"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

User avatar
Orakulli
Star Member
Star Member
Posts: 609
Joined: Sun Jun 14, 2009 5:40 am
Gender: Male
Location: USA

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#16

Post by Orakulli » Thu Aug 13, 2009 1:25 pm

Jane ne kete grup unjik te shqipe;çaj,shklyej(çam),shqyej,shkly,shkul,çkul,çal,çap,çalam,çjerr(çorra),cop,ç(e)....
Nga ndertimi i grupeve unike dhe analiza kodikore e tyre del me dy dretjime;cila gjuha ka origjinen e pare dhe cili simbol mban kuptimin kryesor kodik.Keshilla eshte qe ngaterresat qe sjellin transformimet fonetike mund te menjanohen vetem me nje njohje te shkelqyer te saj.
Image

User avatar
Patush
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1360
Joined: Tue Jun 02, 2009 2:12 pm
Gender: Male
Location: With my loved ones, where I belong!

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#17

Post by Patush » Thu Aug 27, 2009 5:31 pm

Te jete hyrja ne kete forum me para ku na jepet mundesia te lexojme shkrime keq ndritese nuk do ishe asgje.

Por ja qe i kemi falas.

Me gjithe shpirte ju falenderoj.
Liri-A-Vdekje
Qui tacet consentit
Heshtja eshte Hjeksi!

User avatar
Tomorr
Senior Member
Senior Member
Posts: 150
Joined: Sat Jul 11, 2009 6:26 pm
Gender: Male

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#18

Post by Tomorr » Thu Aug 27, 2009 6:48 pm

Patush wrote:Te jete hyrja ne kete forum me para ku na jepet mundesia te lexojme shkrime keq ndritese nuk do ishe asgje.

Por ja qe i kemi falas.

Me gjithe shpirte ju falenderoj.
Une them qe vertete keto punime nuk duhet te gjenden falas por kur mendoj qe sa nevoje kane njerezit te mesojne te verteten them qe me mire qe jane keshtu te hapura.

Gardhi i Ondrrave
Senior Member
Senior Member
Posts: 153
Joined: Fri Jan 20, 2012 4:09 pm
Gender: Male

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#19

Post by Gardhi i Ondrrave » Thu Jan 26, 2012 7:41 pm

Zeus10 wrote:Per te kuptuar me shume psh karrakterin e fjaleve greko-latine, le te studjojme fjalen shpirt ne keto dy gjuhe. Kuptimi per shpirtin eshte fryma(i doli fryma=i doli shpirti) dhe karrakteristike per te eshte qe ai ndihet nuk shifet, ai eshte si AJRI, si FRYMA

1. LATINISHT

Fjala latine per shpirtin dhe ndjeshmerine e tij eshte ANIMA.
A-ja mund te kete qene folja shqipe ashtë qe shpeshhere ne gjuhet greko-latine behet pjese e morfologjise se fjales ne formen e nje parashtese. Kurse rrenja e kesaj fjale eshte NI, qe eshte folja e bukur gege qe kur zbatohet ekuacioni n(geg)= nd(tosk) jep zyrtaren NDJEJ, dmth me ni, me ndje. Vete fjala mund te jete kuptimi shqip i sintetizuar : asht i ndim= qe ndjehet.

2. GREQISHT

Ashtu si dhe ne latinisht kuptimi i shpirtit per ""greket"" eshte si FRYMA qe ndihet por nuk shihet.

Image

Fjalet fr[ei]n ose fronema nuk ka dyshim qe jane fjala shqipe fryn ose fryma, qe nga ana e saj kur jepet menjane ka perseri ne rrenje foljen ne=ndje, ku pnein=fryj ajer, pra : po jap/marr/fryj ate qe ndihet por nuk shihet.

Image

Kjo gjuhe kaq sintetike e koduar nuk eshte vecse shqip ne thelbin e saj, ajo ndoshta eshte perdorur nga njerezit per te krijuar ate qe i thone greqisht/latinisht.
Ej Zot, vartet shpyrtit i thone fronema ne greqisht? ska asnji dyshim, asht i shqipe e vjeter!!

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#20

Post by Zeus10 » Fri Mar 09, 2012 2:18 pm

Fjala angleze: 'charge', ka marre shume kuptime ditet e sotme, por thelbi i saj mbetet i njejte, dhe reflektohet ne disa nga kuptimet e saj. Psh

charge
a. Expense; cost.
b. The price asked for something: no charge for window-shopping.

Pra fjala charge, do te thote dhe shpenzim, qe nga ana e tij ka nje sinonim me te hershem: 'harxhim' ose thjesht 'harxh':

HARXH m. kryes. bised.
1. Ushqimet që blihen për t'i përdorur për një kohë të caktuar, për një festë etj.; sendet ushqimore që janë të nevojshme e që blihen për të përgatitur një gjellë a një gatesë tjetër; lënda që përdoret për të ndërtuar diçka; astari, kanavaca, kopsat etj. që duhen për të bërë një veshje a diçka tjetër. Harxhet e shtëpisë. Harxhet e dimrit. Harxhet e javës. Harxhet e byrekut. Harxhet e tavanit. Harxhet e kostumit. Harxhet e dyshekut (e jorganit). Shkonin në dasmë me harxhe. Sosën harxhet.
2. Të hollat që prishim për të blerë a për të bërë diçka; shpenzime.
Harxhet e dasmës. Harxhet e darkës. Harxhet e varrimit. Harxhet e udhëtimit.
3. Cohë, pe me ngjyra etj. që përdoren për të zbukuruar veshjet popullore dhe për të qëndisur. Harxh i kuq (i zi). Xhybe (anteri) me harxh. Jelek i punuar me harxh. Pushkë me harxh.


HARXHIM m. bised.
1. Veprimi sipas kuptimeve të foljeve HARXHOJ, HARXHOHEM. Harxhimi i parave. Harxhimi i druve (i lëndës djegëse). Harxhimi i ujit. Harxhimi i kohës.
2. kryes. Të hollat që prishim për të bërë diçka, harxhe, shpenzime.
Harxhime të mëdha. Me harxhimet e veta. Bëri harxhime.


HARXHOJ kal., bised.
1. Shpenzoj diçka, prish; e mbaroj diçka ose e prish ca nga ca, zakonisht duke e përdorur për një qëllim të caktuar. Harxhoj paratë. Harxhoj ushqimet (miellin, sheqerin). I harxhoi dërrasat (gozhdët, gëlqeren). Makina harxhon pak naftë (benzinë, vaj). Harxhon shumë (kot).
2. E bëj që të prishë para, e detyroj të bëjë shpenzime, e shpenzoj.
E harxhoi dasma.
3. fig. E përdor për diçka, e shfrytëzoj për të bërë diçka. Harxhoj forcat (mundin). Harxhoj kohën.
* Harxhoj fjalën kot ndërhyj te dikush për të rregulluar një punë, por nuk ia arrij qëllimit; më shkon mundimi kot. Harxhoj frymën (kot) lodhem së foluri e s'më dëgjon njeri. Harxhoi (pagoi) qimet (leshtë) e kokës shih te QIME,~JA.

Folja harxhoj, buron nga nje folje dhe me e thjeshte :

HA kal.
1. Përtyp dhe kapërdij diçka për t'u ushqyer (zakonisht gjëra jo të lëngshme ose gjysmë të lëngshme). Ha bukë (mish, patate, hudhra). Ha gjellë (supë). Ha mollë (rrush, portokall). Ha karamele (çokollata). Ha sheqer. Ha akullore. Ha kos.
2. Ushqehem; përdor si ushqim; marr ushqimin në një kohë të caktuar (për drekë, për darkë etj.). Ha në shtëpi (në restorant, në mensë). Ha shumë (pak). Ha shpejt (ngadalë, herët, vonë). I ha shumë ëmbëlsirat. Nuk e ha dhjamin.
Ha mëngjes (drekë, zëmër, darkë). I jap të hajë. Ha bukën time nuk u bie në qafë të tjerëve. Ha bukën e mikut, bën duanë e armikut. fj.u. Kur s'ke pulën, ha (edhe) sorrën. fj.u. Ç'i ha goja do t'ia tregojë boja. fj.u.
3. Kafshoj; thumboj, pickoj. E hëngri gem. E hëngri grerëza. E hëngri gjarpri.
E ha me dhëmbë. E kanë ngrënë pleshtat (tartabiqet).
4. E gërryej a e grij pak e nga pak, e brej duke e kruar a duke e fërkuar me diçka ose pas diçkaje, e prish diçka duke e copëtuar grimca-grimca. Ndryshku e ha hekurin. Pusi e ka ngrënë litarin. I ka ngrënë mola rrobat. E ka ngrënë krimbi drurin. Uji ha edhe gurin. E ka ngrënë lumi (përroi) bregun. I hëngri pak anët (qoshet).
Po i ha myku. Ha me limë. E ha me dhëmbë perin e këput me dhëmbë.
5. fig. Më mundon diçka përbrenda vazhdimisht, më grin përbrenda pak e nga pak, më bren, s'më lë të qetë; vuaj përbrenda. E ha meraku (kërshëria, dyshimi).
E hëngri hidhërimi. E hëngri malli për dikë a për diçka. Ha inat me vetveten.
E ha krimbi përbrenda. Ha veten me dhëmbë. Ha veten nga marazi (nga inati).
Mua më ha gjetkë më shqetëson diçka tjetër; dyshoj për diçka a për dikë tjetër.
6. Shqiptoj gjysma-gjysma, në mënyrë jo të plotë, jo shkoqur. I ha fjalët (rrokjet, tingujt). I ha në fund (në fillim).

dhe pikerisht nga ky kuptim:

8. E prish, e shpenzoj krejt, e shkrij; vet. veta III kërkon, merr, do. E hëngri mallin (pasurinë). I hëngri të gjitha paratë. Ha nga dhjami i vet mbahet me ato që ka, harxhon nga malli i tij. Do të hajë krahë kjo punë. Shtëpia hëngri shumë tulla.
Byreku hëngri mjaft gjalpë. Kostumi hëngri tre metra stof.
9. Marr një ushtar, një figurë a një gur të kundërshtarit (në lojën e shahut, të damës etj.). I hëngri kalin. Ha një ushtar. Ha me damë (me mbretëreshë).

The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#21

Post by bardus » Fri Mar 09, 2012 3:06 pm

Zeus, po sjell ketu edhe nje fjale interesante qe tregon shkallen e intimitetit te anglo-sakson me gjuhen shqipe.
ANGLOSAXON
dōc rn. bastard son, WW.
dhe ne fjalorin e shqipes kemi:
ALBANIAN
DOÇ m. sh thjeshtligj. e
Kopil, dobiç.
* Ia la doçin ( kopilin, dobiçin) në derë ( në prehër) thjeshtligj. shih te KOPIL,~I
gjithashtu kopil rumanisht e njejta fjale.

Ne strukturen CVC qe ke permendur me pare V-zanore edhe ne anglosakson eshte e zgjatur njesoj si ne shqip.

Besir.B
Junior Member
Junior Member
Posts: 1
Joined: Tue Dec 07, 2010 1:39 pm
Gender: Male

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#22

Post by Besir.B » Fri Jun 08, 2012 5:35 pm

Nga ana linguistike arvanitasit dhe arbereshet jane nje fontane e pasur gjuhesore, qe fatkeqesisht shkon drejte zhdukjes, megjithate ajo qe me terheq vemendjen ne menyre te vecant eshte se si kjo lloj toskerishtje e arvanitasve dhe arberesheve te Italise, eshte shume me e afert me gegnishten, se sa toskerishtja e sotme e jugut te Shqiperise. Kjo me con drejte mendimit tjeter se gegnishtja vertete mund te jete versioni me i vjeter i te folmes se shqipes (duke u bazuar edhe nga studimet ne kete drejtim nga autor te ndryshem), por kam ngecur te dukuria e asimilacionit te germave (qe e ka gegnishtja) nga toskerishtja ne gegnisht, qe dmth se toskerishtja i posedon fjalet e plota, kurse gegnishtja te shkurtuara. Si mund qe nje version me i ri (ne qofte se eshte toskerishtja), ti posedoj fjalet e plota, kurse nje version me i vjeter i te folmes (ne qofte se eshte gegnishtja), ti kete te shkurtuara ato?! - Pra, fjalet e shkurtuara duhet te jene te bazuara nga ata te plotat per ti modifikuar ne ate lloj te folmes si ne gegnisht... qe me ben te kuptoj se toskerishtja eshte baza?

Info +
Straboni (http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/R ... ts/Strabo/) e fillon pershkrimin e tij te rruges Egnatia, rruga e njohur ushtarake e romakeve qe shpinte nga Dyrrachi dhe Apolonia ne Selanik, me kete verejtje te pergjithshme:
"Ai qe ndjek rrugen nga Apollonia ose Epidamni ka ne krahun e djathte popujt epirot, te cilet shtrihen deri ne gjirin e Artës (Ambrakisë) dhe vendi i tyre i laget nga deti sicilian; ne te majte ai ka malet ilire dhe popujt qe banojne ne to deri ne Maqedoni e te peonet. Nga fillimi i Maqedonise dhe i Peonise, deri ne lumin Strimon banojne maqedonet e peonet dhe nje pakice malesoresh thrak. Tere pjesa tjeter matane Strimonit, deri ne grykderdhjen e Pontusit e ne Hem(-us) eshte vend i Thrakeve, me perjashtim te bregdetit qe banohet nga helenet"

I mrekullueshmi Hahn (http://books.google.mk/books?id=IPIGAAA ... &q&f=false)
...thekson:
Po te krahasojme pershkrimin e Strabonit me gjendjen e sotme te puneve, del se ajo qe kalon neper kete vij e madje dhe më me perpikmeri se sa ne kohen e tij.
Me pare ne kemi treguar se pikerisht kufiri i dialekteve toske dhe gege kalon neper lumin Shkumbin, ne krah te te cilit kalonte dhe rruga Egnatia. Edhe sot e kesaj dite ne jug te ketij lumi nuk banojne gege (me perjashtime te vogla te elementeve te gegnishtes ne rethin e Beratit dhe ne luginen e Vjoses se siperme, ne Permet).
Ne qofte se geget dhe tosket perfaqesojne pjese te nje te tere kombetare;
Ne qofte se atyre u ka humb vetedija e perkatesise etnike te perbashket;
Ne qofte se ata flasin dialekte te sterlashta te se njejtes gjuhe;
Ne qofte se kufiri ndares midis tyre perputhet me ate qe Straboni e caktonte si kufi te ilireve me epirotet;
Ne qofte se epirotet nuk ishin helen, por barbar, a nuk ka shume te ngjare qe edhe ne kohet e para te kete qene keshtu si sot, e qe epirotet te benin pjese ne fiset ilire, po kishin humbur ndjenjen e perkatesise se njejte etnike me ta (po ashtu si holandezet e danezet qe edhe pse bejne pjese nder fiset gjermanike, nuk e ndiejne veten nje me gjermanet) ?
Shkumbini sot ndan geget e tosket, ashtu sic ndante ne te shkuaren edhe stergjysherit e tyre te nje gjaku, iliret dhe epirotet. Pa qene nevoja te perfitojme nga ndihma e gjuhesise, ne mendojme se nga perputhja e thjeshte e te dhenave qe na vijne nga lashtesia me gjendjen e sotme te puneve, mund te nxjerrim perfundimin se maqedonasit dhe epirotet benin pjese nder fiset e medha ilire, por e shikonin veten si fise te pavarura... https://www.facebook.com/photo.php?fbid ... 01eecfc0d7

E citova Hahn-in per ta sinkronizuar dilemen time rreth vjetersise se dialekteve dhe kesaj pjese: "epirotet benin pjese ne fiset ilire, po kishin humbur ndjenjen e perkatesise se njejte etnike me ta"... dhe po te hyjme me thelle ne perkatesine etnike te tyre do te shohim se ata kane gjak te perbashket pellazgjik https://www.facebook.com/photo.php?fbid ... a0ee1f1281
Nese gjuha e epiroteve = toskerishtja, a dmth kjo se ky dialekt eshte rezultat i nje tendence ndryshimi drejte helenishtes, kundrejte berthames se saj gegnishtes ilire ?
Apo toskerishtja eshte mbetja e asaj periudhe, ku nepermjet saj me ne jug u krijua greqishtja e vjeter, pikerisht nga berthama e gegnishtes dhe ne mes te saj qendron epirotishtja, apo toskerishtja si nje faze gjuhesore me e ndermjetme ne mes pellazgjishtes se vjeter/ilirishtes(gegnishtes) dhe helenishtes qe u krijua nga kjo berthame?
Jo me kot, me e aferte eshte gegnishtja (e jo toskerishtja) per ta marr si model per deshifrim te greqishtes se vjeter, etruskishtes, etj. Pra, sic thot Robert Gordon Latham, shqipja eshte thjesht gjuha e vetme qe ka mbetur e strukur si e tille qe nga antikiteti ne kete territor.
http://books.google.mk/books?id=tohDAAA ... &q&f=false
http://books.google.mk/books?id=Dbs0AAA ... &q&f=false...

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4136
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Dallimi midis gjuheve dhe dialekteve.

#23

Post by Zeus10 » Fri Jun 08, 2012 6:54 pm

Besir.B wrote: Kjo me con drejte mendimit tjeter se gegnishtja vertete mund te jete versioni me i vjeter i te folmes se shqipes (duke u bazuar edhe nga studimet ne kete drejtim nga autor te ndryshem), por kam ngecur te dukuria e asimilacionit te germave (qe e ka gegnishtja) nga toskerishtja ne gegnisht, qe dmth se toskerishtja i posedon fjalet e plota, kurse gegnishtja te shkurtuara. Si mund qe nje version me i ri (ne qofte se eshte toskerishtja), ti posedoj fjalet e plota, kurse nje version me i vjeter i te folmes (ne qofte se eshte gegnishtja), ti kete te shkurtuara ato?! - Pra, fjalet e shkurtuara duhet te jene te bazuara nga ata te plotat per ti modifikuar ne ate lloj te folmes si ne gegnisht... qe me ben te kuptoj se toskerishtja eshte baza?

Besir, se pari mireserdhe.
Dialekti geg, nuk i zhduk tingujt, ai bart ne menyre konservative rrokjet ideoformuese. Psh nese dialekti tosk i shton prapashtesa dhe parashtesa parazitare, ai geg ruan esencen e kuptimit, psh per foljen e thjeshte te sistemit c-v: ni, toskerishtja shton prapashtesen vetore ej(ndi-ej) dhe gjithashtu perzien ne nje digrame bashketingelloret nistore te dy nuancave te te njejtes folje:

nigjoj(geg)=de(i)gjoj(tosk)

gjuha e sotme i perzien n+d-iej=nigjoj ose digjoj, nje tregues qe te dyja dialektet jane aq jetegjata sa ato kane krijuar terma te nje leksiku te ndermjetem.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

Post Reply

Return to “Linguistikë”