MBI ETIMOLOGJINË E EMRIT EMATHIA & Epiteti i Lekës

[ALBPelasgian]

Emathia (Emathia Ἠμαθία) është emri i stërlashtë (mitologjik) i asaj që më vonë u bë Maqedoni. Straboni (VII 329, 11), Plini(NH IV 10) dhe Justini (VII, 1, 1) e barazojnë Maqedoninë me Emathinë, gjegjësisht e japin si emrin e hershëm të këtij territori gjithnjë në ndryshim - zgjerim. Shpjegimi zyrtar që japin historianë e filologë të ndryshëm që janë marrë sadopak me historinë e Maqedonisë së Vjetër është veçse një ripërsëritje e atyre që janë thënë se Emathia është një emër - etimoni i të cilit është i shpjegueshëm nëpërmjet greqishtës së lashtë.



Pra siç u muarr vesh ky shpjegim përpiqet të gjejë njëfarë baze (sic) në përputhje më relievin dhe gjeomorfologjinë e tokës përreth Emathias e cila lagej nga 4 lumenj të ndryshëm: Haliakmon , Ludias , Axius , Ekhedorus dhe se delta që formohet nga këta lumenj duhet të ketë krijuar një fizionomi të një terreni zallor(?). (sandy)

T'i hedhim një sy hartës relievore gjeografike të Greqisë së Sotme veçanarisht në ultësirën ku shtrihej Emathia e dikurshme:



Duket qartë, se terreni i përftuar nga ndikimi i 4 lumenjëve është tërësisht ultësinor-pjellor dhe aspak zallor.

Në një përkuzifim të gjetur në wikipedia gjejmë këto fakte sa i përket rrafshinave alluviale:

An alluvial plain is a relatively flat landform created by the deposition of sediment over a long period of time by one or more rivers coming from highland regions, from which alluvial soil forms.

Pra, etimologjia e hamendësuar se Emathia është e barbartë me fjalën 'zall' është e papranueshme për dy arsye themelore:

1) Gjeologjike: Viset përreth Emathias nuk janë aspak zallore, por i tërë rajoni është i përshkuar nga një ultësirë e gjërë pjellor.
2) Historike: Claudii Claudiani tek Carmina. V 44 kur përmend shkatërrimet e bëra nga fiset barbare (gote) në Iliri e Thraki në vitet 394-395 përmend ndër të tjerash:

tokat e bukës në Emathi shkretoi

.
Kjo veçse e ripërforcon edhe më shumë karakterin pjellor të tokës së Emathisë; edhe në ato kohëra Emathia njihej për toka bujqësore ku rriteshin drithërat e ndryshme.

Po atëherë cili shpjegim është i saktë për Emathinë, në qoftëse shpjegimi i mëparshëm është i pasaktë?

Duke vërejtur me kujdes tekset e shkrimtarëve të vjetër grekë e romak, na paraqiten dy mundësi secila më e saktë sesa versioni zyrtar i filologjisë moderne.

Straboni ndër të tjerash ka lënë pasazhe të rëndësishme mbi përbërjen etnike të Emathias ku veçanarisht përmenden si më të hershmit ilirët e epirotët e më pas edhe thrakët, mirëpo Straboni asnjëherë nuk jep as më të voglën shenjë të ndonjë pranie a elementi grek në afërsi.



Gjuha shqipe ofron një mundësi shpjegimi përmes fjalës 'Madh' në rastin konkret 'E madhe' ose në dialektin tosk 'E math' që nënkupton një madhësi të caktuar që mund t'i atribuohet një njeriu, mbreti, populli, toke, etj. Në rastin konkret, Emathia simbas shpjegimit të shqipes ka të bëjë me një ultësirë të madhe.

Pason mundësia e dytë:

Justini thotë se:

Macedonia ante a nomine Emathionis regis, cuius prima virtutis experimenta in illis locis exstant....
HISTORIARUM PHILIPPICARUM IN EPITOMEN REDACTI A M. IUNIANO IUSTINOLIBER VII

Justini ben fjale per nje mbret shume te guximshem qe quhej Emathius. Shqiptaret shpeshhere perdorin si sinonim te trimerise mbiemrin: 'I MADH' në geg. ose 'I Math' në tosk.

Mundësia e tretë:

Vijojmë me pasusin vijues të tekstit të Justinit:

Huius sicuti incrementa modica, ita termini perangusti fuere

Nje territor qe vazhdimisht zgjerohej, pra madherohej/rritej ne madhesi pra Emathia vendi qe u be i madh.

Përfundim:

Tri shpjegimet që ofron shqipja janë të pranueshme përderisa që të trijat gjejnë një sfond të sigurtë argumentimi. 'E madh' ose 'E mathe' në trajtat femërore mund t'i jetë referuar drejtpërdrejtë
(1)madhësisë/gjerësisë së ultësinës pjellore të viseve të Emathisë.
(2) zgjerimit të vazhdueshëm territorial të Emathisë-Maqedonisë

(3) 'I madh' ose 'I math' në trajtën mashkullore mund t'i jetë referuar mbretit guximtar Emathios, nami i të cilit kishte marrë dhenë gjër në kohën e Justinit. Sipas mendimit tim më shumë i gjashëm nga këto tri mundësi të barabarta është kjo e fundit sepse:

Emathian

An epithet given to Alexander the Great; the name comes from the district of Emathia which was sometimes synonymous with Makedon (Macedon).
http://messagenetcommresearch.com/myths/ppt/_e1002.html

Ky fakt na hap një perspektivë të rë gjatë të shtjelluarit të etimologjisë së kësaj fjale, sepse nëse është i sigurtë pohimi se:

Emathian or Emathius in Latin is a frequently used name by Latin poets for Alexander the Great.

del se shpjegimi etimologjik i shqipes është 100% i saktë sepse ishin të parët grekët që e quajtën atë Μέγας Ἀλέξανδρος - Mégas Aléxandros. Megas (Μέγας) ishte një përkthim greqisht i drejtëpërdrejtë prej fjalës pellazgo-iliro-thrake 'Emathi' 'Emathios'.

[Zeus10]

Tri shpjegimet që ofron shqipja janë të pranueshme përderisa që të trijat gjejnë një sfond të sigurtë argumentimi. 'E madh' ose 'E mathe' në trajtat femërore mund t'i jetë referuar drejtpërdrejtë
(1)madhësisë/gjerësisë së ultësinës pjellore të viseve të Emathisë.
(2) zgjerimit të vazhdueshëm territorial të Emathisë-Maqedonisë

(3) 'I madh' ose 'I math' në trajtën mashkullore mund t'i jetë referuar mbretit guximtar Emathios, nami i të cilit kishte marrë dhenë gjër në kohën e Justinit. Sipas mendimit tim më shumë i gjashëm nga këto tri mundësi të barabarta është kjo e fundit sepse:

Eshte pikerisht ashtu sic thua ti Alb. Duke qene se historianet e lashte , nga citimet e bera prej teje, provojne qe termi Emathia u ZEVENDESUA nga Makedonia, atehere pritshmeria eshte qe te mos kete ndryshuar kuptimi i saj por vetem gjuha qe percakton termin. Dhe keshtu eshte, nese per termin Emathia rrenja eshte math(ose madh) duke treguar nje territor te madh te sterzgjatur, ose te pamase(pamatshem=madh) ne fjalen Makedonia, nje fjale e perbere Mak-e+don-ia rrenja e fjales se pare eshte mak qe shpreh ne gjuhen ""greke"" te vjeter pikerisht te njejten gje:



pjesa e dyte dhon eshte perseri nje fjale ""greke""(lexo: shqip) me dhon, të dhon:



vete fjala ""greke"" nuk e humbet kuptimin e fjales e mathe, ajo tregon ne nje forme te perbere, qe ky territor eshte falur nga Perendia i madh, i shtrire. Pra kuptimi i Makedonise eshte: ajo qe shtrihet.

[ALBPelasgian]

Tri shpjegimet që ofron shqipja janë të pranueshme përderisa që të trijat gjejnë një sfond të sigurtë argumentimi. 'E madh' ose 'E mathe' në trajtat femërore mund t'i jetë referuar drejtpërdrejtë
(1)madhësisë/gjerësisë së ultësinës pjellore të viseve të Emathisë.
(2) zgjerimit të vazhdueshëm territorial të Emathisë-Maqedonisë

(3) 'I madh' ose 'I math' në trajtën mashkullore mund t'i jetë referuar mbretit guximtar Emathios, nami i të cilit kishte marrë dhenë gjër në kohën e Justinit. Sipas mendimit tim më shumë i gjashëm nga këto tri mundësi të barabarta është kjo e fundit sepse:

Eshte pikerisht ashtu sic thua ti Alb. Duke qene se historianet e lashte , nga citimet e bera prej teje, provojne qe termi Emathia u ZEVENDESUA nga Makedonia, atehere pritshmeria eshte qe te mos kete ndryshuar kuptimi i saj por vetem gjuha qe percakton termin. Dhe keshtu eshte, nese per termin Emathia rrenja eshte math(ose madh) duke treguar nje territor te madh te sterzgjatur, ose te pamase(pamatshem=madh) ne fjalen Makedonia, nje fjale e perbere Mak-e+don-ia rrenja e fjales se pare eshte mak qe shpreh ne gjuhen ""greke"" te vjeter pikerisht te njejten gje:



pjesa e dyte dhon eshte perseri nje fjale ""greke""(lexo: shqip) me dhon, të dhon:



vete fjala ""greke"" nuk e humbet kuptimin e fjales e mathe, ajo tregon ne nje forme te perbere, qe ky territor eshte falur nga Perendia i madh, i shtrire. Pra kuptimi i Makedonise eshte: ajo qe shtrihet.

Falemnderit Zeus për materialet përplotësuese. Tani m'u bë më logjike dhe dukshëm më i qartë teoria juaj Amathos=Pa + Mat. Për të çuar deri në fund këtë mënyrë të të shpjeguarit mbi etimologjinë e 'Emathi-Maqedonisë' është mirë që këtyre ditëve të punohet seriozisht në sintetizimin e këtyre dy hipotezave për t'i shkrirë në kallëpin e një teorie konkurruese.

[ALBPelasgian]

pjesa e dyte dhon eshte perseri nje fjale ""greke""(lexo: shqip) me dhon, të dhon:



vete fjala ""greke"" nuk e humbet kuptimin e fjales e mathe, ajo tregon ne nje forme te perbere, qe ky territor eshte falur nga Perendia i madh, i shtrire. Pra kuptimi i Makedonise eshte: ajo qe shtrihet.

Zeus, ndërkaq zbërthimi i pjesës së dytë të emrit 'MaqeEDONI' me 'dhon' në kuptimin: 'me jep, me dhënë/dhënës (e kundërta e 'marrës') nuk më duket edhe aq e sigurtë. Ndoshta, edhe jam gabim, mirëpo shpjegimi që ofron Henrik Bariqi më duket më bindës kur këtë të dytën e lidh me rajonin e dikurshëm Edonia.

Edonia was an area of ancient southern Thrace located between the Nestus and Strymon rivers and was home to the Edoni people. The following cities were located in Edonia: Drabescus, Myrcinus, Amphipolis, and Eion.

Poshtë po jap disa pasazhe nga artikulli i një historian shqiptar nga Maqedonia F.Reçani:

Edhe poetë të ndryshëm latinë, si Ovidi, për shembull, siç përmendet në Fjalorin e Benoistit, me emrin Emathius kanë shënuar emrin Maqedoni ku, përndryshe, emri Emathius ka pasur edhe kuptim figurativ, Aleksandri i Madh.
Më tutje,ky dijetar serb thotë se në shprehjen Emathia, sipas vlerës shprehëse, theksohet pjesa MADH, që i përgjigjet pjesës MAQ në emrin Maqedonia, në të cilën emri, shkronja e tretë shënon një tingull që vështirë shqiptohet dhe shkruhet në gjuhën greke dhe latine.
Megjithatë, shprehja MAT, MADH, përdoret në gjuhën arnaute (shqipe), ku ka kuptim: I/E MADH, "veliki", siç thotë ai në gjuhën serbe, por edhe siç përmendën J. Hahni në librin e vet "Albanesische Studien".
Në lidhje me këtë, Dr. R. Fick thotë se në sanskritishte shprehja mahat, gjithashtu, do të thotë I/E MADH (Praktische Gramm atik der Sanskrit Sprache). Pra, fjala sanskrite mahat, ka jetuar dhe jeton gjithnjë në gjuhën arbnore, shqipe, me formën dhe me kuptimin i/e madh.
"Meqë Emathia"- vazhdon Petkoviqi, "është shtrirë në të dyja anët e një lumi të madh,siç ka qenë Vardari (Alksios) i cili ka pasur kuptimin i madh, Lum i Madh, për nga sasia e ujit dhe e vlerës së madhe që ka pasur e që ka për jetën e qenieve biologjike. Emri Aksios, pra, gjithashtu, ka pasur kuptimin i/e math".
"Në Arbani"(Shqipëri), shton Petkoviqi, "ekziston një lum i madh i quajtur Mat, Matja, të cilit latinët, si Vi bi us Sequester, etj., i kanë thënë Matis, Mathis, Mathia, Mathis fluvius, me kuptimin Lum i Madh".
Edhe lumi Danub, dikur, është quajtur Matoas, me kuptimin i madh ,Lum i Madh, emër të cilin Vasmeri e krahason me lumin e me shprehjen shqiptare MAT.
Duke qenë se edhe fiset e bashkësitë fisnore të Edonisë e të Emathisë, më vonë të Maqedonisë, kanë pasur të njëjtën origjinë, atëherë shqiptarët janë kushërinj e vëllezër të maqedonëve antikë dhe gjuha shqipe (në Antikë thrako- ilire - pellazgjike) simotër e gjuhës së maqedonëve antikë.
Fjala arbënore e Kalabrisë, Mat, me kuptimin "breg-deti" (Fiamuri i Arbërit, II, nr.1,1885, fq.3,4) dhe Mat, me kuptimin "kum - zalli" në Shqipëri (Dr. Eqrem Çabej, Studime gjuhësore I, 1976, f. 333) kanë të bëjnë me Edoninë e lashtë e jo vetëm me Emathinë e lashtë, të cilat shtrirjen e vet e kanë pasur në rrjedhat e fundme të shumë lumenjve (Vardari, Struma, Mesta, etj.) që kanë sjellë zallë e kum, si dhe në brigjet e Detit të Thrakisë (Detit Egje). Andaj, dijetarët antikë, por edhe banorët e vendit, nuk e kanë pasur për lajthitje që asaj krahine, qoftë e vogël si Emathia, qoftë e madhe si Edonia, t`i thonë herë Emathia, herë Edonia që, përndryshe, ato krahina shpesh herë kanë qenë të vërshuara prej lumenjve të mëdhenj që derdhen aty në brigjet e Detit Egje.
Analogjikisht, dijetarët antikë e banorët vendas kanë mundur të thonin edhe Math - Edonia. Tingulli T edhe atëherë, edhe në kohët e vona, është shqiptuar si i butë, si i palatalizuar, TJ, që në shqiptim të shpejtuar del si Q. Prandaj Petkoviqi thotë se TJ- si te emri i lumit Matja i përgjigjet tingullit Q te emri-toponim Maqedonia. Por edhe tingulli K në të gjitha kohët është artikuluar si i butë, i jotizuar KJ, që qoftë Matjedonia - Maqedonia, qoftë Makedonia - Makjedonia - Maqedonia, është njëlloj.
Në gjuhën shqipe joletrare TJ =Q: tjegull - qegull, tjetër - qetër (si Matja - Maqa). Po ashtu edhe KJ në të folmen popullore barazohet me Q: kjenë - qenë, kjaj - qaj, kjofsh - qofsh, etj.
Qoftë Matjedonia, qoftë Makjedonia = Maqedonia, Makedonia, pra, si emërtoponim, ndodhet në bazë të gjuhës arbënore ose shqipe, kjo edhe për arsye se shumë dijetarë shqiptarë i konsiderojnë pasardhës të thrako-ilirëve, ndërsa po ashtu edhe gjuhën arbërore, shqipe, e konsiderojnë si pasardhëse të gjuhës thrako -ilire pellazgjike.
Duke qenë se edhe fiset e bashkësitë fisnore të Edonisë e të Emathisë, më vonë të Maqedonisë, kanë pasur të njëjtën origjinë, atëherë shqiptarët janë kushërinj e vëllezër të maqedonëve antikë dhe gjuha shqipe (në Antikë thrako- ilire - pellazgjike) simotër e gjuhës së maqedonëve antikë. Pra, emri toponim Maqedonia është shprehje me bazë në gjuhën shqipe.

Po e përmblodhem kuptimësinë e makro-toponimit Maqedoni sipas shpjegimit të mësipërm do të thotë Edonia e Madhe ( e përbërë prej dy kompozitave: Emathia+Edonia).

Suma summarum:

Për mendimin tim nga këto tri mundësitë që i parashtrova më lart, njëra përjashtohet (ultësirë e madhe) dhe mbesin dy të tjera që kanë mundësi të barabarta konkurimi:
-E math (ja) si shënjues i një vendi që gjithnjë rritej e zgjerohej ose një lumi të madh siç përmendet në artikull
-I math (i ose Emathiani, Emathiusi etj) në kuptimin e një njeriu trim, të guximshëm.

Gjithsesi nevojitet të bëhet edhe më tej një shoshitje më e stërholluar e gjithë kësaj. Është mirë të kyqen edhe të tjerë në këtë mes.

[ALBPelasgian]

Një përmasë tjetër e rëndësishme rreth shpjegimit të etimologjisë së Emathisë/Maqedonisë është padyshim edhe lumi Mat dhe krahina e Matit e cila tek të gjithë autorët mesjetarë është shënuar rregullisht si Emathia ose Mathia që i jep kësisoj një vulë të pashlyeshme shqiptare këtij toponimi të stërlashtë. Pra, këtu po e kuptoj përse një numër i madh studiuesish e kanë përafruar Emathinë e lashtë me Matin, pra Matin e kanë parë si relike të Emathisë: konsulli austro-hungarez në Shkodër Balerini i cili e ndikoi edhe Hahn-in, pastaj R.W.Lane, etj.

Ja dhe një shembull i përdorimit të Mathi për të shënuar lumin Mat:

Now we come to speak of Albania, which, on its southern side, is right next to Greece and is situated between Rascia and the land of the Despot (2). Albania is a rather extensive and large region. It has warlike inhabitants indeed, for they make excellent archers and lancers. This whole region is fed by four large rivers: the Ersenta (Erzen), the Mathia (Mat), the Scumpino (Shkumbin) and the Epasa (Osum). The land is productive in meat, cheese and milk; it is not very abundant in bread and wine, though the nobles in particular have enough.

http://www.albanianhistory.net/texts15/AH1308.html

[Orakulli]

Njesia "E madhia,ku "i kalon ne reshqitjen fonetike 'j,tregon se sa e vjeter eshte gjuha Shqipe.E tregon sepse formimi i mbiemrave ne gjuhen Shqipe nuk ka ndryshuar.E madhia_femerore,i madh-i math-mashkullore..etj.Por,kjo fjale tregon njekohesisht dhe si eshte fshehur gjuha Shqipe me vone me bashkime te njesive nga shkrueso-kopjueset-nderruesit.Ajo shpreh faktin sesi kane fshehur te verteten brenda termit te pergjithshem dogme "gjuha greke e vjeter".
Fjalet unike qe kane lidhje me kete percaktim:madh-mal-lart-mas-mat.Mat sa i madh qe eshte.Gjuhe e habitshme.
Dihet qe Th-dh,g-k,s-sh,l-r jane simotrat fonetike.Gjuhet kane marret drejtimin e transformimit fonetik,por shqipja i ka brenda saj te gjitha rastet.Shqipja eshte e vetmja qe mund teorite fonetike dhe tregon qe gjuha ka ndertim kodik.
Ka qene nje gjuhe e vetme.Pas saj dikush e ka ndryshuar ne shume gjuhe ne funksion te nje qellimi te keq.Ajo qe shkruhet ne bibel qe e prishi Zoti pas ngritjes se kulles ne babiloni eshte nje genjeshter.Por si cdo genjeshter ka pjese te nje vertete,qe behet e besueshme.E verteta eshte qe dikur ka qene nje gjuhe e vetme.Prishja e saj ndodhi objektivisht,sic jane transformimet fonetike..per shembull,apo u be qellimisht nga disa??Kjo pyetje eshte e shume e veshtire.
Ka pasur shume genjeshtra ne te kaluaren njerezore.Sic ka dhe sot per vete genjeshtrat e dokumentuara ne te kaluaren si dhe vete te kaluaren.Kemi te bejme me tre niveli te genjyeri;
Vete ata qe shkruajten ne te kaluaren.Kopjuesit e tyre.Ata qe ne kohet moderne shkruajne per te kaluaren.
Kesaj semundje njerezore nuk i ka shpetuar edhe e tashmja njerezore.Vetem ne treqind vitet e fundit mos guxoni te lexoni historine e shteteve te "vjetra"-reja te Europes dhe botes,sepse jane mbushur plot me genjeshtra.Sot,nga dhe ne shume kombe te botes nderohen figura qe kane qene vrases kolonialiste ose skllavopronare te koheve moderne dhe nuk i thuhet as nje fjale te vertete brezave pasardhes.Mos te flasim per historine e "Greqise se ngritur nga Hici me nje emer te gjetur ne bibliotekat e mbreterve dhe te kishshes ort-katol.Se kujt i perkiste vertete ai emer.,kujt kombi,kujt banuesi te palevizur prej koheve qe smbahen mend,kjo pak kishte rendesi.
Genjehet per 300 vjet histori.Per 2000 vjet e me shume mos prisni te keni ndryshim te madh nga skenaret e filmave moderne akullore te hollivudit.
Historia ka qene deri me tash akullorja e embel me te cilen kane genjyer kalamajte e vegjel popuj.Popujt cmenden me kenaqesine cast akullore dhe ndonjehere ka pasur raste qe kane brohoritur per te.
Jane disa kombe sot qe vazhdojne te brohorasin ende.Nese nje individ qe ka delir,ne dihet qe e cojme ne cmendime.Ndersa nje popull te tere ne delir eshte pak si e veshtire.Popujt jane te etur pe akullore lavdije,lashtesie,zgjuarsie,force,feje,madhesie,bukurie..
Nuk kane te mbaruar difektet njerezore.Mjeshtrat lart i njohin mire ato.
Dihet qe politikani eshte sot nje profesion.Vazhdimi i atij te mbretit,priftit,pronarit te pare njerezore te njerzeve(jo te prones)..
Historianet dhe gjuhetaret paguhen nga poliitka dhe populli.Nje historian i vertete grek nuk mund te shkruaje pershembull:Ne nuk kemi asnje lidhje racore,kulturore me grekerit e lashtesise.Po keshtu dhe nje historian italian ne lidhje me romaket.Nuk do te botoheshin.Nuk do te shiteshin nese botoheshin.Do te urreheshin deri ne rrezikim te jetes se tyre fizike.Cfare eshte ky qe del kunder mendimit te pergjithme te kthyer tashme si nje vertete e padiskutueshme??.Vereni veten ne vendin e tyre dhe mund te arrini te kuptoni pak problemin e thjeshte te se vertetes se koheve moderne.Nuk ka qene edhe aq shume ndryshe dhe ne te shkuaren.

Eshte ende heret per te verteten me zan vendin e saj ne parimet ndergjejgjesore te familjes njerezore.

[arise6327]

Dua te shtoj disa gjera , shpresoj ne ndihmen e Zeusit sepse nuk jam i mire ne gjetjen e link-eve online .

Me aq sa flas une Toskerishten "math" eshte fjala toske per shqipen letrare "madh" . Pra nuk ka nevoje te behet "E madhja" , por mjafton "E mathja" .

Greket pretendojne se "Maqedoni" rrjedh nga Dorishtja qe do te thote "e madhe , e gjere" , pra afrohet edhe emri Maqedoni me emrin Emathi . Duke i shtuar shanset qe Emathia te thote 'E mathja" .

[ALBPelasgian]

Pajtohem! Të njejtën gjë e thashë edhe në rezymenë në lidhje me etimologjinë e Emathisë, dmth ngjashmëria
e drejtëpërdrejtë me 'Math' toskërisht.

[Orakulli]

Nga Wikipedia:
According to Solinus and Justin, Emathia was named after the Samothracian king Emathion and not after the local Emathus. The etymology of the name has been related to Homeric Greek: amathos[6] êmathoessa[7], sandy land , PIE *samadh ; the coastal, swampy land around Axius river, in contrast to mountainous Macedonia . Probably also meadow land (PIE: mē-2, m-e-t- to mow, reap)[8].
Ne gjuhen "greke" te homerit kemi:
Emathos.E cila zberthehete,ose zglidhet ne dialektin Tzam, ne kete rruge:
E math os.Me shqipen e sotme eshte:"e mathe eshte".Os=es=is=as+(t)>est>ësht>ist>isht>osht>asht.Ku rikodifikohen me shtese te fundores 't dhe kalimin karakteristik per gjuhen shqipe,anglishte dhe gjermanisht:s>sh.Qe kjo eshte shume e dukshme mjafton te shikoni vetem dy njesite e Homerit;'emathos dhe 'emathessa.Kemi os=es.Homeri e njihte shume kete gjuhe.Eshte thjesht nje truk kodik i kthimit te mbiemrit ne emer.
Ku kemi zbatim te kodeve te njejte per objekte te ndryshme?
Ne percaktimin e emrit te mbretit.Edhe sot perdoret ne shqip per te percaktuar te parin e nje grupi njerezish:" i madhi"."I madhi,I mathi jo me ne kuptimin e madhesise gjeometrike permasore te objektit,por ne ne baze te pozicionit te tij ne krye te grupit,fisit,popullit.I madhi i fisit.I madhi i shtetit...Kush eshte i madhi ketu??
By Gaius Iulius Solinus, Giovanni V. Belprato.
http://books.google.com/books?id=F8k6AA ... q=&f=false.
Ne kete liber shkruhet:
7.Solino delle Cose.
"Emathio,il quale fu il primo che dominasse in Emathia,o che la investigatione della sua origine sia smarrita per il lungo tempo,o che'l fatto è secreto....."
Ose ai fakt eshte sekret????Cfare nenkupton kjo??
Ne kete rast kemi te bejme vetem me gjuhen Shqipe.Me te njetet kodike nderton emra te objekteve me natyre te ndryshme,por me thelb kodik te njejte.
Ironia eshte qe keto zberthime shume te qarta dhe te thjeshta humbasin ne rremujen dogmatike gjuhesore,si p.sh;shpjegimi i Wikipedise me larte.
Duhet te kuptojme dhe nje ndryshim tek gjuhet e tjera e ardhur nga kopjimi gabim i Homerit.Tek Homeri ne shume raste "i-ja eshte "e dhe "e-ja eshte 'i.
Njesoj si A,bi si,di... dhe A,be,ce,de..Eshte "be apo "bi?
Edhe kete ndryshim kaq te thjeshte gjuhetaret e sotem nuk jane ne gjendje ta argumentojne.Fillojne e mermeriten me deklinacionet fonetike dhe blla...blla...blla.
Dhe perfundojme tek idiotizmi:
Emathia (Greek: Ἠμαθία) is an earliest and poetic name of Macedonia (region), but foremost it roughly corresponds to the district of Bottiaea around Pella.
the etymology of the name has been related to Homeric Greek: amathos[6] êmathoessa[7], sandy land.
Dhe perfundimi i gabuar sot eshte "konkluzioni i drejte shkencore" qe 'Emathia eshte "vend ranor".

[ALBPelasgian]

Orakulli, dua ta di opinionin tuaj në lidhje me etimologjinë e emrit 'Aspetos' (A shpejtë) gjegjësisht si a argumentoni atë. Poashtu, këtu po prezentoj edhe versionin idiotesk grek në lidhje me 'Aspetos':

alterantive steretic ans>as + epos-"voice" >> aspetos = "unspeakable"
alterantive steretic ans>as + ekho-"hold"/"possess" >> askhetos = "one who doesn't have"
alternative steretic ans>as + pedese-"hamp" >> aspedistos = "unhampered".



ἄσπετος = aspetos

Quote:
Odyssey [IX.161-162]

ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
ἥμεθα δαινύμενοι κρέα τ' ἄσπετα καὶ μέθυ ἡδύ.


So then all day long till set of sun we sat feasting on abundant flesh and sweet wine

Odyssey [IV.74-75]

Ζηνός που τοιήδε γ' Ὀλυμπίου ἔνδοθεν αὐλή,
ὅσσα τάδ' ἄσπετα πολλά· σέβας μ' ἔχει εἰσορόωντα.


Of such sort, methinks, is the court of Olympian Zeus within, such unspeakably great wealth is here;

[Zeus10]

Ato shpjegime jane produkt i paaftesise dhe fantazise se perkthyeseve anglo-saksone per ti dhene shpjegim fjaleve te caktuara qe ata nuk i njohin nga pjella greko-bizantine, e cila eshte e vetmja gjuhe qe ata njohin vertete. Ne pamundesi per ti njohur kuptimin ata bejne nje barazim:
ἄ= un(eng)=pa(shqip)[e sakte]
σπετος=speak [e pasakte] vetem duke u nisur nga ngjashmeria e tingujve σπε=spe, ashtu sic bejne me fjalet astero=star
e verteta eshte se ""greqishtja"" e vjeter i ka fjalet per kete



dhe sic shihet ato skane te bejne fare me ἄσπετος.
Une mendoj se ajo eshte nje fjale e perbere shqip ku :
ἄ= un(eng)=pa(shqip)
dhe
σπετος=shpëtosh



qe ndoshta ka te beje me ate qe kushdo qe ndeshej me te ishte pa-shpëtim, i pashprese.

[Orakulli]

Lidhet vetem me gjuhen shqipe.Homeri shkruajti shqip.Ku qendroi i ruajtur ai liber dhe se nga kush eshte kopjuar e rikopjuar eshte tjeter gje per te shpjeguar.
Per ti rene shkurt; Kemi lidhjen llogjike te formimit te gjuhes Shqipe:
Mbiemri.i,e shpejte (i,a) dhe folja deshirore(urdherore):shpetosh(me shpetu),shpetotz(tosk).
Ndertimi i tyre ka lidhej kodike dhe lidhje llogjike.Po mundohem te jap shpjegimin llogjike.E di qe per shume nuk eshte shume bindes.
Shpejtesia gjithmone te jep mundesine te shpetosh ne nje situate sulmi ose mbrojtjeje.Edhe sot ne jeten moderne eshte e njejta lidhje;shkak-pasoje dhe problem-zgjidhje,rrezik-shpetim.Njeriu ka disa reflekse instiktive qe i vijne nga bota e kafsheve.Nje kafshe kur rezikohet nga nje kafshe tjeter,ve ne pune mekanizmin automatik te "vrapimit".Dihet qe nga "shpetejsia" e levizjes varet mbijetesa e tyre.E te dyjave.Njera shpejton te shpetoj jeten,ndersa tjetra shpejton te zere gjahun per ushqim,,pa te cilin nuk mun te mbijetoj.Kafsha nuk mendon aspak reth kesaj.Mbijetesa varet nga disa celesa adoptimi ku njeri prej tyre eshte 'shpejt..shpejt..Ne anglisht e kane kete kod fare te qarte:speed....dallimi eshte shume i vogel.vetem nje transformim fonetik.s>sh.Nga doli kjo SPEED.Ajo del sepse ka zbatimi e te njetit kod .SPET.Njerezit,qe prej primitivitetit,nuk ishin aq budallenj sa gjuhetaret e sotem, sa te mos verenin kete fakt per kafshet dhe veten e tyre.Nuk ishte ceshtja per nje diskutim teorik gjuhesor,por per te jetuar osa vdekur kur perpara te dilte nje ujk,ose nje armik,ose kur vrapon me heshte ne dore ne drejtim te tyre per gjueti ose perleshje,e cila ne fillimin njerezor ishte ceshtje mbijetese... Pra,ne thelb qendron "shpetosh prej "shpejtesise ne te dy krahet e prblemit.Pasi Speto-on kuptohet ke arritur nje sukses jetesor.Po je i "spet ke shume perparesi ne lidjhje me te tjeret ne shume drejtim te ndryshme jetesore.Thjesht kuptohet qe kur kupton,zbaton,ben,realizon,nderton,punon... me shpejt se te tjeret nje fenomen ke avantazhin te kesh me shume sukses se ata.
Ne kete etimologji:
speed (n.) Look up speed at Dictionary.com
O.E. sped "success, prosperity, advancement," from P.Gmc. *spodiz (cf. O.S. spod "success," Du. spoed "haste, speed," O.H.G. spuot "success," O.S. spodian "to cause to succeed," M.Du. spoeden, O.H.G. spuoten "to haste"), from PIE *spo-ti- "speed," from *spe- "to thrive, prosper" (cf. Skt. sphayate "increases," L. sperare "to hope," O.C.S. spechu "endeavor," Lith. speju "to have leisure"). Meaning "quickness of motion or progress" emerged in late O.E. (usually adverbially, in dative plural, e.g. spedum feran), emerging fully in early M.E. Meaning "gear of a machine" is attested from 1866. Meaning "methamphetamine, or a related drug," first attested 1967, from its effect on users. Speeder "one who drives fast" is recorded from 1891. Speedometer is from 1904, a hybrid coined with Gk. -metron.

..ka nje afrim me gjetjen e kodit..Por qendrohet qellimisht larg tij.Akili asht=a shpejti.(Pse anglishtje e shqipton A=ei,ej???)
Akili ishte lufetar i sukseshem nga kjo veti dhe jo ngaqe fliste ose nuk fliste.
Akili ishte i "shpejte dhe kjo i jipte aftesise te "shpetonte veten ne cdo luftim dhe te ishte i sukseshem ne kete drejtim ne raport me te tjeret.
Por kjo e suksesit eshte mendim modern.Lidhja 'shpejt-shpetosh vjen nga kohera qe s'mbahen mend.E larta e asaj lidhje eshte qe ajo gjen shpjegim me shkencen e sotme te instiktit te pashjegueshem te ligjit te natyres.
Per sa pershkruan Homeri reth Akilit > fare e qarte eshte qe behet fjale per kuptimin "i shpejte.Instikti eshte mekanizmi bilogjik qe vepron.Shpejtesia percakton fituesin dhe humbesin.

[ALBPelasgian]

Falmnderit Orakulli & Zeus për shpjegimin!

[Phoenix]

Shpejtesia gjithmone te jep mundesine te shpetosh ne nje situate sulmi ose mbrojtjeje.Edhe sot ne jeten moderne eshte e njejta lidhje;shkak-pasoje dhe problem-zgjidhje,rrezik-shpetim.Njeriu ka disa reflekse instiktive qe i vijne nga bota e kafsheve.Nje kafshe kur rezikohet nga nje kafshe tjeter,ve ne pune mekanizmin automatik te "vrapimit".Dihet qe nga "shpetejsia" e levizjes varet mbijetesa e tyre.E te dyjave.Njera shpejton te shpetoj jeten,ndersa tjetra shpejton te zere gjahun per ushqim,,pa te cilin nuk mun te mbijetoj.Kafsha nuk mendon aspak reth kesaj.Mbijetesa varet nga disa celesa adoptimi ku njeri prej tyre eshte 'shpejt..shpejt..

T.Njerezit,qe prej primitivitetit,nuk ishin aq budallenj sa gjuhetaret e sotem, sa te mos verenin kete fakt per kafshet dhe veten e tyre.Nuk ishte ceshtja per nje diskutim teorik gjuhesor,por per te jetuar osa vdekur kur perpara te dilte nje ujk,ose nje armik,ose kur vrapon me heshte ne dore ne drejtim te tyre per gjueti ose perleshje,e cila ne fillimin njerezor ishte ceshtje mbijetese... Pra,ne thelb qendron "shpetosh prej "shpejtesise ne te dy krahet e problemit.Pasi Speto-on kuptohet ke arritur nje sukses jetesor.Po je i "spet ke shume perparesi ne lidjhje me te tjeret ne shume drejtim te ndryshme jetesore.Thjesht kuptohet qe kur kupton,zbaton,ben,realizon,nderton,punon... me shpejt se te tjeret nje fenomen ke avantazhin te kesh me shume sukses se ata.

Behavioral manifestations of fight-or-flight

In prehistoric times when the fight or flight response evolved, fight was manifested in aggressive, combative behavior and flight was manifested by fleeing potentially threatening situations, such as being confronted by a predator.

http://en.wikipedia.org/wiki/Fight-or-flight_response

[Orakulli]

flut-uroj=fly=fliegen<<y=iu...volare?????
flut-urim=flight=flug...volo????
flutur=butterfly
Language
Swedish.Fjäril
As author and etymologist David Feldman once asked, “who put the butter in butterfly?” The English common name did originate from the relatively simple combination of “butter” and “fly,” there’s a written old English citation for buttorfleoge, but the literal origin is lost.
Eshte per te qeshur.Sepse "buturfly"eshte shtremberimi i "flutur " dhe 'fluter">vetem gjuha Shqipe dhe gjuha Rumune (nder fjalet e ralla jo latine te gjuhes rumene) mbajne te njeten fjale.Pak si e habitshme.
Ndersa luftoj ndryshon me fluturoj vetem me nje /r/.Ndersa rrenja.luft dhe.flut nuk ndryshon.Ka vetem reshtimin e "f ndryshe.