"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Post Reply
User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#1

Post by Zeus10 » Sat Jun 06, 2009 9:52 pm

Nga te gjitha gjuhet e familjes te ashtequajtur IE, vetem gjuha shqipe ka veçorine, qe foljet e saj baze jane te njejta me fjalet e supozuara fillestare te nje gjuhe primitive.
Eshte nje fakt tashme i pranuar, se strukturat fillestare te fjaleve kane qene c-v(bashketingellire-zanore) dhe ne nje faze pak te mevonshme c-v-c(bashketingellore-zanore-bashketingellore), ku bashketingellorja luan nje rol fix dhe thelbesor(rolin e kockes), kurse zanoret jane tinguj fluide(mishi), qe te kombinuar me bashketingelloren perkatese, formojne nje kuptim elementar baze. Vete zanoret kane nje afinitet jo te njejte, dhe gjate brendaeptimit kane nje pritshmeri te caktuar, psh e-ja eshte me prane i-se dhe o-ja me prane u-se, me nje fjale, vlera fonetike ndjek nje grafik te caktuar deri ne njetrajtesimin e fonemes.
Me poshte, kam dhene nje shembull te thjeshte, se si jane formuar nje seri e pafundme fjalesh ne gjuhet ""IE"", duke u nisur nga 'tulla' baze c-v e shqipes.

Image

Çdo kombinim bashketingellore-zanore jep nje kuptim elementar baze(zanorja nuk eshte e fiksuar):

1. l-ja sherben per te treguar levizje, fluid, lëshim: lë, la, li, lere, lëviz, luj, lëng, lëshoj etj

2. m----tregon madhesi, përmase, psh m+a=madh, mal, makro, m+i=vogel, mikro, mize, myshkonje, mi etj

3. K-ja tregon karme, qenie, materie psh koke, kembe, kraharor, krah, kerci, kyc, kurriz, kofshe etj

4. r-ja tregon rënje, rrëzim, përmbysje, si dhe njetrajtshmeri, stabilitet

5. d-ja, dh ---tregon dorezim, dhenje

etj, etj

keshtu vazhdon algoritmi per te gjitha fjalet elementare c-v. Bashkeveprimi me nje klaster tjeter c-v jep nje kuptim me kompleks. Kjo eshte e vlefshme per foljet qe jane themeli nga ku nis e konfigurohet gjuha.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Orakulli
Star Member
Star Member
Posts: 609
Joined: Sun Jun 14, 2009 5:40 am
Gender: Male
Location: USA

Re: Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#2

Post by Orakulli » Sat Jul 04, 2009 12:19 pm

Urime Zeus.Vazhdoje kete rruge.Une e kam filluar studimin tim para 5 vjetesh afersisht me nje skeme te tille.Nuk dua te te ndikoj me arsyen e vetme sepse dua qe:A do te jete ne fund konkluzioni nga dy pika te pavarura i njejte?
Dy keshilla;Zanoret mos i nenevlfteso ne pozicionin e tyre matematiko-llogjik.Bashtingelloret japin gjithmoneme shume se nje kuptim kodik(shumedimensioneshe,por specifike per cdo ndertim ideo-shkronje).
Image

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#3

Post by Zeus10 » Mon Jan 07, 2013 10:55 pm

Zeus10 wrote:
4. r-ja tregon rënje, rrëzim, përmbysje, si dhe njetrajtshmeri, stabilitet
Prandaj dhe fjalet rrënjë apo rrëke, shfaqen sikur rrë-zohen:
Image
Image
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#4

Post by Zeus10 » Fri Mar 13, 2015 8:51 pm

Ne fjalorin , Dictionarium Latino-Epiroticum, te Frang Bardhit

Line: 139 Oliua Ullij
Line: 140 Oleaceus, simile all' oliuo Posi ullij
Line: 141 Oleaginus Ullijni
Line: 142 Oleaster Ullastre
Line: 143 Oleosus plot me voi
Line: 144 Oletum Ullijste
Line: 145 Oleum Voi

Te gjitha keto fjale qe kane lidhje me vajin dhe ullirin, ne latinisht dhe shqip, jane te lidhura me foljen: (me) le ose l(y)e(j)

Dhe pse ne shqip tani mbizoteron folja vaj, ne gjuhen popullore akoma perdoret lyre-yndyre-(vaj).
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

amathia
Regular Member
Regular Member
Posts: 56
Joined: Sat Oct 05, 2013 5:59 pm
Gender: Male

Re: Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#5

Post by amathia » Sun Mar 15, 2015 7:45 pm

n'kosov perdoret vende-vende [tlyn<>gjalpe]

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Fjalët elementare dhe struktura e tyre.

#6

Post by Zeus10 » Sat Mar 21, 2015 2:46 pm

Fjala angleze: 'might' dhe sinonimi i saj 'may' jane transformimi i fjaleve shqip te prejardhura, perkatesisht: mujt dhe muj. Ne fakt keto fjale qendrojne si me poshte ne dy dialektet shqip:

mujt(geg)=mund(tosk)
muj(geg)=mun(d)[tosk]

ne fakt rrenja e fjales eshte: 'mu'-->mu-j--->mu-j-t=mu-n-d e cila ka derivate te panumerta ne shqip:
t(e pazeshme)~d(ekujvalente e zeshme)

MUND m.1. Mundimi e përpjekja që bëjmë për të kryer një punë zakonisht të rëndë, për të kapërcyer një vështirësi etj.; punë e madhe ose e rëndë që të lodh, diçka e vështirë që të mundon. Me mund të madh. Kërkon mund e djersë. S'ia vlen mundi. S'i shkoi mundi kot. E shpërbleu mundin.
2. Fryti i punës e i përpjekjeve që ka bërë dikush. Mundi i popullit. Ma gëzofsh mundin! I rrëmbeu (i grabiti) mundin.
MUND I jokal.1. Kam fuqi, zotësi, aftësi etj. për të bërë një punë a një veprim, jam në gjendje të kryej a të arrij diçka; e kam në dorë ta bëj diçka; jam i zoti a i aftë për diçka; mundem. Po të mundësh, eja (rri)! Sa mund, aq bëj. Ndihmuan me ç'mundën. Bëri (piu, hëngri) sa mundi. Foli ç'mundi. Kush mundi, mori. Fle (ha) ku të mundë fle (ha) pa pyetur se ku, pa e zgjedhur vendin, ku të ketë mundësi, ku t'i jepet rasti. S'mund më.
2. (zakonisht me pjesëzat mohuese s, nuk dhe mos). Jam pa qejf, s'jam mirë me shëndet, jam sëmurë. Nuk para mund. Sot s'mund. Si je? - Më dhemb koka, nuk mund.
3. kal. Përdoret si folje gjysmëndihmëse me vlerë modale, zakonisht në trajtën e vetës së tretë të numrit njëjës, për ta paraqitur si të mundshme a si të lejueshme atë që shpreh folja ose fjalia e mëpasme; mundem. Mund të hajë (të pijë) vetë. S'mund ta bëj (ta them, ta tregoj). S'mund të duronte (të priste) më. S'mund të lejohet (të pranohet). Mundi të shpëtonte. Mund të niset nesër a pasnesër. Mund të ketë ardhur. Mund të jetë kështu. U largua pa mundur të takohej me të.
* Aq mundi, aq shkundi shih te SHKUND.
MUND II kal.1. E vë poshtë dikë, e vë nën vete, dal fitimtar mbi të në një ndeshje, në një luftë etj.; mposht. E mundi armikun (kundërshtarin). I mundëm në luftë. I mundën në futboll (në shah). E mundi me pikë. Dy mace mundin një ari. fj.u.
2. kal. Nuk e lë diçka të më thyejë a të më mposhtë, nuk dorëzohem, nuk jepem para diçkaje, por i qëndroj dhe ia nënshtroj vullnetit tim; e përballoj dhe e kapërcej diçka; e mposht, e shtyp; vet. veta III (me një trajtë të shkurtër të përemrit vetor në r. kallëzore) më dobëson, më ligështon, më mposht a më thyen diçka e rëndë a e keqe (një sëmundje, një fatkeqësi, një ndjenjë e rëndë etj.). E mundi hidhërimin (dëshpërimin, dhembjen). E mundi gjumin. E mundi sëmundjen. I mundën fatkeqësitë (vuajtjet). Më mundi gjumi (lodhja). E mundi sëmundja. Trim është ai që mund veten. fj.u. trim është ai që mposht dobësitë e veta, veset etj. E mundën vështirësitë (vuajtjet, mundimet).

Rrokja elementare 'mu' shpreh fuqi dhe eshte shume e afert me rrokjen primitive 'ma' qe shpreh madhesi-lartesi.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

Post Reply

Return to “Linguistikë”