet ta shohim dhe analizojme figuren e Aliut ne nje forme dhe sy tjeter, pra per periudhen kur jetoi dhe jo me syrin e sotshem, pasi me kete llogjike gati gjithe sunduesit e periudhave te shkuara do na dilnin te gjithe satrape dhe gjakatare, por nuk eshte diçka racionale kjo forme e te gjykuari e nje figure historike.
Image

elikranon
Honored Member
Honored Member
Posts: 373
Joined: Sat Dec 26, 2009 6:05 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#17

Post by elikranon » Fri Oct 05, 2012 7:53 pm

Mallakastrioti wrote:Pershendetje elikranon (mire se rikthehesh ne forumin Arberiaonline)

Sigurisht qe Aliu u tradhetua brenda oborrit te tije dhe artikulli ne gazeten italiane shkruan emer dhe mbiemer cili ishte ai qe e preu ne bese (Thanas Vaja).
Mund te kete patur edhe Vasiliqia gisht ne kete mes? Ndoshta, por ndoshta "historite" me unazen qe Vasiliqia ia vodhi dhe ua dorezoi turqve kam mendimin qe jane me teper legjenda metropolitane (thashetheme njerezish, apo besime popullore te pabaza), pasi nuk besoj qe nje njeri i zgjuar si Aliu te binte pre i nje komploti te themi disi te rendome. Ne se turqit do i tregonin unazen njerit prej rojeve, atehere ky roje do lajmeronte pike se pari komandatin e tij dhe komandanti do lajmeronte Aliun...
Aliu duhet te jete vrare perpara se turqit te hynin ne keshtjelle dhe Hrushid Pashes porten ja hapen te tjeret (Vaja dhe ndonje tjeter besnik i Vajes). Vaja ndoshta ka qene i paguar prej te dy kraheve si grekeve ashtu edhe turqve, ndryshe nuk do degedisej ne internim. Pra koken e Aliut e kerkonin si greket edhe turqit, pasi Aliu ishte nje pengese e madhe per te dy krahet.
Ato vrimat ne tavan te plumbave mund te kene qene nje loje skenike dhe asgje tjeter, pasi Aliu kishte dhene fryme me kohe dhe nuk besoj te jete therur kur ishte ende i gjalle, pasi nuk ka llogjike te hynin kaq lehte turqit pa qendrese prej forcave te Aliut, sikurse te hynte kaq lehte Hrushid Pasha .
Diçka tjeter, duhet ta shohim dhe analizojme figuren e Aliut ne nje forme dhe sy tjeter, pra per periudhen kur jetoi dhe jo me syrin e sotshem, pasi me kete llogjike gati gjithe sunduesit e periudhave te shkuara do na dilnin te gjithe satrape dhe gjakatare, por nuk eshte diçka racionale kjo forme e te gjykuari e nje figure historike.
Pershendetje mallakastriot
I kuptoi keqkuptimet e tua ne kete histori pasi ndoshta s`ke qene ne Janine.
Ali Pasha ne fund fare kish ngelur vetem me ca njerez besnik rreth tij. Godo te romani i tij (megjithese roman eshte historik) thote se kish ngelur me 70 njerez besnike. Njeriu me besnik i tij gjate tere viteve ka qene Thanas Vaja. Po keshtu muajt a ditet e fundit Turqit ishin futur brenda ne keshtjelle dhe Aliu zoteronte akoma Its Kalene (dicka si Akropoli i qytetit, ose pjesa qendrore me muret e saj fortifikuese). Ali nuk i mbante jashte Its Kalese me rezistence, por me kercenimin se do hidhte ne ere qytetin. Aliu ishte i famshem per thesaret e tij, Turqit donin ate thesar medoemos, keshtu qe nuk u interesonte te hidhej ne ere qytetit nga nje plak qe e kishte jetuar jeten e tij dhe ne deshperimin e tij mund te arrinte ne ate veprim. Ndaj negocionin me Aliun. Pas bisedimesh e binden qe sulltani e fali dhe e binden qe tia dorezonin firmanin ne ishullin e liqenit. Ketu mund te kete pikepyetje si e hengri Aliu dhe pranoj takimin ne ishull. Para se te shkonte ne ishull Aliu la nje njeri te besuar ne depon e barutit me udhezimin se nqs degjon krisma nga ishulli ta hedh ne ere dhe vetem nese i tregojne unazen e tij atehere te pranoj te dorezohet. Keshtu qe puna e unazes nuk eshte legjende por eshte histori. Dhe te tere sa kane shkruar per Aliun kam pershtypje se e permendin.
Aliu u largua ne ishull, Turqit e lane te priste ca dite atje dhe vazhdimi i historise eshte si te thashe me lart. Aliu u vra ne nje manastrir ortodoks ne ishull. Ka mundesi ta kete tradhtuar Vasiliqi (sido qe te ishte Vasiliqi gezonte reputacion dhe ishte mbeshtetje per popullsine e krishtere te qytetit) me premtimin nga ana e Turqve se nuk do prekej popullsia e qytetit. Vaja dhe Vasiliqi u internuan, por me duket se u liruan shpejt. Eshte e njohur dhe nje leter qe me vone Vaja i dergoi Mavrokordatos me sugjerimin qe Kryengritja greke te perhapej ne Epir. Ne ate leter, si njohes i mire, i sqaron popullsine ne Epir dhe ku mund te gjenin mbeshtetje.

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#18

Post by Mallakastrioti » Fri Oct 05, 2012 8:07 pm

Elikranon ti permend vepren e Sabri Godos (i qofte i lehte dheu) ku personalisht nuk e shoh si nje veper me baza te mirefillta historike, por ka shume thashetheme ne ate liber per mendimin tim. Gjithesesi ne se do ishte e vertet qe Aliu ngeli me kaq pak njerez do na lindte pyetja vetvetiu.
Si ka mundesi nje njeri kaq i kamur (pasurite qe ti permend, ku edhe une jam dakort qe ai kishte grumbulluar thesare te medha) te ngelej me kaq pak njerez? Ne se shumica e ushtareve do e braktisnin kishte apo jo mundesi financiare te reklutonte ushtare apo mercenare te tjere? Une mendoj se po, por ne se Aliu eshte vrare perbrenda keshtjelles prej Vajes dhe ndihmesve te tije, inskenohet nje largim i Aliut ne ishull, behet gjasa se vritet atje....thjesht loje dhe intrige. Tek e fundit kush do e merrte vesh qe Aliu nuk u vra fillimisht ne Keshtjelle dhe trupi u çua ne ishull dhe aty u be loja gjasme e vrasjes se tij?
Me mbas perhapet lajmi dhe ushtaret çoroditen dhe aty nis edhe dizertimi apo largimi i ushtareve....etj
Image

elikranon
Honored Member
Honored Member
Posts: 373
Joined: Sat Dec 26, 2009 6:05 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#19

Post by elikranon » Fri Oct 05, 2012 8:34 pm

Mallakastrioti wrote:Elikranon ti permend vepren e Sabri Godos (i qofte i lehte dheu) ku personalisht nuk e shoh si nje veper me baza te mirefillta historike, por ka shume thashetheme ne ate liber per mendimin tim. Gjithesesi ne se do ishte e vertet qe Aliu ngeli me kaq pak njerez do na lindte pyetja vetvetiu.
Si ka mundesi nje njeri kaq i kamur (pasurite qe ti permend, ku edhe une jam dakort qe ai kishte grumbulluar thesare te medha) te ngelej me kaq pak njerez? Ne se shumica e ushtareve do e braktisnin kishte apo jo mundesi financiare te reklutonte ushtare apo mercenare te tjere? Une mendoj se po, por ne se Aliu eshte vrare perbrenda keshtjelles prej Vajes dhe ndihmesve te tije, inskenohet nje largim i Aliut ne ishull, behet gjasa se vritet atje....thjesht loje dhe intrige. Tek e fundit kush do e merrte vesh qe Aliu nuk u vra fillimisht ne Keshtjelle dhe trupi u çua ne ishull dhe aty u be loja gjasme e vrasjes se tij?
Me mbas perhapet lajmi dhe ushtaret çoroditen dhe aty nis edhe dizertimi apo largimi i ushtareve....etj
Po te sjell nje postim te vjeter ne nje teme te ngjashme:
"PETER OLUF BRONDSTED: "Me Ali pashen ne Janine vjeshten e 1812".

(Eshte nje shkrim rreth 40 faqesh.Titulli ndoshta eshte pershtatje. Po sjell kete pjese qe tregon me shume qartesi se cfare e coi ne katastrofe Ali pashen)

"Se cfare jane ne gjendje te bejne (Shqiptaret), sidomos ne kohe lufte, eshte provuar ne ditet tona ne menyren me tmerruese nga Ali pasha, tipin me te kompletuar te Shqiptarit qe ka ekzistuar ndonjehere, dhe nqs do mund te perdorja kete shprehje, lulen e Shqiptarizmes.
Kohet e fundit pame te bie kjo koke, e njollosur me vite aktiviteti kriminal dhe e shenuar nga mallkimet e mijera viktimave te tij midis popullsise greke te territorit te tij. Nuk ishin ama krimet e Ali pashes qe e cuan ne kete perfundim fatal – gje qe vertet do te mund te perbente ngushellim per njerezimin, per fat te keq behet fjale per krejt te kunderten. Sistemi i mireorganizuar i padrejtesive te tij dhe i zbatuar me korrektesi, ishte qe e ngriti gradualisht ne nivelin e fuqishem te nje dinasti tmerrues lindor. Por shkaterrimi i tij erdhi nga nje e mete e vetme, “filargyria”- pangopesia e tij, sepse kjo ishte arsyeja e vertet e katastrofes se Ali pashes. Kjo pangopesi e kishte verbuar ne nje shkalle te tille, qe nderkohe qe ishte i mbyllur ne keshtjellen e Janines me nje grusht njerezish besnik, vazhdonte te ushqente shpresen paraloge se mund te shpetonte, pa hapur thesaret e tij tek Greket dhe Shqiptaret, qe ishin po ashtu te afte ti shpetonin jeten ose ta shisnin per ar.
Kushtet qe pergatiten perfundimin fatal te tiranit te Epirit, me sjellin ndermend pikerisht ato qe i paraprine rrenies se tiranit te fundit te pavlere te Maqedonise se Lashte, Perseut, ne pangopesine e te cilit, sipas Plutarkut, Emilio Pavllo dhe Romaket kane borxh fatin e tyre te mire.. Keshtu, pikerisht ne kete ngulmim te verber te Ali pashes gjendet dhe fati i Hurshit pashes dhe Turqve te tij, qe ishin mjaft te dobet per te lidhur ne zinxhire tigrin mbreteror te moshuar te Shqiptareve, nqs kjo e mete konkrete, demoni i tij personal, Κακοδαιμονια e tij nuk kishte rendur ti ndihmonte”."

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#20

Post by Mallakastrioti » Fri Oct 05, 2012 8:48 pm

Shkrime te tilla jane me dhjetra e dhjetra. ka edhe prej tyre qe e levdojne pa mas dhe mos harrojme qe Pukevili (teje kontradiktor per mendimin tim) edhe ai ka qene prane Aliut per shume vite. Kur Aliu e kishte mire me francezet, Pukevili e quante "Pirro i Ri" dhe e levdonte me teje zell. Kur prishej me francezet po Pukevili i kepuste njeqin e nje.
E njejta gje me udhetaret angleze, sikurse ruse, italian etj...
çka ka shkruar autori me lart jane thjesht opinione te tije dhe nje analize personale, por nuk hyn ne specifike. Ndoshta harron autori qe ishte pikerisht ky "barbar" shqiptar i cili me dore te hekurt vendosi rregull dhe ligj ne Shqiperine e Jugut, pasi para tij ky territor ishte ne kaos dhe anarki (banda kusaresh dhe hajdutesh etj...). Gjithashtu mos harrojme qe pikerisht ky "barbar" hapi shkolla (greke) dhe ne infrastrukture si p.sh ujesjellsa apo rruge dhe ura, i gjejme edhe sot ne kete zone...apo gabohem?
Image

elikranon
Honored Member
Honored Member
Posts: 373
Joined: Sat Dec 26, 2009 6:05 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#21

Post by elikranon » Fri Oct 05, 2012 8:52 pm

Koha e Ali pashes eshte mire e dokumentuar. Sidomos fundi i tij. Bile Mufit beu pershkruan me hollesi luftimin qe u be ne ishull, si luftonte vete Aliu dhe ke vrau.
Po ka edhe legjende boll. Si p.sh. Qe kishte tunel qe lidhte ishullin me keshtjellen. Po ndonje gje e tille nuk eshte zbuluar gjer me sot.
Persa i perket thesarit te Aliut si perfundim nuk u provua te ishte aq i madh sa flitej. Thesari i pakte qe Hurshit pasha gjeti ishte dhe arsyeja qe Hurshit pasha u vetvra, pasi e dinte qe Porta e Larte nuk do ia falte qe mbajti te gozhduar gjithe ate ushtri per muaj me rradhe ne Janine, pa pasur rezistence perballe, vetem e vetem qe te mirrte ate thesar te pakte.
Po ashtu nese Thanas Vaja do kishte bashkepunuar me kryengritesit grek, te pakten me vone do i rezervohej ndonje vend i vecante ne historiografine greke. Por dicka e tille nuk ndodh. Asgjekundi nuk permendet. E kunderta mund te thuhet per Vasiliqine.
Po ashtu eshte fakt qe Aliu ishte braktisur pothuajse nga te tere ne fund. Qe ne fillim e braktisen femijte e tij, por nga fundi edhe kryekapedanet e tij kishin kaluar ne kampin turk (Ago Vasiari, Tahir Abazi).
Keshtu qe mund te thuhet qe njeriu me i besuar i Aliut u provua te ishte Thanas Vaja dhe ka mundesi te kete qene i tille gjer ne momentin e fundit te Aliut.

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#22

Post by Mallakastrioti » Tue Feb 19, 2013 8:30 pm

Ali Pasha (born about 1741, died 1822)
Jacob Ritter von Hartmann (German, 1795–1873)

Date:
1822
Medium:
Ivory
Dimensions:
Oval, 4 1/8 x 3 1/4 in. (105 x 84 mm)
The Metropolitan Museum of Art

Image
Image

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#23

Post by bardus » Wed Apr 17, 2013 10:42 am

Gjithmone e kemi pare Luanin e Janines te vjeter neper foto,prandaj eshte koha ta shohim njehere, se si ka qene ne moshe me te re ne nje pikture te Paul Jacobs (1802-1866) ,gjithashtu edhe me Vasilliqine.

Image

Image

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#24

Post by Mallakastrioti » Wed Apr 17, 2013 7:51 pm

Ali Pashe Tepelena dhe Llambro Xhavella.

Image
Image

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#25

Post by bardus » Thu Apr 18, 2013 1:40 pm

Ja si ishte pallati i Aliut ne Janine.

Image

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#26

Post by bardus » Tue Aug 27, 2013 6:29 pm

Image


Kurr s' pat kên Scéspnija mâ mir e armatisun se ather: 80.000 usctar rrîscîn ghadi nen urdhun t'Aliis!

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ali Pashe Tepelena

#27

Post by bardus » Tue Sep 24, 2013 11:20 am

UNAZA MISTERIOZE E ALI PASHES.

Nga Ibrahim Mansur

Mémoires sur Mémoires sur la Grèce et l'Albanie, pendant le gouvernement d'Ali-Pacha:la Grèce et l'Albanie, pendant le gouvernement d'Ali-Pacha,1827.



..Në kohën kur Aliu ishte një adoleshent i varfër pesëmbëdhjetë vjecar ,një dervish afrikan i Mbretërisë së Marokut, shkoi të kërkojë mikpritjen në shtëpinë e nënës së tij, e cila në atë kohë, gjendej ne një situatë te veshtire ekonomike.Ne e dimë se praktikat e mikepritjes ishin virtyt i pergjithshem oriental; por Hanco ,nena e Aliut e pa sa i varfer ishte dervishi ,i thote Aliut duke supozuar se miku nuk dinte shqip,se nuk kishte pike mishi per ti ofruar mikut te shtepise .Meqe nuk kishin para ne shtepi,Aliu vendosi te shese rrobat me te mira qe kishte per te pritur mikun e derguar nga zoti sa me mire.Dervishi u semur ne ate kohe dhe Aliu qe s`kishte ku te merrte para borxh shiti nga ato c`kishte ne shtepi per te mbuluar shpenzimet .Mbas nje muaji dervishi u sherua.Ne momentin kur po pershendetej per tu larguar, ai i thote Aliut se dinte gjuhen shqipe dhe i dinte te tera sakrificat qe me bujari ishin bere per te.Si shperblim ai i dha nje unaze duke i thene qe mos ta largonte kurre nga vetja dhe se do ti sillte lumturi te jashtezakonshme e do ta ngjiste me shpejtesi ne shkallet me te larta te madheshtise,pasurise dhe pushtetit.

Francezi Mansur qe ndenji tre vjet ne oborrin e Aliut, ka pohuar se e ka pare kete unazete cilen Aliu e mbante te varur ne qafe dhe se ja ka treguar personalisht me 1817 .

User avatar
Mallakastrioti
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2929
Joined: Thu Jul 23, 2009 4:23 pm
Gender: Male
Location: Italy
Contact:

Re: Ali Pashe Tepelena

#28

Post by Mallakastrioti » Tue Nov 05, 2013 8:32 pm

"Ishte i suksesshëm dhe despot i pamëshirshëm, i cili veproi në një shkallë të gjerë europiane: nuk është për t’u çuditur që më në fund osmanëve nuk u mbetej veçse ta shkatërronin. Unë e kuptoj që ata nuk guxonin t’i dilnin përballë, por e qëlluan përmes dërrasave të dyshemesë të shtëpisë së tij dhe kokën ia çuan në Stamboll. I hirshëm, magjepsës, mizor dhe i pandalshëm si Stalini." (Jason Godwin-per gazeta "Shqip" 3 Nëntor 2013)
----
Lexova me interes intervisten dhene per gazeta "Shqip" te historianit dhe shkrimtarit anglez Jason Godwin. Me beri pershtypje subjektivizmi i historianit ne perfundimet e tij, pra si e cileson ai figuren e Ali Pashe Tepelenes duke perdorur ato qe quhen epitete. Rregullat baze ne historigrafi, sikurse ne çdo punim historik, ku ne qender jane perhere personazhe historike sikurse ajo e Pashait te Tepelenes ne kete rast, sikurse ABC-ja e ndertimit te nje teze, jane dhe eshte perhere qendrimi larg subjektivizmit si dhe lenia menjane e perdorimit te epiteteve te tipit "mizor", "despot", "i hirshem", apo menyrat krahasuese "si Stalini" etj.
Nxjerrja ne pah e veçorive negative jo se nuk duhen analizuar apo vene ne dukje, por nje historian korrekt dhe jo-emocional, keto veçori i kunderpeshon edhe me aspekte te tjera te nje figure te caktuar (ajo e Ali Pashe Tepelenes ne kete rast), sikurse mund te jene ato te tipit "ndertues i nje shteti te mirefillte perbrenda nje Perandorie sikurse ajo Osmane", "ndertues i veprave publike siç ishin ujesjellesat", "respektues dhe tolerant karshi besimeve fetare te ndryshme me ate islam", "politikan i zgjuar", sikurse "njeri luftarak dhe trim" etj.
Analizimi i figurave historike te ketyre shekujve, pra shekujve 18-19 mbas eres sone, duhet bere tashme me objektivizem dhe jo ne varesi te elementeve ideologjiko-politike qe kane karakterizuar historigrafine deri ne ditet tona. Jane te njohura tashme faktet qe ne periudhat kur Ali Pashe Tepelena shkonte shume mire me nje fuqi te huaj si p.sh Francen, lavdet dhe fjalet e mira per Aliun nuk kishin te mbaruar prej shkrimtareve apo historianeve te kohes si dhe kur marredheniet ftoheshin apo prisheshin ndodhte e kunderta. Po keshtu edhe ne rastin e Anglise apo Rusise dhe ndonje fuqie tjeter te kohes.
Gabimi i disa historianeve sot te cilet mbeshteten ne subjektivizmat, karakteristike te kohes, pra ne keto lekundje te cilat shume here kalonin prej nje ekstremi ne tjeter, qendron se nuk shihet ne teresi si nje figure komplekse (sikurse eshte ajo e Pashait te Tepelenes), por vihen ne dukje ose njera ane ose tjetra (ose ana pozitive, ose ajo negative) .
Ne nuk mund te pretendojme qe ne shekujt 18-19 mbas eres sone, perbrenda Perandorise Osmane, te kishim figura me pikepamje revolucionare te tipit "Revolucioni Francez" ,"Garibaldin" apo te "Revolucionit te Tetorit", ose te revolucioneve te tjera te tipit proletar apo "Gandian". Ne nje gjendje te trubullt sikurse ishte Ballkani ne ate kohe dhe pikerisht ne ate pjese qe njihej si Shqiperia e Poshtme me kryeqytet Janinen, Perandorise njerez te vendosur apo dhe shume here "mizor", siç konsideron Aliun historiani Godwin, jo vetem i duheshin por shume here ishin te vetmit njerez qe do mbanin rregullin dhe qetesine. Sigurisht qe Aliu ishte njeri ambicioz dhe nuk u kenaq qe te ngelej nje vasal i Turqise, por kerkoi me teper dhe ndoshta ideja e tij indipendentiste apo autonomiste, ishte njera nder arsyet per fundin e tij tragjik. Theksoj, njera prej arsyeve apo motiveve, pasi arsyet ishin disa, pikerisht pasi nuk mund te flasim per figuren e tij ne nje menyre te thjeshtezuar.
Europa Perendimore pati disa figura qe mund te krahasoen me ate te Aliut,si per shembull Napoleon Bonaparti, ku edhe Bonaparti ishte njeri "mizor", "ambicioz", "gjakatar" etj., por jo per kete figura e Bonapartit nuk eshte nje figure e rendesishme si dhe kryesisht e kompletuar prej historigrafise. Ne se nuk do ishte e llogjikshme te benim krahasime apo paralelizma midis figures se Napoleonit dhe Stalinit, gjithashtu nuk ka llogjike qe nje historian te perdori keto paralelizma midis Aliut dhe Stalinit, pasi jetuan ne kohera dhe rrethana te ndryshme midis tyre, sikurse nuk ka llogjike te kerkojme ne nje figure si ajo e Ali Pashe Tepelenes nje reformator demokrat me pikepamje liberiste dhe ta shohim ne kendveshtrimin apo rrethanat e sotme duke e kunderpeshuar me kohen kur jetoi dhe veproi.
Image


User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Rreth burimeve të historiografisë mbi prejardhjen e Ali Tepelenës dhe fillimet e veprimtarisë së tij

#30

Post by rrëqebull » Wed Jun 03, 2015 6:08 pm

Po sjell disa pjesë me rëndësi nga një shkrim rreth Ali Tepelenës i cili hedh dritë mbi dhe zbërthen pavërtetësitë që janë përhapur qëllimisht rreth shtetarit shqiptar.
Shkrimin e plotë mund ta lexoni në faqen: http://www.oshtima.org/postimi/118
Rilindësit tanë, duke e vlerësuar nga pozita realiste dhe të drejta veprimtarinë e Ali pashë Tepelenës dhe duke e mbajtur atë si burrë shteti me vlerë, e kanë renditur midis burrave më të shquar të popullit tonë në luftën e tij për liri, pavarësi dhe përparim shoqëror. Në memorandumet drejtuar Fuqive të Mëdha evropiane gjatë Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, ata e kanë përmendur Ali pashën krahas Gjergj Kastriot — Skënderbeut, Lekë Dukagjinit etj.
Në mënyrë pozitive e ka vlerësuar veprimtarinë politike të Ali pashës dhe sidomos luftën e tij kundër pushtuesve turq edhe populli shqiptar. Folklori ynë është dëshmi e patundur në këtë drejtim. Në këngët mbi luftën e Aliut kundër sulltanit ndihet jo vetëm miratimi popullor, por edhe një farë krenarie për qëndresën e tij.
Pra, populli shqiptar dhe udhëheqësit e ndritur të tij i kanë mbajtur brez pas brezi veprën dhe synimet e Ali pashës si pozitive, sepse kanë qenë në të mirë të interesave më themelore të vendit: çlirimi nga sundimi turk dhe zhvillimi ekonomik, shoqëror e kulturor. Por, meqenëse kjo veprimtari e këtij burri shteti shqiptar si dhe jehona pozitivë e saj në popullin shqiptar dhe në lëvizjen kombëtare të tij, u bë në fillim të shek. XIX dhe gjatë gjithë këtij shekulli deri në Shpalljen e Pavarësisë, pengesë e fortë për synimet politike të Fuqive të Mëdha, sikurse ishin: Rusia cariste, Franca perandorake e Mbretëria angleze dhe më vonë për ato të shteteve të reja ballkanike e, veçanërisht të Mbretërisë së Greqisë, që synonte gllabërimin e Shqipërisë Jugore, këto fuqi të mëdha e të vogla e luftuan veprimtarinë e Aliut me të gjitha format e mjetet e tyre, duke përfshirë historiografinë dhe letërsinë e tyre. Nuk munguan në këtë frymë të botonin vepra me karakter historiografik e letrar edhe autorë të shteteve të tjera evropiane, që u mbështetën sidomos në shkrimet e autorëve francezë dhe anglezë bashkëkohës të vezirit të Janinës, të cilat u shërbyen si burime bazë.
Kështu lindi një numër i konsiderueshëm botimesh historike dhe letrare, pjesa më e madhe e të cilit, duke filluar nga çereku i parë i shek. XIX dhe deri në gjysmën e parë të shekullit tonë, megjithëse nuk mohon përpjekjet e vazhdueshme të vezirit të Janinës për t’u shkëputur nga vartësia politike e Stambollit, është munduar ta zvogëlojë dhe ta shtrembërojë rëndësinë e kësaj veprimtarie me lloj-lloj interpretimesh të padrejta, të nxitura jo vetëm nga interesat politike të shteteve të tyre, që kanë qenë në kundërshtim me interesat e popullit shqiptar, por edhe nga dëshira e autorëve të tyre për të bërë «sensacion» dhe për të fituar emër duke ditur se nuk do t’u kundërvihej kush që t’i demaskonte. Përveç të tjerave, kjo literaturë ka synuar ta diskreditojë figurën e Ali pashës, duke i veshur atij veset më të ndyra. Për pasojë, jo vetëm nëpër enciklopeditë dhe fjalorët e mëdhenj perëndimorë thuhet për Ali pashën se kishte prejardhje anadollake, se e filloi karrierën e vet me hajdutëri dhe se «ka qenë i famshëm për krime e keqbërje», por edhe vepra të reja letrare me karakter studimi të viteve të fundit vazhdojnë të pasqyrojnë figurën e tij me njolla të paqena ose tepër të fryra. Kështu opinioni publik botëror vazhdon të ushqehet me të tilla shkrime. Edhe një shqiptar, që shkroi mbi personalitetin dhe veprën e Ali pashës, Myfid bej Libohova, jo vetëm nuk iu kundërvu shtrembërimeve të të huajve me përjashtim të ndonjërës prej tyre që prekte drejtpërsëdrejti familjen e tij, por ia njollosi edhe më keq fytyrën duke u nisur nga pozita politike e klasore për të goditur, si deputet xhonturk që ishte, Lëvizjen kombëtare shqiptare, e cila, siç u tha më lart, e mbante Ali pashën si burrë shteti që zhvilloi me të gjitha forcat e tij materiale, shpirtërore e mendore luftën për autonomi e çlirim, atë luftë qëllimet e së cilës me një forcë shumë më të madhe lëvizja kombëtare vazhdoi t’i ruante si flamurin e vet edhe në dhjetëvjetorin e parë të shek XX.
Duke i mbajtur ison fushatës diskredituese të autorëve të huaj, pa përjashtuar edhe literaturën shoviniste greke, që mbështeste qeverinë e vet për aneksimin e trojeve shqiptare të Jugut, Myfit Libohova guxoi, siç do të bëhet fjalë më poshtë, t’i mohonte vezirit të Janinës prejardhjen shqiptare dhe ta nxirrte atë si të rrjedhur nga një shtresë e përbuzur shoqërore dhe nga një farefis që e trashëgoi krimin brez pas brezi.
Meqenëse për pjesën e parë të jetës së vezirit tepelenas nuk ka pasur të dhëna dokumentare, autorët e literaturës së lartpërmendur, duke filluar nga biografët më të vjetër të Ali pashës, kanë vënë në themel të shkrimeve të tyre, burime të dyshimta sikurse janë legjendat apo gojëdhënat që qarkullonin si gjatë kohës që jetonte ai, ashtu dhe pas vdekjes së tij.
Lidhur me këto lloj burimesh që qarkullonin në kohën e Aliut ose menjëherë pas vdekjes së tij dhe që janë vënë në bazën e shkrimeve mbi pjesën e parë të jetës së tij (është fjala për vitet e rinisë dhe të atyre viteve derisa u ngrit në rangun e qeveritarit të Sanxhakut të Delvinës), një nga biografët më të vjetër të tij, A. dë Boshan, ka pohuar se ato kanë qenë të ndryshme dhe qarkullonin sipas interesave e fantazisë të njërit apo të tjetrit, prandaj ky biograf ka shkruar në mënyrë të sinqertë se «pjesa e parë e jetës së Ali Pashës... asnjëherë nuk do të mund të shkruhet në mënyrë autentike». Pra, ky biograf pranon qartë se çka është shkruar për pjesën e parë të jetës së vezirit të Janinës është e dyshimtë, mund të mos paraqitë të vërtetën.
Duke u nisur nga një anë prej mendimit se një njeri aq i ulët sa ç’paraqitet prej të huajve Ali pashë Tepelena nuk mund të rrëmbente flamurin e çlirimit nga zgjedha e huaj osmane duke u përgatitur për këtë disa dhjetëra vjet radhazi, dhe, nga ana tjetër, duke gjetur disa të dhëna dokumentare ose dëshmi të mbështetura në dokumente të besueshme të cilat vijnë në kundërshtim të hapët me burimet e historiografisë së deritanishme, ndërmorëm këtë artikull kritik në të cilin do të bëjmë fjalë mbi prejardhjen etnike e shoqërore të Aliut dhe mbi ardhjen e tij në krye të pushtetit të Sanxhakut të Delvinës, duke ballafaquar të dhënat e historiografisë së huaj me dokumentet, për të provuar se ato, burimet e historiografisë së huaj, janë false dhe prandaj nuk pasqyrojnë realitetin historik. Ky është qëllimi imediat, por nga ky fakt ne na jepet e drejta të dyshojmë edhe për burimet e tjera, e, rrjedhimisht, edhe për shkrimet e mbështetura mbi to, si pohime që jo vetëm janë larg vërtetësisë historike, por janë pohime të trilluara me qëllime të paramenduara. Zbulimi i realitetit historik mund dhe duhet të arrihet vetëm duke studiuar me kujdes e me sy kritik të gjitha të dhënat mbi Aliun, aq më shumë kur edhe historiografia dhe letërsia shqiptare, që kanë bërë fjalë deri më sot për figurën e Ali pashës dhe që janë mbështetur në literaturën e huaj, e kanë paraqitur atë në mënyrë të gabuar.

1) Rreth prejardhjes shqiptare apo turke të Ali pashë Tepelenës.

Jo vetëm lebërit e tepelenasit por edhe mbarë populli shqiptar nuk e kanë vënë ndonjëherë në dyshim prejardhjen shqiptare të Ali pashës, vezirit të famshëm të Janinës. Edhe shumica dërrmuese e autorëve të veprave historiografike e letrare kanë pohuar se Ali pasha ishte shqiptar nga Tepelena apo rrethi i afërt i saj. Megjithatë nga fundi i shek. XIX dhe fillimi i shek. XX, dy autorë, njëri grek — Spiro Aravantinu, dhe tjetri shqiptar, Myfid bej Libohova, në veprat e tyre pohojnë se Aliu rridhte nga një i parë anadollak. Natyrisht kjo çështje, që hedh poshtë prejardhjen shqiptare të tij, nuk mund të mos tërhiqte vëmendjen tonë, aq më shumë kur në shkrimet e disa biografëve të vjetër të Aliut bëhet fjalë se vetë veziri pohonte me gojën e vet që rridhte nga një i parë i ardhur nga Anadolli.
Si qëndron kjo çështje dhe a ia vlen të sqarohet ajo kur, siç u tha më lart, shqiptarët dhe shumica e autorëve të huaj nuk e venë në dyshim prejardhjen shqiptare të Aliut? Jemi të mendimit se ia vlen të sqarohet kjo çështje për dy arsye me rëndësi. Së pari, sepse pohimi që Aliu ka prejardhje anadollake është nisur nga qëllime me karakter politik të caktuar, dhe së dyti se megjithëqë romani historik «Ali pashë Tepelena» i botuar në Tiranë dhe i ribotuar në Prishtinë është pritur në përgjithësi mirë nga lexuesit e nga kritika letrare, dhe megjithëqë figura e Ali pashës paraqitet drejt përsa i përket qëllimit të tij politik për të krijuar një shtet feudal shqiptar autonom ose të pavarur, prapëseprapë, nën ndikimin e autorëve të huaj, ai jo vetëm e paraqet si një njeri që niset nga parimi «rezultati justifikon veprimin», por le të nënkuptohet prejardhja joshqiptare e tij, duke pohuar se i pari i shtëpisë kishte ardhur nga larg.
Sipas kryekonsullit francez në Janinë, Fransua Pukëvilë, Ali pasha i kishte thënë në bisedë e sipër se rridhte nga një luftëtar osman me emrin Isa, i cili kishte ardhur në Shqipëri në kohën e sulltan Bajazidit I (Jillderimit) d.m.th. aty nga fundi i shek. XIV. Këtij pohimi, si Pukëvili ashtu dhe Manzur efendiu nuk i besuan. Nuk i besuan sepse Aliu nuk paraqiste asnjë provë bindëse, prandaj hetuan se si qëndronte e vërteta. Duke hetuar këtë çështje për të zbuluar të vërtetën lidhur me prejardhjen e familjes së Hysove të Tepelenës nga rridhte veziri i Janinës, ata ndeshën në disa pohime të ndryshme, por theksojnë se në ato nuk gjetën asnjë gjurmë mbi prejardhjen anadollake të saj. Përkundrazi gjithçka konvergonte në besimin se të parët e Ali pashës vinin nga ato familje të krishtera shqiptare që përqafuan besimin islam pas pushtimit të vendit të tyre prej osmanëve.
Ky përfundim që pasqyron jehonën e mendimit të shqiptarëve të fillimit të shek. XIX, mendim që nuk ka luajtur as edhe në ditët tona, por që nuk ka mbetur pa u tronditur, përforcohet edhe nga të dhënat e atij dokumentacioni të pakët që kemi në dorë, por që do t’i përmendim më poshtë kur t’u vijë radha. Mirëpo vjen pyetja: Përse vetë Ali pasha përhapte me gojën e vet fjalën se kishte prejardhje anadollake?
Ibrahim Manzur efendiu hap një shteg me rëndësi për të shpjeguar arsyen përse veziri tepelenas përhapte vetë një gojëdhënë' të tillë që nuk pasqyronte të vërtetën. Ai ishte i detyruar të përhapte këtë gojëdhënë sepse, pohon Ibrahim Manzuri, ekzistonte një ligj që u ndalonte funksionarëve të Perandorisë Osmane me prejardhje shqiptare të merrnin gradën e vezirit me tri tuje. Ky pohim i renegatit francez nga Strasburgu të jep përshtypjen se nuk duhet të ishte fort i saktë për t’u besuar sa kohë që edhe para Ali pashës kishte një varg feudalësh shqiptarë që e kishin marrë një gradë të tillë. Mirëpo ky fakt i fundit si dhe fakti tjetër që në fermanin e vezirnisë të Aliut thuhej se Ali pasha kishte prejardhje anadollake («anadolelu Ali Pasa», shkruhej aty), tregon nga njëra anë se nuk ishte fjalë në erë pohimi i Ibrahimit mbi ekzistencën e atij ligji dhe nga ana tjetër, se pashallarët shqiptarë nuk kishin mbetur duarlidhur për të kapërcyer atë pengesë. Kështu ata kishin mundur të ngriheshin edhe në rangun e vezirit me tri tuje. Duke u nisur nga fakti se në literaturë është folur për prejardhjen joshqiptare të vezirëve Bushatllinj, të vezir Ahmet Kurt pashës së Beratit, për të cilin thuhet se kishte prejardhje nga Kurdistani etj. kuptohet se përfaqësuesit e familjeve feudale shqiptare që kishin mundur të arrinin gradën e vezirit duhet të kishin mashtruar Portën e Lartë, duke e paraqitur prejardhjen e tyre joshqiptare dhe këtij avazi, sikurse edhe Ali pasha, ata i binin duke biseduar jo vetëm me turqit, por edhe me diplomatët apo udhëtarët e huaj. Ne jemi të mendimit se duke u nisur nga shembujt e lartpërmendur, në mos kishte ndonjë ligj të shkruar, duhet të kishte një opinion pengues në radhët e oligarkisë aristokratike osmane për të pranuar në gjirin e tyre vezirë me prejardhje shqiptare, jo vetëm për faktin se nga shqiptarët ata gjetën rezistencën më të madhe gjatë fushatave për pushtimin e Gadishullit Ballkanik dhe për një kohë të gjatë mbas tij, por edhe se, siç del në dokumentacionin osman të kohës së Aliut, sulltani e funksionarët e lartë që e rrethonin ruanin opinionin se shqiptarët ishin dhe kishin qenë kurdoherë të pabindur ndaj shtetit osman, se ata ishin të rrëmbyer etj. P.sh., kur flitej, që djali i Ali pashës, Veliu, të zinte postin e Kapudan pashës që ishte vakant, Reiz efendiu tha haptazi se Porta e Lartë kishte për princip të mos emëronte shqiptarë në postet e Vezirit të Madh apo të Kapudan pashës, sepse shumica e tyre ishin të pasigurt e turbullues. Ky shembull tregon fare qartë se ekzistonte me të vërtetë një opinion tradicional kundër feudalëve shqiptarë. Pra, në këtë mënyrë kuptohet se nga njëra anë legjenda e Aliut për prejardhjen anadollake të tij ishte e trilluar prej tij, dhe nga ana tjetër nuk duhet vënë në dyshim prejardhja shqiptare e tij, aq më tepër kur bashkatdhetarët e kohës së tij, miq dhe armiq, nuk dyshonin aspak për këtë çështje.
U tha më sipër se, sipas hetimeve të biografëve francezë bashkëkohës të Aliut, nuk ekzistonte asnjë mendim apo gojëdhënë që të vinte në dyshim prejardhjen shqiptare të tij, dhe se nuk gjendej asnjë gjurmë që të pohonte prejardhjen anadollake. Mirëpo, pasi kaloi thuajse një shekull i tërë e për rrjedhim në kushte të reja lindën probleme e konflikte të reja politike e klasore, në historiografi dolën gojëdhëna që bënë fjalë për prejardhjen anadollake të familjes së Hysove të Tepelenës, pra dhe të Aliut, i cili rridhte nga kjo familje.

[…shqyrtim dokumentarik…]

Siç del qartë nga këto të dhëna dokumentesh arkivore, burimet gojore mbi prejardhjen anadollake dhe mbi shelgun gjenealogjik e gjendjen ekonomike-shoqërore të Hysove të Tepelenës, janë mbushur me shumë pasaktësira, gjë që i bën tepër të dyshimta. Gojëdhëna e Myfid beut ka edhe pasaktësi të tjera, por ne po përmendim këtu vetëm atë që lidhet me nënën e Ali pashës. Beu libohovit, që thekson se është pasardhës i motrës së Aliut dhe që me këtë kërkonte ta shiste gojëdhënën e vet si më të besueshmen, pohonte se nëna e Aliut ishte bijë e Zenel bej Konicës, kurse në dokumentacionin osman ku bën pjesë një letër zyrtare e vetë Ali pashës, del se Zenel beu ishte daja i tij, pra vëllai i s’ëmës. Siç del nga ky fakt Myfid beu nuk njihte as lidhjet më të reja të familjes së Hysove e jo më ato të vjetrat. Kështu, «saktësia» që beu në fjalë është munduar t’i japë gojëdhënës së vet rrëzohet dhe zublohet se ajo është e trilluar. Të tilla janë edhe dy gojëdhënat e Aravantinoit e sidomos konkluzioni i tij se Ali pasha kishte prejardhje anadollake e jo shqiptare. Në përforcim të të dhënave dokumentare që bëjnë fjalë për të kundërtën e përmbajtjes së burimeve gojore të shkrimeve të dy historiografëve të lartpërmendur, paraqesim edhe këto argumente kryesore:

a) Po qe se burimet gojore të fundit të shek. XIX — fill. shek. XXdo të ishin pjesë e traditës gojore popullore, ato duhet të qarkullonin edhe në kohën e Aliut. Po të qarkullonin në atë kohë, biografët bashkëkohës të vezirit të Janinës, e veçanërisht Fransua Pukëvilë, armiku personal i tij, i cili i ka veshur Aliut vetitë më të ulta, nuk do të linte t’i kalonte rasti për ta diskredituar qoftë si pasardhës i një dervishi kriminel, qoftë si pinjoll i një familjeje pa emër, dhe nuk do të mungonte as të tallej edhe me burimin e fisnikërisë së familjes së Hysove. Këto gjëra ai do t’i pasqyronte me të madhe sepse do të mbështeste gjithato insinuata fyese e të shtrembëruara të tij në kurriz të armikut të vet politik e vetjak. Prandaj burimet gojore mbi prejardhjen anadollake bashkë me bishtat e tjerë që përmbajnë, e sidomos shkrimet e Myfid beut gjoja të mbështetura në to, janë krijime të kurdisura e të vëna në qarkullim jo nga populli, por nga njerëz me influencë të interesuar për ta diskredituar emrin e vezirit të famshëm në një kohë kur ky emër mbahej në Lëvizjen kombëtare shqiptare si simbol i luftës për bashkimin e trojeve shqiptare në një shtet shqiptar autonom ose të pavarur dhe për paprekshmërinë e tyre nga lakmia e qeverive borgjeze shoviniste fqinje, që synonin me çdo mjet t’i copëtonin e t’i ndanin midis tyre. Përhapësit më të interesuar të këtyre krijimeve të kurdisura nuk mund të mos ishin, së pari përfaqësuesit e oxhaqeve feudale, që dikur kishin qenë mbështetja kryesore e pushtuesve osmanë në Shqipërinë Jugore, sikurse pashallarët e Janinës nga dera e Asllanpashallive dhe të Gjirokastrës nga dera e Kapllanpashallive, të cilëve Aliu u mori pushtetin dhe pasurinë, dhe veçanërisht pinjolli i tyre Myfid beu, i cili në dhjetëvjetorin e parë të shek. XX ishte bërë një nga mbështetësit kryesorë të sundimit xhonturk, i cili shpresonte të vihej në krye të qeverisjes së Shqipërisë Jugore. Së dyti, nuk mund të mos ishte po aq e interesuar edhe rryma greke e fundit të shek. XIX, e cila me kalemxhinjtë e vet sikurse Spiridhon Aravantinoi punonte në fushën e historiografisë t’i mohonte Ali pashës çdo meritë të tij në sy të popullit grek, që nuk mund të harronte as faktin se nën qeverisjen e Aliut ishte rritur e forcuar borgjezia greke derisa mori në duart e veta udhëheqjen e kryengritjes së vitit 1821, as faktin se kapedanët ushtarakë që drejtuan luftimet ishin formuar nën kujdesin e tij dhe, më së fundi, as ndihmën vendimtare që Ali pasha i dha qysh në fillim, d.m.th. kur ajo ishte ende e dobët dhe kur nuk kishte asnjë ndihmë tjetër nga jashtë.

b) […]

c) Po të mos ishte me prejardhje shqiptare dhe po të mos kishte ndjenja shqiptare, Ali pashë Tepelena nuk do t’ia kushtonte veprimtarinë kryesore të jetës së tij shkëputjes së vendit të vet nga vartësia politike e Stambollit. Këtë synim të madh të tij, edhe pse shpesh e shtrembërojnë, nuk e mohojnë as armiqtë politikë të tij. Një feudal anadollak, megjithëse historia bën fjalë për përjashtime, zor se do të mund të ndërmerrte një veprimtari e një synim të tillë, jo vetëm për shkak të prejardhjes së tij, por sidomos për shkak se shqiptarët nuk do t’i besonin e nuk do t’i vinin pas. Ata, në fund të shek. XVIII — fill. shek. XIX, ishin aq krenarë për kombësinë e tyre dhe i urrenin aq shumë turqit sa i përbuznin duke thënë se nuk janë të zotët veçse për të ngrënë çorbë.
vijon…

Post Reply

Return to “Figura kombetare”