"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Etymologjia e engjëll dhe përgjithësimi semantik.

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Post Reply
User avatar
Orakulli
Star Member
Star Member
Posts: 609
Joined: Sun Jun 14, 2009 5:40 am
Gender: Male
Location: USA

Etymologjia e engjëll dhe përgjithësimi semantik.

#1

Post by Orakulli » Sun Jan 13, 2013 12:00 am

Angel etymology and semantic generalization.
by Iliazi Fatmir on Saturday, January 12, 2013 at 5:58pm ·

Angel etymology and semantic generalization.


Etymologjia e engjëll dhe përgjithësimi semantik.

Njësia gjuhësore "engjëll" kupton " i ri dhe i pavdekshëm", ose me një rrugë tjetër të ndërtimit që gjuha Shqipe zëdor është "e ngjell". Vjen tek nëpëmjet “ne ngjall”, e cila përmban kuptimin semantik të njëshit, si fillim si dhe kuptimin semantic të njësisë tjetër të Shqipes “gjalle”, të cilat japin permbledhjen me shtesë kuptimore të njëra tjetrës një koncept të ri gjuhësor të " i ri dhe i pavdekshem" me fjalët e Shqipes së sotme.

Rruga e kaluar e tranformimeve fonetike :

" O>e>ë, nga lidhja :n+gjalle=ngjall; nga shkembimi dhe lidhja:ne+ngjall>engjall.

Hedhim dy pyetje për të gjet përgjigjet e mundshme të tyre. Ato janë:

1) Çfarë lidhje ka "engjëlli" me "lajmëtarin"?

2) Cila eshte karakteristika kryesore e nje engjelli?

Nga ç'njohim nga Librat, pavarësisht se kur, nga kush dhe për çfarë qëllimi janë shkruar kemi këto
karakteristika të engjëllit:

a) Eshte qënie mbinjerëzore. Pse? Ngaqë jeton pergjithnjë?

b) Eshtë shpirt. Ç’kuptojmë ne me shpirt? Pse? Ngaqë ështe forma pasvdekjes dhe forma jonë jomateriale e pavdekshme?

c) Qëndron midis botës dhe parajsës. Pse? Ngaqë ështe qënie fizike e shikueshme si qëniet njerëzore por është i pavdekshëm si parajssnjerezia, ku njerëzit shkojnë dhe jetojnë me Zotin deri ne pafundësi?

d) Janë fëmijë, djem të Zotit. Çfarë thelbësisht i dallon nga njerëzit si të tillë? Ngaqë janë te pavdekshëm?

Ku është Shqipja tek biblat:

Kemi njësitë tek bibla hebraike “malak elohim” të cilën e kanë pranuar të përkthyer si “lajmëtari i Zotit". Por, Shqipja ka një fjalë të saj në gegënisht e cila është njësia “mak” per fëmijë, djalë. Mos do të thotë “malak Elohim” për “djalë i zotit”. "Malak" është "mak" një version i vjetër ndoshta i njësise së Shqipes për femije, por jo “messenger[messaggero]”, ose lajmëtar si e përkthejne sot hebraiket atë term. Ne shqipen e sotme e gjeme ne formen e rotulluar fonetikisht "kalama" te shqipes standarte, shume afer me njesine origjinale te bibles malak, vecese eshte interesant kthimi nga e majta ne te djathte 100%, dhe pa pas ndonji humbje zonetike nga koherat. Eshte e habitshme.

Njësia "malak" është përdorur edhe në Kuran. Në të dy rastet unë mendoj që ka kuptimin "Djem të zotit” dhe jo lajmëtarë të tij.


Duket qartë ngatërresa e madhe që ka ardhur në termilogjinë biblike si rezultat i mosnjohjes dhe mosvlerësimit të Shqipes. E shikojmë atë tek termi "theophan"[theophaneia], që ka lidhje me konceptin engjëll. "Theophany" është përkthyer si "dukja e zotit". Megjithatë, unë mendoj që "the-o-phan" (f -ja vjen nga kalimi i (b-v-bh-p) ka kuptim rrënjë më të thellë që vetëm Shqipja e jep të hapur duke u zbërthyer nga elementet e sotëm të saj të tilla si:

(1) the=say(English); dire (Italian).
(2) me pa=see(English), vedere(Italian).

Kuptimin "thenesi qe shikohet", pra mezënderguesi i Zotit me trup fizik, qe shikohet. *Theo, thënësi, folësi mund te shëndrohet në një *Theo me kuptimin e Zot si njësi gjuhesore me vonë, dhe për këtë ka shumë argumente mbështetetëse nga Biblat, të cilat nuk po i shtjellojmë këtu, ndërsa *phàinein “ i pamë”, pothuaj nuk ka ndryshuar në Shqipen moderne; është pranuar nga fonetistët tendenca shëndrmore e m>n.

Nese mund të shtoj edhe njësia messenger e ka bazën tek “mezënderguesi”. Thelbi i messenger: Me-ze-derg=me+sse+nger. Derguesi i zërit është kuptimi i parë farë, fillister semantik i këtij koncepti. Dërgon zërin tim diku tjetër, që sot ne e kuptojmë si lajmëtar , e të tjera performanca semnatike që ka marrë ky koncept si rezultat i shtesës gjuhësore gjatë kalimit të kohës.


Megjithatë koncepti i ëngjëllit, ku më afër është ende njësia Gege “angjëll”, është dhënë shumë qartë nga Daniel në bibël.

Koncepti bazë i ëngjëllit është një lidhje semantike katër elementëshe e tillë si:

"bijtë e zotit(1)+për shkak të (1): të pavdekshëm+për shak të (1): "theofan"+ për shak të (1): qënie mbinjerëzore".


Karekteristika që ka peshën kryesore mendoj unë është dyaliteti mendimor " i ri i pavdekshem", ose të " një ngjall" ende shumë afër fonetikisht dhe semantikisht në Shqipen e sotme.
Image

Post Reply

Return to “Linguistikë”