"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Ancient Greek - Albanian Lexicon

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Aimilius
Member
Member
Posts: 13
Joined: Sun Nov 13, 2016 3:14 am
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#271

Post by Aimilius » Sun Nov 13, 2016 3:46 am

Dhe meqe ra llafi shkollaret greke nuk bien dakort per kuptimin dhe etimologjine e Ἀρτέμιδι Δρηνεία.
Normale pasi pothuajse asnje prej tyre nuk e njeh shqipen.

KAONIAN
Junior Member
Junior Member
Posts: 9
Joined: Mon Sep 05, 2016 6:44 pm
Gender: Male
Location: United Kingdom

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#272

Post by KAONIAN » Sun Nov 13, 2016 8:39 pm

etimologjia e fjales e greqishtes 'διδασκω' 'διδασκαλος' εtj
nga gjuha shqipe dhe fjala 'DI'
ne gjuhen homerike eshte {{ 'ε-δάην' }} dhe mund te themi qe vjen nga fjala 'E DIN'

[ΕΤΥΜ. αρχ. < διδάσκω + παραγ. επίθηµα -αλός
(πβ. κ. πάσσ-αλος)].
διδάσκαλος: συνώνυµα. Οι λέξεις που δηλώνουν στις (ινδοευρω-
παϊκές γλώσσες τη σηµ. «διδάσκω - δάσκαλος» προέρχονται, κα-
τά κανόνα, είτε από λέξεις που σηµαίνουν «µαθαίνω» (πβ. δι-δά-
σκω - οµηρ. ε-δάην «έµαθα» - ά-δαής «αµαθής» - λατ. disco «µα-
θαίνω» (< di-da-sco), doc-eo «διδάσκω», doctor «διδάσκαλος») είτε
από λέξεις που σηµαίνουν «δείχνω πώς» (πβ. αγγλ. teach, οµόρρ.
γερµ. zeigen «δείχνω», σανσκρ. upa-dic «δείχνω - διδάσκω», όλα
από την ίδια ρ. µε το ελλην. δείκ-νυ-µι) ή «οδηγώ, δείχνω τον δρό-
µο» (πβ. καθηγοϋµαι «οδηγώ» > καθηγητής «οδηγός» και «δάσκα-
λος») ή «διατάσσω, είµαι κύριος» (πβ. αγγλ. master «κύριος» και
«δάσκαλος» headmaster, schoolmaster από λατ. magister «κύ-
ριος, αρχηγός» και «δάσκαλος», από όπου γαλλ. maître «δάσκα-
λος» κ.ά.).

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#273

Post by bardus » Mon Nov 14, 2016 7:07 pm

KAONIAN wrote:etimologjia e fjales e greqishtes 'διδασκω' 'διδασκαλος' εtj
nga gjuha shqipe dhe fjala 'DI'
ne gjuhen homerike eshte {{ 'ε-δάην' }} dhe mund te themi qe vjen nga fjala 'E DIN'


'εδάην eshte aorist i foljes dhe s`besoj se mund te ndahet ne 'ε-δάην,'E DIN',
ne te vertete ε si peremer e i shqipes gjendet e ka perdorur Homeri dhe e kam
sjellur ne kete teme.Trajta διδασκω vjen nga δάω ''learn '' ne shqip nxe,za,ze,
ku dalim te nje problem i vjeter,ku shpesh aeolikja ζα- per δα- , pra mundet
δάω te jete me n`xane .

KAONIAN
Junior Member
Junior Member
Posts: 9
Joined: Mon Sep 05, 2016 6:44 pm
Gender: Male
Location: United Kingdom

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#274

Post by KAONIAN » Mon Nov 14, 2016 9:13 pm

ashtu e jep Babiniotis ne lexicon e tia,
perkthimi qe jep ai per fjalen 'εδαην(ε-δαην)' eshte ''mësova''
sic dhe ne sanskritishten e jep 'upadic' (upa-DIc)
latinisht 'disco' (DI-sco)
greqisht 'didasko' (DI-da-sko)
te gjitha kan te bejn me fjalen 'DI'



bardus wrote:
KAONIAN wrote:etimologjia e fjales e greqishtes 'διδασκω' 'διδασκαλος' εtj
nga gjuha shqipe dhe fjala 'DI'
ne gjuhen homerike eshte {{ 'ε-δάην' }} dhe mund te themi qe vjen nga fjala 'E DIN'


'εδάην eshte aorist i foljes dhe s`besoj se mund te ndahet ne 'ε-δάην,'E DIN',
ne te vertete ε si peremer e i shqipes gjendet e ka perdorur Homeri dhe e kam
sjellur ne kete teme.Trajta διδασκω vjen nga δάω ''learn '' ne shqip nxe,za,ze,
ku dalim te nje problem i vjeter,ku shpesh aeolikja ζα- per δα- , pra mundet
δάω te jete me n`xane .

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

ilirishtolindorja ἄλιζα etj.

#275

Post by rrëqebull » Tue Nov 15, 2016 2:52 am

Disa fjalëhetime të shpejteshpejtshme për vgje, plep, lëvore, lëkurë etj. në bashkëplotësim me hetimin e fjalës ilirishtolindore (maqedone) ἄλιζα të cilën Heshuqësi e shpjegon si ἡ λεύκη τὸ/τῶν δένδρον. Μακεδόνες.


Për mendimin tim fjalët angl. "poplar" > lat. "pōpulus" vijnë nga ilirishtoShqipja:

°poplár, poplúsh < °popël, `pupël` < °popë, pupë:

PUPË I f. sh. bised.
1. Tufë e vogël prej diçkaje; xhufkë.

PUPËL f. sh.
1. Secila nga pendët e vogla e të buta që mbulojnë trupin dhe pjesën e sipërme të këmbëve të shpendëve; pendë.
3. përd. mb. Shumë i lehtë (edhe fig.).

PUPËLOR mb.
1. Që ngjan me një tufë puplash (për retë). Re pupëlore.
2. bot. Pendor. Gjethe pupëlore.

Të cilat vijnë nga tingullçinorja:

PUP I. onomat.
Përdoret për të treguar se një lëvizje bëhet shpejt, menjëherë e me vrull.


Fjala `plep` mundet të jetë atëherë njëjëzím i shumësit të metatezës së popl- në °plop- [një °plop, dy plepa] që ka ndodhur -brenda ilirishtoShqipes- në një kohë kur ende nuk ishte formalizuar as vet rumanishtja e cila plepit i thotë pikërisht "plop" dhe të cilën mund ta ketë marrë nga ilirishtoShqipja dake dhe jo nga "latinishtja".

Image
- - -
Ka vërtet shumë për të hetuar dhe thënë dhe kurrsesi nuk duhet të bëjmë gabimin që t'i marrim si të mirëqena shpjegimet e deritanishme.

Ja një shembull tjetër në lidhje me emrin e një tjetër peme:

VGJE m. sh. bot.
Pishë e zezë, kreshtë, halë; pishë e butë.

Nëse marrim

- gr. ἀχερωΐς `abele, white poplar '

dhe

- lat. acer 'maple tree'

të cilat qartësisht vijnë nga e njëjta rrënjë °ak e cila ndër të tjerash tregon edhe ujin, rrjedhat e ujit dhe sidomos sipërfaqet e turbullta të lumenjve (si rasti i lumit Αχέρων apo shpendit `agjëronjë`),

atëherë zbulojmë se edhe emri `vgje` nuk vjen kurrsesi "nga abiēgnus" por nga rrënja:

°agj- >< °augj- > (a)vgj- [sikurse ag >< aug >< jaug >< jevg 'lindor']

e cila është motërzim me rrënjesat ilirishtoShqipe stër-hiper-pjellore:
ag >< ak >< akʰ >< ah >[aj]< af >< apʰ >< *abʰ > av >< ab > amb > am

por ku °ak- >< akʰ-/aq- >< agʰ-/agj- >< ag- në këtë rast nuk kanë të bëjnë me lindjen e diellit, por me pleksjet midis vezullimeve dhe turbullirave të ujërave dhe prandaj janë përdorur edhe për të treguar ngjyrosje të turbullta ose të hirta deri në të murrme (dhe jo më kot vgje i thonë pishës së zezë).


Por pleksja qëndron edhe tek ndërlidhja e mundshme midis "lainishtes" "acer" dhe fjalës `qeros` të cilat mund të vijnë nga e njëjta rrënjë °(s)ker- që tregon skërfitje, prerje por edhe diçka të lëmuar (si trungu i panjës), diçka që është zhvoshkur pra edhe foljen:

QËROJ kal.
1. I heq lëkurën, cipën a lëvozhgën; e pastroj nga puplat, luspat a pjesët e tjera të sipërme […]

Nëse është kështu atëherë edhe fjala `plep` mund mos të ketë lidhje me °poplarin dhe puplat por të jetë parashtesim i rrënjës °lep- që tregon 'llapë, lëvore, heqje lëvoreje' pra mund të jetë sindërtesë e njëjtë me `sklep/ glepë` dhe gjithashtu me:

KLEÇKË [ndoshta nga °(s)k-lep-]
1. Copë e vogël dhe e hollë druri; pjesë dege e hollë dhe e shkurtër; gëzhdallë.

[ose nga °(s)k-lek-] porsi:

KLEKË f. sh. bot.
Lloj pishe e vogël, që rritet si shkurre, me degë të shtrira përtokë dhe me lëkurë të përhime në të zezë.

Pra:
plep >< klek [P >< K] sikurse °lëpore >< lëvorë >< lëkore! [Çka do të mund të thoshte se në ilirishtoShqip rrënja për dritën °lek >< °leuk >< °luk mund të ketë ardhur nga rrënja për lëkurën dhe jo anasjelltas!]

Rrënja °sklep natyrisht ka lidhje me `shqep` dhe për mendimin tim këto janë që të gjitha motërzime më se të natyrshme dhe bashkëkohëse: sklep, shklep, shqep.
- - -
Njëjtësinë tingullore të rrënjës së fjalës `lëkurë` dhe të rrënjës për dritën e dëshmon edhe folja `lepuritet` 'fillon të zbardhë dita', `llamburit`
[K >><< P >< B >< MB; A >< E] etj. të cilat tregojnë atëherë se përsëri kemi të bëjmë me rrënjët °ak- >><< °ap të parashtesuara me (l)l-. Mund të duket ekzagjerim me sy e vesh të parë por kjo do të thotë atëherë se deri edhe fjala `llambë` është po aq burimore për Shqipen sa fjala `dritë` pasi vjen nga rrënjesa shumëkuptimëshe °ab- që ka dhënë: °amb > ll-amb-!

Kjo do të thotë se është thelbësore që ta rithemelojmë gjuhësinë sipas një metode të re, që unë quaj Metodë Vargmal dhe që më duket se ka përputhje të shumtë në mos njëjtësi me Metodën Arbëria! Nuk duhet ta lëmë fare mënjanë metodën e "indevropianistikës klasike" sepse na duhet për arsye krahasimore, por për mendimin tim ajo është thelbësisht e gabuar dhe prandaj duhet të nisemi nga rrënjesat fjalëndërtimore të ilirishtoShqipes dhe mandej, pasi të kemi përshkruar se si funksionon Gjuha Shqipe, se si janë ndërtuar fjalët Shqipe dhe se cilat janë rrënjët që e përbëjnë atë, atëherë po që mund të themi se çfarë është huazim apo jo. Çdo shpjegim i dhënë deri më tani se këtë apo atë fjalë e kemi marrë nga kjo apo ajo gjuhë duhen pezulluar tërësisht për t'i lënë vend shpjegimeve më të natyrshme dhe më të vërtetësishme të cilat në shumë raste, porsi në ato që janë prurë vazhdimisht në arberiaonline, tregojnë se si këto fjalë janë në të vërtetë dhurata të Shqipes për gjuhët e tjera ose krejt ilirishtoShqipe arkaike dhe jo anasjelltas!

Ajo që na duhet pra është të fillojmë me mbledhjen dhe kategorizimin e të gjitha rrënjëve dhe të gjitha ndryshimeve tingullore të dëshmuara të Gjuhës Shqipe dhe mandej të ilirishtoShqipes. Pasi të bëhen këto të dyja, atëherë çdo hetim gjuhësor e fjalëhetim do të jetë shumë herë më i zhdërvjellët sepse kështu do të kemi një katalog rrënjësh të cilin të mund ta konsultojmë sa herë që hetojmë ndonjë fjalë. Kjo nuk është shumë e ndryshme nga ajo që kanë bërë "indevropianistët" por dallimi është se ne nuk do ta bëjmë këtë duke u nisur nga një gjuhë fantazmë "indevropiane" por duke u nisur nga Shqipja.



Një shembull konkret se përse është i rëndësishëm ky kategorizim rrënjësh:

Nëse nuk do të mbanim parasysh fjalën

ἰζέλα: ἀγαθὴ τύχη (Maced.), Hsch.

që domethënë 'veprim i mirë', nuk do të mund të kuptonim që fjala `zell` është burimore dhe jo e huazuar nga italishtja "zelo" apo "latinishtja" "zelus", përkundrazi. Dhe gjithashtu se ζῆλος është ilirishtoShqipe jugore dhe jo "gjuhë tjetër greqishte" dhe rrënja e tyre ka të bëjë me fjalët ziej,°(n)zeh, nxeh etn..

Na duhet gjithashtu një katalogim i mirëstrukturuar i të gjitha ndajshtesave të Gjuhës Shqipe i cili të na ndihmojë për të arritur tek thelbi i rrënjesave kuptimore të fjalëve që hetojmë duke i zhvoshkur ato nga para/prapashtesat jokuptimore.

Një pjesë e mirë kësaj pune është bërë në arbëriaonline, ato thjesht duhen mbledhur dhe vendosur skematikisht në një dokument të vetëm i cili të pasurohet vazhdimisht.
- - -
Duke iu rikthyer hetimit të ἄλιζα, në shkrimin A note on Macedonian ἄλιζα ndër tjerash thuhet se λεύκη, në përshkrimin e Heshuqësit mund të tregojë 'lapërosjen e pemëve' por edhe 'plepin e bardhë' [f. 2]:
One of the most debated Macedonian glosses is ἄλιζα, quoted by Hesychius at A 2997: ἄλιζα· ἡ λεύκη τὸ δένδρον. Μακεδόνες (Latte). The meaning is problematic, either ἡ λεύκη τὸ δένδρον ‘white poplar, the tree’ according to the conjecture in the new edition of Hesychius by Latte or, according to the codex, ἡ λεύκη τῶν δένδρων ‘white leprosy of trees’ (so the entry in Schmidt). In the restored meaning ‘white poplar’, ἄλιζα should, according to some scholars, correspond to other IE words for ‘alder’; cf. NHG Erle, MHG erle, OHG erila, elira, OS elira, all < Gmc. *alizō (Kluge–
Seebold (1999) 230); Slavic, e.g. Pol. olcha < *olĭsa < *alisa ‘Erle’; Lith. alksnis, […]
Ndërsa në faqen 3:
Kalleris accepts the lectio of the Hesychius manuscript’s ἄλιζα· ἡ λεύκη τῶν δένδρων ‘white leprosy of trees’. According to him, ἄλιζα is originally Greek and should be compared to ἀλφός, another name for an illness of the λεύκη type, especially because of the similar semantics – note also ἀλφινία in the same meaning ‘white leprosy’ (Kalleris (1976) 90ff.).
Përtej lajthitjes së quajtjes së ilirishtojugores dhe il.lindores "greek" sikur të ishte një gjuhë e ndarë nga ilirishtja kur vet banorët e Greqisë ishin ilirë, mund të arsyetohet se, nëse ilirishtolindorja ἄλιζα ka lidhje me ilirishtojugoren ἀλφός atëherë ato janë motërzime porsi:

°alpizë >< °alpozë
l'pízë >< l'pózë
lëpízë >< lëpózë ,

LËPIZË f. sh.
Dërrasë e vendosur gjatë murit dhe e dalë përpara, që shërben për të vënë mbi të enë e sende të ndryshme

LËPOZË f. sh.
Tavan.

që sot duan të thonë "raft" dhe "tavan" por kuptimi parësor i të cilave është 'dërrasë; gëzhdallë'. Nëse është kështu atëherë ἄλιζα mund të vijë nga °(a)l'piza- >° (a)líza vetëm nëse mund të dëshmohet se ka pasur 'ngrënie' të bashkëtingëllores /p, pʰ/ dhe duke e shembulluar këtë me raste të ngjashme (dhe prandaj na duhet një katalog gjithëpërfshirës i ndryshimeve tingullore).

Sado që ndryshimi:

°alp-oshë > lëp-oshë, lëp-ushë, lëf-ostër

në:

ἀλφινία °alpi-një, °alpi-zë > °al-ízë

është i mundshëm unë nuk mendoj se ἄλιζα ka lidhje me rrënjën °alp(h)- [që siç tregojnë edhe këto që u thanë ka lidhje me lëvoren po aq sa me bardhësínë, porsi në rastin e rrënjesave °alk >< °lëk- që kanë dhënë si fjalën `ajkë` ashtu edhe fjalën `lëkurë`!!]. Prandaj hetimi i fjalëz ἄλιζα duhet të ndjekë drejtime të tjera nga ky i Kalleris-it.
- - -
Këto që sapo u thanë na ndihmojnë gjithashtu për të kuptuar se rrënja e fjalës "albero", "arbor, *albor" ka lidhje me kuptimin:

lëvore >< °lëbore, l'bore

dhe jo me bardhësinë apo lartësinë që është një prej degëzimeve të mundshme të kësaj rrënjeje ilirishtoShqipe:
*albʰ >< lëbʰ >>><<< alt- >< lat-!

Dhe ky rast tregon se përse na duhet Metoda Vargmal/Arbëria!! Cila metodë tjetër do të mund të na lejonte që të gjenim lidhjen midis fjalës
"arbor < *albor" dhe fjalës `lëvore` apo midis "albus" dhe `lëpushë/ l'pushë` pos kësaj metodeje që niset nga fjalë të vërteta dhe jo nga "rrënjë fantazmë" a fantazmagorike "IE"!!
- - -
Po aty, në faqen 3 dhe 4 shkruan:
‘Olizon, the city in Thessaly [mentioned] by Hecataeus in his Europe. […] The city was named so because it is small. According to Demosthenes in [his] Origins, the Thessalians say olizon for “small”. […]
‘Olizon, the city in Thessaly [mentioned] by Hecataeus in his Europe. […] The city was named so because it is small. According to Demosthenes in [his] Origins, the Thessalians say olizon for “small”. […]
Duke pasur parasysh këto të dhëna edhe unë i qëndroj shpjegimit që, nëse bëhet fjalë për sëmundje pemësh dhe jo për emër peme, atëherë prejardhja e fjalës është pikërisht nga rrënja lig-.

Pra kemi atë dukurinë e 'ngrënies' së një bashkëtingulloreje të pararendur nga një zanore të gjatë ose theksóre:

°līgza > līza

[sikurse °pykshë > pishë, lakshta > lashta, lidhsa > lisa ose °leksh > lesh]

ku mbaresa -za ka të gjitha gjasat të jetë një zvoglimore eufemistike si ajo që gjejmë tek fjala:

ERËZA II f. vet. sh. euf, krahin.
Bajga të thata bagëtish. Ndizte zjarr me erëza.

Megjithatë, ndonëse për një kalim të tillë:

G >< G'Z >< Z

kemi shembuj të ndryshëm si λίγγω >< λίγξε >< λίζω, nuk mund të thuhet se shpjegimi °līgza > līza është zgjidhje përfundimtare sepse mundësia që ἄλιζα dhe Ὀλιζῶνα të ketë lidhje me `lis` apo me emrin e Lezhës [°Lekshë >< Leshë > °Lishë] [I >< E] apo me rrënjën e emrit Λύσανδρος [siç lë të hapur trajta ἄλυζα], nuk mund të hidhen poshtë hë-për-hë dhe duan kërkime të mandejshme. E madje as lidhja me halëza >< háliza e parashtruar nga diku tjetër nga ALBPelasgiani nuk mund të përjashtohet aq më tepër kur mbaresa -ëz, jepet si -iz ende sot në shumë të folme gege ku përkimi brendafjalor Ë/E >< I është i kudogjendur].

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

ilirishtojugorja βόστρ- = boshtër/voshtër

#276

Post by rrëqebull » Tue Nov 15, 2016 3:57 am

Rrënja e fjalës βόστρυχος është pa dyshim emri i shkurres:

BOSHTËR f. sh. bot.
Shkurre që i ngjet shtogut, e lartë deri dy metra, me gjethe vezake me pak push, që bën lule të verdha me bisht të shkurtër; shtogër.
Gardh me boshtra.

që është prapashtesim me mbaresën ilirishtoShqipe -tër i fjalës:

BUSH I m. sh. bot.
Shkurre me shumë degë ose dru deri tetë metra i lartë, me gjethe vezake jorënëse, me lule të vogla në tufë, që e ka lëndën të verdhë, të fortë e me palcë dhe që përdoret për të bërë orendi, vegla pune, çibukë, lodra etj. Bush i egër. Çibukë (lugë, fyell) bushi.

I kureshtshëm është përkimi i kësaj fjale me anglishten "bush" 'shkurre' [dhe shpjegimi nga rrënja ilirishtoShqipe °bu- 'rritje; fryrje; etj.' duket i bindës) por të rëndësishme janë sidomos trajtëzimet e saj:

VOSHTËR f. sh
Shkurre a dru me gjethe të lëmuara e të shkëlqyeshme, gjithnjë të gjelbra, me lule të vogla, të bardha, si vile e me erë të mirë, që rritet
si bimë zbukurimi.

FYSHTËR f. sh. bot.
Boshtër.

HYSHTËR f. sh. bot., krahin.
Boshtër.

të cilat na japin një dëshmi të shkëlqyeshme të ndryshimeve të natyrshme tingullore të ilirishtoShqipes:

B >< V >< F >< H

dhe:

O >< U >< Y

të cilat janë të rëndësishme dhe tepër të vyera për hetime të mëtejshme.

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#277

Post by rrëqebull » Wed Nov 23, 2016 12:37 am

HETIM ME MJETUDHËN VARGMAL/ARBËRIA I DISA FJALËVE QË VËRTETOJNË BURIMIN E "GREQISHTES" DHE "LATINISHTES" NGA ILIRISHTOSHQIPJA
HETIM QË TREGON GJITHASHTU AFTËSINË SHPJEGIMORE TË KËSAJ MJETUDHE BURIMORE DHE VËRTETËSÍ'ÇMUESE KRAHASUAR ME DËSHTAKËSINË DOGMATIKE AQ SA QESHARAKE TË PSEUDOSHKENCËS "IE" QË NUK DI T'I SHPJEGOJË APO QË, MË KEQ, I QUAN GAFANJOZISHT (APO KRIPTOPOLITIKISHT) "GREKE" E "LATINE" (A "SLLAVE" E "TURKE") FJALËT ILIRISHTOSHQIPE
° ° °


Ilirishtojugorja ὠὸπ ὄπ është sak Shqipja hu̯op hop!, pasthirrmë që dëgjohet ende sot e kësaj dite në Shqipni dhe që është një lloj kohë'dhënieje, një shoqërim vrullues për lëvizjet e kryera gjatë stërvitjes, punës etj.:
ὠὸπ ὄπ, a cry of the κελευστής to give the time to the rowers
Po kjo fjala κελευστής çfarë na është? Është kallauzi 'ai që jep urdhërat'!

Image

Pra: κελευστής = kallaustësi 'ai që jep drejtimet' e posaçërisht °këllues(tës)i 'ai që këllet urdhrat', 'ai që «këllet në veprim», thërret në veprim':

Image

'ai që cyt, nxit (bashkëluftëtarët, bashkëpunëtorët etj.) në kryerjen e diçkaje (që t'u japin rremave etj.)':

Image


Kuptimi 'cyt, nxit' i rrënjës °këll- tregon se ajo nuk ka ardhur nga ndonjë rrënjesë që ka të bëjë me të bërtiturën në vetvete (siç do thoshin ithtarët e mjetudhës dogmatike dhe gafanjake "IE") por vjen nga rrënja °ka-ll- që, siç është pohuar edhe herë të tjera, është shkëmbyésë (metatezë) °ha >< °ka (që gjejmë tek fjalët halë, hall, kalla, kallí etj.) e rrënjesës °ah >< °ak (akull, °ahull, ehull etj.).

Pra kllas, këllas vjen nga kall, kallís:

Image

dhe kuptimi i saj 'nxit, drejtoj, jap urdhra' ka ardhur përfytyrimorisht nga fusha e blegtorísë e posaçërisht nga veprimi i përdorimit të diçkaje të mprehtë për ta vënë në lëvizje gjedhin (kalin, mushkën, buallin etj.) fije-për-pe si vet folja cyt > °(ë)ncyt >< nxit:

CYT kal.
1. Prek me dorë, ngacmoj; ngas, nuk e lë të qetë. Cyt me dorë. Cyt plagën. Cyt qenin (kalin). Cyt zjarrin.
2. fig. Ngacmoj dikë, shpoj. Cyt me fjalë. I cyt nervat. Cytin njëri-tjetrin.
3. fig. Shtyj dikë për të bërë diçka; nxit. I cyt dëshirën (kureshtjen). E cyt për të keq.

e cila është simotër tingullore (dhe deri diku kuptimore) me cit, cik/cek, çik/çek, cip:

CIT kal.
1. Fut me zor, rras, ngjesh. Cit pykën. Cit hurin.
2. I jap të hajë shumë, e ngop mirë, ia mbush barkun plot, e dend dikë.

CIK kal.
Prek lehtë; prek, cek.

CEK kal
1. Prek lehtë, cik. I ceku dorën.
2. fig. Prek në bisedë ose me shkrim një çështje pa e trajtuar gjerësisht, flas kalimthi për të, zë në gojë, përmend, çek. Cek një çështje. Cek në bisedë. Cek shkurt.

ÇIK I kal.
1. Prek lehtë; takoj, cek. Çik krahun. Çik flokët. E çiku në sup. Sa e çika me gisht. E çiku padashur.
2. fig. Përmend ose trajtoj shkurt diçka, cek. Çik një çështje.
3. Ngacmoj lehtë me fjalë dikë. E çikën fëmijët.
4. jokal. Prek a takon lehtë në diçka. Çiku në tokë. Çiku në fund të detit.

ÇEK kal.
Prek, çik. Çek me dorë. Çek lehtë. Çek një problem (një tezë). * E çeku (e çuku) në kalli shih te KALLI,~RI.

CIP m. sh.
shih CEP,~I I.
* Cip më cip
a) ngjeshur fort njëri pas tjetrit, shumë shtrënguar;
b) plot e përplot, majë për majë, buzë më buzë.

dhe e cila nëpërmjet ilirishtoShqipes përtejdetase °citój, °(ë)ncitój i ka kaluar latinishtes "citō, incitō"!!!

Kjo do të thotë [përsëri] se: pa u hetuar, mbledhur e radhitur njëherë — me Mjetudhën Vargmal/Arbëria (burimore, Shqip'njohëse e vërtetësiçmuese) — e gjithë lënda që nga ilirishtoShqipja i ka kaluar "latinishtes" (e "greqishtes" e madje gjermanikishteve dhe akëcilës gjuhnaje tjetër evropiane), çdo shpjegim i fjalëve Shqipe si "huazime nga latinishtja/greqishtja" është diletantizëm apo, më keq, dogmë kundravërtetësore (e madje e kallëzueshme për qëllime kriptopolitike kundrashqiptare të keqfshehura)! [Dhe kjo nuk do të thotë se nuk na duhen njohës të mirë të mjetudhës "klasike IE" përkundrazi: sa më mirë t'i njohim dhe shpalosim (hipo)tezat (apo dogmat) "IE" pa u ndikuar prej tyre aq më mirë është; porsi në rastin e propagandave (para)politike kundrashqiptare të cilat edhe pse ne e dimë shumë mirë se janë gënjeshtra trashanike qëllimfëlliqta duhet gjithsesi t'i njohim për t'i zbërthyer dhe t'i kemi parasysh].

Tani hidhini një sy "shpjegimit" të një "gjuhëtari IE" për fjalën cys, cyt(h) (dhe kurrsesi mos ia frenoni vetes të qeshurat):

Image

E pra, e shumta që arrin të thotë ky "gjuhëtar IE" mosnjohës i Shqipes për këtë fjalë të cilën Mjetudha Vargmal e shpjegon me thjeshtësinë më të madhe, është «"a difficult word"», «"not at all clear"» dhe «mundësisht e prejardhur nga folja `thyej`»!

Nuk është aspak çudi që ai që i është afruar më së tepërmi zgjidhjes së saj është Çabeji, një njohës shumë i mirë i lëndës fjalësóre të Shqipes i cili ka arritur të dallojë lidhjen e saj me foljen `nxit`. Gjithashtu i është afruar disi edhe Jokli duke gjurmuar saktësisht përkimin e saj me ilirishten përtejdetase "ciō, cieō" = °ci-ój, °cí-ej, °cjeój (që nuk duhet quajtur në këtë rast 'ilirishtoperëndimore' sepse nuk është zhvillim dialektor i ilirishtoShqipes i ndodhur në siujdhesën italike por thjesht mbartje ilirishtoShqipeje në Itali nga një prej valëve ngulimore ilire atje):
cieō (present infinitive ciēre, perfect active cīvī, supine citum); second conjugation
I put in motion; act
I move, stir, shake.
I summon, call.
I call upon (by name) for help, invoke, appeal to.
I rouse, stimulate, excite; disturb; produce, cause, begin, provoke.
ciō ‎(present infinitive cīre); fourth conjugation, defective
Alternative form of cieō
Ndonëse /c/-ja në Shqip mund të vijë edhe nga shkrirja /t+s/|/k+s/ > ts/ks > c, në këtë rast ka shumë mundësi që ajo të jetë parënore (e pa pararendur nga zhvillime tingullore të tjera) për arsye se kuptimi i foljes që ajo prodhon është ngushtësisht i lidhur me vet tingullin e saj i cili sjell ndërmend pickim, përcëllim, cimbisje apo cingëllima (tinguj metalikë të hollë, të 'mprehtë') porsi këto fjalët e tjera të cilat po ashtu fillojnë me tingullin /c/:

CIMB m. sh.
1. shih PICKIM,~I.
2. Grep i vogël për të qëndisur. Punoj me cimb.
3. shih SQEP,~I.
* Cimb më cimb majë më majë.

CIMB kal.
shih PICKOJ.

CIMBIDHJE f. sh.
1. Veprimi sipas kuptimeve të foljes CIMBIDH.
2. Shpim, sëmbim.

CING onomat.

CINGARE f. sh.
Zile a këmborë e vogël, që u varet në qafë bagëtive. Gjuhëza e cingares. Zëri i cingares. I vari një cingare.

CINGËLLON jokal.
Nxjerr një zë të hollë, tringëllon (për cingaren).

CINGËRIS kal.
1. Ngacmoj me dorë ose shpoj me diçka, cyt; trazoj dikë ose diçka që ta bëj të ecë a të lëvizë nga vendi. Cingëris plagën. Cingëris gomarin. Cingëris me dorë. Cingëris me shkop.

CINGONË f. sh.
Gajde; pipëz ose curle. I bie cingonës. Shoqëroj me cingonë.

CIU pasth.
Përdoret për të shënuar zërin e zogjve të vegjël ose zëra të tjerë të hollë. Zogu bën ciu-ciu. As ciu, as miu (as viu) as gëk as mëk.

CUK kal. krahin.
1. Quk. Të cuk bleta. Cuk me gjemb. Cuk gështenjat.
2. fig. Ngacmoj, cingëris. Cuk nervat.

CUKS jokal. dhe kal. kraihn.
Djeg, përcëllon.

CULE II f. sh.
shih CYL/E, ~JA.

CYLE f. sh.
1. Vegël muzikore popullore si fyelli, por më e shkurtër dhe me sqep (me pipëz). Cyle dyjare. I bie cyles. Me daulle e me cyle.
2. Kocka e kërcirit të këmbës, fyelli i këmbës. Cylja e këmbës. Thyej cylen.

Këto janë veçse disa prej fjalëve ku tingulli /c/ është parënor sepse është kuptimdhënës. Ky saktësim mund të arrihet vetëm nëpërmjet Mjetudhës Vargmal/Arbëria e cila i shpjegon fjalët në mënyrë të gjithanshme (fjalëhetim = tingullhetim + kuptimhetim + përdorimhetim + ndërtimhetim + burimhetim), duke u ndihmuar dhe bashkëplotësuar edhe me të dhëna etnopsikologjike, etnologjike, iliroalbanologjike, historike, gjeografike etj..

Sigurisht që /c/-ja e disa prej këtyre fjalëve është shndërruar edhe në /s/ (curle >< surle, cimbim >< sëmbim etj.) apo edhe në /th/ në disa raste (°cumb >< °sumb > thumb, cep > thep), por të thuash se `cyt` mund të jetë "ndërtim i pastajshëm i prejardhur" nga folja `thyej`, siç ka bërë Oreli, është gafë trashanike që nxjerr në shesh shumë prej mangësive të "mjetudhës IE". [Për t'jua bërë krahasimisht të matshme këtë gafë: të thuash se "cyt vjen nga thyej" është si të thuash se "xixë vjen nga #dhizë"].

Nistorja /c/ është e binjakëzuar natyrshëm në disa raste edhe me tingullin /x/ i cili ka shumë prej 'vetive protokuptimore' të /c/-s:

XIP m.
1. Majë e mprehtë dhe e hollë e një shkopi ose e diçkaje tjetër; thumb; gjemb. Xipat e iriqit. Xipat e qenit mëgojëz me maja, që i vihet qenit në
turi. Shkop me xip. Shpon me xip.
2. Thumb. I hodhi një xip.


Motërzimi C >< X [që gjejmë edhe tek cyt >< °ncyt >< nxit] është i rëndësishëm edhe për të hetuar një fjalë mjaft të kureshtshme (interesante), fjalën:

ZINK m. kim.
Metal me ngjyrë të bardhë në të kaltërreme, që nuk ndryshket, petëzohet lehtë dhe përdoret për veshjen e çelikut, për enë kuzhine, në industrinë elektrike etj, (simboli Zn). Oksid zinku. Kripërat e zinkut.



Ndonëse është pothuajse e gjithëpranuar se emri i këtij metali vjen nga gjermanishtja "zink" dhe shpjegohet e lidhur me fjalë që tregojnë majë, kunj, dhëmbë etn., nuk mund kurrsesi të shpërfillet ngjashmëria e saj me një prej fjalëve tingullçinuese të Shqipes të përmendura pak më lart:

CING onomat.



e cila lejon të parashtrohet se cing >< °xing/k mund të ketë qenë një emër i përdorur nga të Parët Tanë për të quajtur përgjithësisht metalet apo disa lloje metalesh thjesht për nga tingulli i mprehtë i prodhuar nga goditja e tyre.

Knowledge of how to produce brass spread to Ancient Greece by the 7th century BC, but few varieties were made. Ornaments made of alloys containing 80–90% zinc, with lead, iron, antimony, and other metals making up the remainder, have been found that are 2,500 years old. A possibly prehistoric statuette containing 87.5% zinc was found in a Dacian archaeological site.]


Por, sigurisht, kjo është krejt hipotetike dhe nuk përjashton që fjala gjermane "zink" të jetë prodhuar në mjedis gjuhësor gjermanik në mënyrë të pavarur siç ndodh shpesh me fjalë tingullçinore, si rasti i përmendur më parë meso-saks. "krakelen" dhe Shq. `krakëllin`, apo si rasti i fjalës angle "tin" dhe asaj gjermanishte "zinn" që tregojnë përsëri 'metale; teneqe apo kallaj' dhe të cilat mund të jenë thjesht tingullçinore të shpjegueshme ashtu si anglishtja "tinkle, ting" e cila është gjithashtu rastësisht dhe pavartësisht e njëjtë me Shqipen `ting-ëll/ting-ull`.

Kështu që edhe fjala gjermane "zink" mund të jenë rastësisht dhe pavartësisht e njëjtë me ilirishtoShqipen cing/°xing porsi rasti i fjalës tjetër:

TUNXH m. min.
Metal jo i thjeshtë, që del nga lidhja e bakrit me zinkun. Tunxh i petëzuar. Kandil (zile) tunxhi. Dorezë (çelës) tunxhi. Ngjyrë tunxhi. Reparti i petëzimit të tunxhit.



e cila, me aq sa dimë dhe pavarësisht ngjashmërisë, nuk ka lidhje me emrin e metalit tungsten dhe, ndonëse jepet si "e huazuar nga turqishtja tunç", mund të jetë përkim rastësor si cing ~ "zink" apo, përkundrazi, huazim i ardhacakëve aziatikë nga vendasit ilirë të Trevave Ilire të Anadollit sepse ajo mund të shpjegohet vijarisht nga ilirishtoShqipja °tung-sh, pra nga motërzimi ting- >< °tung, ku ndryshimi I >< U është i natyrshëm e madje mund të lidhet me faktin që «tUng» tregon një tingull më të ulët dhe më pak të mprehtë se sa «tIng».

Kemi edhe rastin e ndryshimit në A >< E:

ÇANGË f. sh.
Pllakë metali ose një cope gypi, së cilës i bien për të dhënë një sinjal; tingëllima e saj. Çanga e punës (e pushimit). Çanga e alarmit. Çanga e kooperativës (e brigadës). Goditjet (tingujt) e çangës. I bie çangës. Ra çanga e parë.

ÇENGEL m. sh.
5. Hekuri i barkës ose i anijes, spirancë. Çengeli i barkës. Hedh çengelin. Ngre çengelin.


ku padyshim shumë prej kuptimeve të fjalës `çengel` mund të jenë të huazuara nga osmanishtja (që i ka huazuar nga persishtja) por kjo kurrsesi nuk e bën të mohueshme mundësinë që tingullçinora °çang-/°çeng- të jetë burimore në ilirishtoShqipe për të treguar tinguj metalikë të dridhërishëm. Pra motërzimet °xing >< cing >< ting >< tung >><< çang- >< çeng dhe sidomos nistoret e tyre (X ><) C >< T >< Ç >< XH [cingël, tingëll, °çingël, xhingël] mund të shpjegohen përkitazi me tingullin që ato tregojnë ku /X/V/-ja tregon hollësi, /T/-ja mesatarí apo 'thatësi' tingullore, dhe /Ç/XH/-ja dridhërimë tingullore.

Ngjashmëria e ilirishtoShqipes `çang` me parthianishten "čang/šang" që do të thotë 'harpë' mund mos të ketë fare lidhje huazimore dhe të jetë thjesht e rastësishme por, nëse ka marrëdhënie huazimore atëherë Mjetudha Vargmal na thotë se kjo lëndë gjuhësore i ka mbetur kësaj gjuhe të huaj nga ilirishtoShqipja. Jo më kot, vargu tingullnistor i mësipërm mund të vazhdohet edhe me /sh/-n që gjejmë tek rrënja e fjalëve:

SHUNGULLIMË f. sh.
Gjëmim i fortë, oshtimë e thellë, uturimë. Shungullimë e fuqishme (e tmerrshme, shurdhuese, e zgjatur). Shungullima e tërmetit (e ortekëve). Shungullima e avionëve. Shungullima e ujërave të përrenjve. U shemb me shungullimë.

SHUNGULLOJ jokal.
1. vet. veta III. Dridhet a tundet me zhurmë të madhe; gjëmon, oshtin thellë. Shungullojnë grykat (malet). Shungullonte vendi (toka, lumi, përroi). Shungullonin topat. Shungulloi motori. I shungullonin veshët.



E cila tregon se edhe vet emri "šang" mund t'i jetë dhënë harpës për faktin se është një vegël e luajtur me 'pickim' pra duke i vënë në dirdhërimë telat, duke i °shangulluar/shungulluar, dhe mund të jetë një trajtë dialektore e parthinëve që u ngulitën atje ku më vonë u zhvilluar persishtja. Siç është parashtruar edhe më parë:

Parthinët ilirë kishin shkuar në fushatë në lindje (ashtu si edhe Mëdhoj-të [Μῆδοι], që ishin po-ilirë nga Emathia) [dhe ashtu siç do të bënte Leka më vonë] dhe mandej u shndërruan në persianë duke humbur çdo lidhje me të Parët Tanë e madje duke luftuar me Ta më vonë [në të ashtuquajturat luftëra greko-persiane që janë porsi luftërat e mëvonshme iliro-romake të cilat mund t'i përshkruajmë gjysëm-metaforikisht si luftëra midis ilirëve "nacionalistë" me Kulturë Vatre-në-funksion-të-kombit (paganizëm natyror) dhe ilirëve perandoristë me kulturë-në-monoteistizím-e-sipër-të-përpunuar-në-funksion-të-pushtetit-shumëpopujsh. (Megjithatë, sado shkatërrimtar për nga pasojat që prodhoi dhe të cilat ende vazhdojnë, ai i ilirëve perandoristë ishte ende një monoteizëm simethân 'burimor' pasi ende nuk kishte shpërthyer "revolucioni" paleo-bolshevik kundrailirokratik abrahamik kristianist i cili e depërtoi dhe sëprapthtësoi atë për qëllimet e veta. Për më tepër)].



Dhe, është e vetëkuptueshme por ia vlen të theksohet: fakti që kjo fjalë e persishtes mund të shpjegohen nga Shqipja, ashtu si fjalët e greqishtes së lashtë apo latinishtes, nuk do të thotë se ne jemi "një popull" me persianët, grekë apo italianët e sotshëm. Vetëm trillimtarët qëllimfëlliqtë e rrogëtarë të kundrashqiptarëve mund të duan që t'i shtrembërojnë dhe keqdrejtojnë në këtë mënyrë kërkimet gjuhësore të kryera me Mjetudhën Vargmal e cila shpjegon se nëse ka patur vërtetë një "gjuhë (P)IE" ajo është Gjuha Shqipe, Gjuha Mëmë e gjithë gjuhëve evropiane (dhe s'do mend që kjo nuk nënkupton kurrsesi se indianët apo islandasit e sotshëm janë "shqiptarë")!


Si në rastin e °xing-ut ashtu edhe për tunxhin [°tungsh], Mjetudha Vargmal , falë bashkërendimit të saj me të dhëna etnohistorike bën të mundur që mos të lihen mënjanë fakte jashtë'gjuhësore të rëndësishme si për shembull fakti që të Parët Tanë, e posaçërisht fisi i Prrushtëve, ishin metalë'punues të shquar një pjesë e të cilëve u shpërngulën në Daki dhe prej aty mund të kenë përhapur metodat e xing'punimit (bashkë me emrin e këtij metali) tek popujt e tjerë evropianë. [Dhe duhet pasur parasysh që, porsi në rastin e emrave bimore, fakti që sot quajmë "zink" një lloj të caktuar metali nuk përjashton që fjala °xink të jetë përdorur përgjithësisht për disa metale të ndryshme dhe jo për zinkun siç e njohim sot).

Fjala:

CIMB m. sh.
1. shih PICKIM,~I.
2. Grep i vogël për të qëndisur. Punoj me cimb.
3. shih SQEP,~I.
* Cimb më cimb majë më majë.


është e kureshtshme në lidhje edhe me emrin e veglës muzikore që prodhon një tingull 'cimbues':

CIMBAL m. sh. muz.
Vegël muzikore, e përbërë nga dy pjata prej bronzi, që përplasen njëra me tjetrën; çapare. Tingujt e cimbaleve. I bie cimbalit.


e cila na shpjegohet si e prejardhur nga κύμβαλον.

Mirëpo Mjetudha Vagmal/Arbëria na thotë se fjala ilirishtojugore κύμβαλον është veçse një motërzim i fjalës `cimbal` pasi ajo është prapashtesim i rrënjës tjetër °kumb- që në ilirishtoShqip tregon një tingull pikërisht 'kumbues' por jo domosdoshmërisht të mprehtë. Jo më kot fjala:

KUMB m. sh.
Tingulli a zëri që nxjerr një vegël muzikore; kumbim. Kumbi i bririt.


është një fjalë e përgjithshme për tingujt e të gjitha veglave muzikore dhe jo vetëm për ato me 'zëra' të hollë a të mprehtë.

Pra nuk janë vet fjalët °cimbël >< °kumbállë që kanë prejardhje nga njëra tjetra por rrënjët e tyre cimb >< cymb >< kumb, ku zëvendësimi i /c/-s me /k/-n, Mjetudha Vargmal/Arbëria na shpjegon se varet nga fakti që bëhet fjalë për tinguj me frekuencë të ndryshme ku /k/-ja e fjalës °kumballë, tregon një tingull me frekuencë (shumë) më të ulët se sa ajo e °cimballës. Dhe jo më kot nga kuptim 'tingull i ulët, i plotë', rrënja °kumb është përdorur nga të parët tanë për të treguar edhe rrumbullakësinë e një sendi:

KUMBULL f. sh.
1. Pemë që […] bën kokrra të rrumbullakëta […]


duke u nisur nga vet fakti që lloji i tingullit që nga të Parët Tanë është shprehur dhe fjalësúar si °kumb-, prodhohet nga bute të zbrazëta që në ilirishte jugore janë quajtur pikërisht °kumbë = κύμβη
κύμβη

A.hollow of a vessel: drinking-cup, bowl


Është tërheqës edhe shpjegimi i mundshëm i foljes `humb` në lidhje me rrënjën °kumb (pra si tingull i diçkaje që bie në humbellë duke u përplasur nëpër shkëmbinj, pra në në një vend të zbrazët ku çdo tungull kumbon e bën jehonë, çka do t'i jetpte zgjidhje edhe fjlës `hon` 'humnerë' pikërisht nga cungim të fjalës `je-honë`; por kjo duhet hetuar më tej). Ajo që është e sigurt është se të gjitha këto tregojnë se edhe fjala:

KUPË f. sh.
1. Enë e thellë prej qelqi, prej metali etj., e rrumbullakët e zakonisht pa dorezë, që përdoret për të pirë ujë ose pije të ndryshme (verë, raki etj.); gotë uji; sasia e ujit a e pijes sa nxë kjo enë. Kupë kristali (ari, argjendi). Kupa pijesh (vere). Më jep një kupë ujë! Piu dy kupa.

është burimore për Gjuhën Tonë dhe është latinishtja që e ka huazuar atë prej nesh je jo anasjelltas! Pra `kupë` vjen nga °kumbë nëpërmjet ndryshimit të natyrshëm të ilirishtoShqipes P >< (MP ><) B >< MB [sikurse humb >< hup].

Tani hidhini përsëri një sy shpjegimit "(P)IE" të fjalës ilirishtoShqipe `kupë` të përhapur në gjuhët e tjera evropiane nëpërmjet ilirishtes perëndimore dhe mos i mbani të qeshurat:
cup

[…] from Proto-Indo-European *kewp- ‎(“a hollow”)
Kjo fjalë kaq e thjeshtë për t'u hetuar nëpërmjet Mjetudhës Vargmal/Arbëria, jepet nga "gjuhëtarët IE" si e prejardhur nga #kewp që paska treguar 'diçka të zgavërt'! Por Mjetudha Vargmal na thotë se tingulli kumbues i diçkaje të zgavërt është fjalësúar nga të Parët Tanë domosdoshmërisht me /MB/-n sepse kjo është kumbuese dhe jo me /P/ e cila është e pazëshme! Ja pra se si "mjetudha (P)IE" «mbytet me një kupë ujë»!

/B/-ja është domosdoshmërisht pararendësie në këtë rast porsi edhe në rastin e:

GOBELLË f. sh.
1. Gropë e thellë a vend i thellë në lumë, në liqen etj.; pellg me ujë. Ra në gobellë. Lahet në gobellë.
2. Enë e madhe për ujë; vedër e madhe. Mbushi gobellën me qumësht. Lau gobellën.

nga e cila [edhe nëpërmjet O >< U >< Y] kanë dalë fjalët e tjera me /P/, /V/ e /F/ në vend të /B/-s, si për shembull:

GUVË f. sh.
1. Vrimë e madhe a gropë brenda në një shkëmb ose në tokë; shpellë. Guvë e thellë.

GUFOSKË f. sh. krahin.
Guvë, zgavër, shpellë e vogël. Gufoskë në shkëmb.

GYP m. sh.
1. Cilindër prej metali, prej qelqi, prej çimentoje etj. me përmasa të ndryshme, i zbrazët përbrenda […]

ETJ.

Dhe Mjetudha Vargmal/Arbëria nga thotë se nga `guvë` ka dalë natyrshëm fjala `gavër` e cila kurrsesi nuk vjen nga #ga-wara siç broçkullisin "gjuhtëarët IE" (vështirë të mbahen të qeshurat edhe në këtë rast).

Por ajo çka është vërtet për t'u shkrirë së qeshuri është "shpjegimi" "IE' për fjalën `kambanë/ këmborë`:

KËMBORË f. sh.
1. Mjet tingëllues prej metali, zakonisht me formë të rrumbullakët a shpatuke, me grykë të ngushtë e me gjuhëz, që u varet bagëtive në
qafë; tingulli që nxjerr ky mjet.

KAMBANË f. sh.
1. Mjet i rëndë tingëllues: një lloj koni i zbrazët e i hapur prej bronzi, me përmasa të mëdha, që ka brenda një batoq, nga goditjet e të cilit nxjerr tinguj të fuqishëm me oshtimë (zakonisht në kisha); tingëllima e këtij mjeti.

Si na e shpjegon "mjetudha IE" këtë fjalë? Ja:
Ultimately from Late Latin campāna ‎(“stilyard; bell”), from Latin Campāna, feminine of Campānus ‎(“of Campania”), from Latin Campānia ‎(“a region of Italy in w hich bronze was produced”), from campus ‎(“open or flat space; plain”).
YHA! A thua paskemi pritur që të përpunohej bronzi në Itali për t'u vënë këmbore deshve tanë! Paskemi pritur fjalën "campus" për të thirrur në Shqip një mjet që kumbon! Kjo tregon se deri në çfarë kufijsh jermi e pavërtetësie arrijnë pseudoshpjegimet e "IE"-istëve të cilët, sikur mos ta mbanin veten si "shkencëtarë", do të ishin për komedi; fakti që merren ende seriozisht është diçka vërtet për t'u adresuar.

Shpjegimin e saktë na e jep Mjetudha Vargmal/Arbëria e cila na tregon se fjala `kambanë/këmbore` është veçse prapashtesim i po asaj rrënje ilirishtoShqipe °kumb- që përmendëm më sipër [ku ndryshimi kUmb > kAmb është i natryrshëm porsa gUv-ë > gAv-ër]. [I vetmi që i është afruar këtij shpjegimi ka qenë Kamarda i cili ka dalluar përkimin me ilirishtojugoren κύμβη (pavarësisht se ka qenë i paaftë të arsyetojë se kjo fjalë nuk është "gjuhë tjetër greke" por veçse ilirishtoShqipe e jugut të Siujdhesës Ilirike).

° ° °


Nga të gjitha këto sa u thanë na dalin vargje tingullndryshimore të natyrshme po aq sa të arsyetueshme për ilirishtoShqipen të cilat shkojnë që nga X-ja tek K-ja duke kaluar nëpërmjet C-s, S-s, T-s, SH-s etj.

Në veçanti, për t'iu rikthyer fjalës cys, °cej, ndryshimi C >< S na lejon që të gjurmojmë një tjetër fjalë ilirishtojugore σεύω = °seyj cyj):
σεύω
I.to put in quick motion: to drive, hunt, chase away, Hom.; so in Mid., Il.
2.to set on, let loose at, κύνας σε. ἐπὶ συΐ id=Il.:—c. inf. to urge on, Od.
3.of things, to throw, hurl, Il.
II.Pass. and Mid. to run, rush, dart or shoot along, Hom., Trag.:—c. inf. to hasten, speed to do a thing, Il.
2.metaph. to be eager, have longings, Od.; v. ἐσσύμενος.


e cila është sak pjesa -sej (°cej >< °cýej) që gjejmë tek folja °ndërcýej ><°ndërcéj >< ndërséj:
NDËRSEJ kal.
1. Nxit për të ndjekur ose për të sulmuar dikë (për qenin). Ndërsej qentë. I ndërseu qenin lëshoi qenin kundër dikujt, i lëshoi qenin.
2. fig. keq. Nxit dikë për të sulmuar e për të goditur një tjetër, e shtyj kundër dikujt. E ndërseu kundër tij. E ndërsejnë njërin kundër tjetrit. I ndërsejnë kundër vendeve të tjera.
° ° °

Duke pasur parasysh të gjitha këto sa u thanë dhe sidomos rastin e rrënjës °kumb- e cila nga kuptimi tingullor ka shërbyer për të treguar rrumbullakësinë, na shembullohet dhe na bëhet edhe më e qartë se si folja `kall, këllas' ka kaluar nga kuptimi i grahjes me kalla tek kuptimi 'thirrje; urdhër` (dhe shpjegimi "IE" është deri diku i saktë kësaj radhe pavarësisht mjegullsísë së rrënjës me të cilën e shpjegon). Por duhet përmendur edhe një kuptim tjetër, kuptimi 'fut brenda, shtie', i cili vërteton se edhe fjala:

KALLCË f. kryes. sh.
Çorape prej shajaku, të gjata deri te kofshët e pa shputë, që vishnin burrat mbi poture; çorape të thurura me fije metali, që vishnin luftëtarët ilirë; tirq. Kallca të bardha. Kallca prej bronzi. Një palë kallca. Mbante kallca. Mbathi (lidhi) kallcat.

nuk është "huazim nga latinishtja" por anasjelltas dhe vjen nga prapashtesimi emërndërtues i foljes `kall` në kuptimin dytësor 'fus', pra `kallcë` 'veshje ku shtien këmbët'. Emërndërtimi emër/folje + cë, ckë është mjaft i përdorur sikurse:

BALLCË f. sh.
1. Një lloj kësule grash, zakonisht e qëndisur, që mbulon edhe ballin, ballore.
2. Rrip i ngushtë që lidhnin gratë në ballë. Vuri ballcën.


User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4127
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#278

Post by Zeus10 » Wed Nov 23, 2016 2:38 am

Pa dashur te ta nderpres arsyetimin rreqebull, le te veme perballe shprehjen shqipe cys dhe analogen e saj ne anglisht tease

Image

Ashtu sic je shprehur dhe ti:
Ndonëse /c/-ja në Shqip mund të vijë edhe nga shkrirja /t+s/|/k+s/ > ts/ks > c
c=ts dhe duke qene se anglishtes i mungon tingulli 'y' ajo e zevendeson me diftongun ea pra kemi:

cys--->t(s)eas-e pra praktikisht kemi te njejten fjale pas reduktimit te s-se qe humbet gjate shqiptimit te c-se.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#279

Post by rrëqebull » Wed Nov 23, 2016 7:16 am

Zeus10 wrote:Pa dashur te ta nderpres arsyetimin rreqebull,

Aspak. Çdo mendim i pavarur nga dogma të paracaktuara apo prapaqëllime të pandershme është gjithmonë i mirëpritur.
Zeus10 wrote:c=ts dhe duke qene se anglishtes i mungon tingulli 'y' ajo e zevendeson me diftongun ea pra kemi:

cys--->t(s)eas-e pra praktikisht kemi te njejten fjale pas reduktimit te s-se qe humbet gjate shqiptimit te c-se.

Teknikisht qëndron si shpjegim nëse marrim mënyrën se si theksohet fjala "tease" sot: /ᵗci:z/; mirëpo na thuhet se ajo vjen nga anglishtja e vjetër "tǣsan" theksimi (dhe kuptimi) i së cilës duket larg nga "cys" nëse vërtet ka prejardhje nga një rrënjë kuptimore që tregon ndarje apo grirje dhe jo cytje. Prandaj na duhet një katalog i gjithë rrënjëve të ilirishtoShqipes që në raste të tilla të shohim se çfarë rrënjësh të Gjuhës Sonë mund të kenë përputhje kuptimore me një fjalë të huaj që jemi duke hetuar.

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4127
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#280

Post by Zeus10 » Wed Nov 23, 2016 3:54 pm

rrëqebull wrote: Prandaj na duhet një katalog i gjithë rrënjëve të ilirishtoShqipes që në raste të tilla të shohim se çfarë rrënjësh të Gjuhës Sonë mund të kenë përputhje kuptimore me një fjalë të huaj që jemi duke hetuar.
Ne mund te krijojme nje katalog me rrenjet e shqipes, por duhet te jemi pak me racionale, ne qasjen tone ne barazimin ilir=shqiptar. Une nuk do te isha kunder mundesise qe shqiptaret dhe gjuha e tyre, te jene perkatesisht pasardhes te ilireve dhe gjuhes se tyre specifike. E them kete, sepse formulat nje komb nje gjuhe jane te vlefshme vetem per kohet moderne. Persa ju perket ilireve, ka shume gjasa qe ata te mos ishin nje etni me nje gjuhe specifike te ndryshme nga te tjeret. Nese ata kane egzistuar vertete, gjasat jane qe te kene qene thjeshte nje elite sunduese theokratike, te ciles shqiptaret i mbijetuan, ashtu sic ju mbijetuan romaneve, otomaneve dhe gjithe perandorive fetare te shumellojshme.
Iliret jane nje term i dashur per ndergjegjen tone, ashtu sic jane helenet per greket, por ashtu sic keta te fundit, ngjasojne me shume me nje ideologji, me nje mit me legjenda epike dhe idealiste. Fakti qe per ta, nuk zoterojme asnje artifakt te vetem, qe te lidh emrin me vete egzistencen e tyre, duhet te na beje me te kujdesshem, qe te mos te kerkojme te kaluaren tone, ne ideologjite arianiste apo diktatoriale hoxhiste.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#281

Post by rrëqebull » Wed Nov 23, 2016 10:03 pm

Faleminderit për shprehjen e mendimit tuaj në mënyrë kaq të hapur Zeus10 sepse e shkathtëson shkëmbimin e ideve.

E kuptoj këndvështrimin tuaj por nuk pajtohem në asnjë pikë me të sepse kërkimet e mia nuk nxjerrin në asnjë prej përfundimeve që ju keni shprehur.
Vazhdimësia iliroshqiptare për mua është fakt i mbështetshëm dhe vërtetueshëm në dhjetëra mënyra dhe nuk ka lidhje as me hoxhizmin dhe as me karikaturizímin që i ka bërë filmografia plehërovudiane apo letërsia pseudoshkencore bolsheviko-globaliste ndonjë ideologjie të ndonjë kombi tjetër evropian.

Për Kombin Shqiptar — që është besnik ndaj Vetvetes, ndaj Gjakut, Identitetit dhe Kulturës së vetë, në një masë të pakrahasueshme me ndonjë popull tjetër — 2000, 2500 apo 3000 vjet nuk janë një kohë kushedi se sa e madhe por kanë kaluar sa hap e mbyll sytë dhe prandaj qoftë edhe thjesht nga kjo pikëpamje, të flasësh për vazhdimësi iliro-shqiptare është si të flasësh për vazhdimësi arbëroro-shqiptare apo shqiptaro-shqiptare.

Duke qenë se ndajmë mendime kaq të kundërta në këtë pikë atëherë del në pah se ka dallim edhe midis asaj që kam quajtur "Mjetudha Arbëria" duke e parë gabimisht si të njëjtë me Mjetudhën Vargmal. Falë mendim'shprehjes suaj të zgjeshur u bë e kuptueshme se këto janë dy mjetudha krejt të ndryshme (përderisa nxjerrin në përfundime krejt të kundërta) dhe unë ndjek dhe i qëndroj të dytës sepse është ajo mjetudhë që mendoj se ndjek, nxjerr në pah dhe i qëndron të vërtetës.

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4127
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#282

Post by Zeus10 » Wed Nov 23, 2016 10:42 pm

rrëqebull wrote:Faleminderit për shprehjen e mendimit tuaj në mënyrë kaq të hapur Zeus10 sepse e shkathtëson shkëmbimin e ideve.

E kuptoj këndvështrimin tuaj por nuk pajtohem në asnjë pikë me të sepse kërkimet e mia nuk nxjerrin në asnjë prej përfundimeve që ju keni shprehur.
Vazhdimësia iliroshqiptare për mua është fakt i mbështetshëm dhe vërtetueshëm në dhjetëra mënyra dhe nuk ka lidhje as me hoxhizmin dhe as me karikaturizímin që i ka bërë filmografia plehërovudiane apo letërsia pseudoshkencore bolsheviko-globaliste ndonjë ideologjie të ndonjë kombi tjetër evropian.

Për Kombin Shqiptar — që është besnik ndaj Vetvetes, ndaj Gjakut, Identitetit dhe Kulturës së vetë, në një masë të pakrahasueshme me ndonjë popull tjetër — 2000, 2500 apo 3000 vjet nuk janë një kohë kushedi se sa e madhe por kanë kaluar sa hap e mbyll sytë dhe prandaj qoftë edhe thjesht nga kjo pikëpamje, të flasësh për vazhdimësi iliro-shqiptare është si të flasësh për vazhdimësi arbëroro-shqiptare apo shqiptaro-shqiptare.

Duke qenë se ndajmë mendime kaq të kundërta në këtë pikë atëherë del në pah se ka dallim edhe midis asaj që kam quajtur "Mjetudha Arbëria" duke e parë gabimisht si të njëjtë me Mjetudhën Vargmal. Falë mendim'shprehjes suaj të zgjeshur u bë e kuptueshme se këto janë dy mjetudha krejt të ndryshme (përderisa nxjerrin në përfundime krejt të kundërta) dhe unë ndjek dhe i qëndroj të dytës sepse është ajo mjetudhë që mendoj se ndjek, nxjerr në pah dhe i qëndron të vërtetës.
Arberia eshte e njejte me ate Vargmal per nga dashuria dhe krenaria per Shqiperine dhe shqiptaret. Vitet e fundit, kam pasur rastin te lexoj dhe te flas me njerez qe e njohin historine dhe gjuhesine, ne menyre shumedimensionale. Konkluzioni im eshte qe historia kerkon nje rishikim thelbesor, sidomos ne argumentin e vazhdimesise etnike te popujve, por kjo nuk do te thote, qe mendimi im ka ndryshuar per vjetersine dhe autoktonine e races sone. Por ne te njejten kohe, une kam levizur nga ideja per te marre per te mireqene te gjitha informacionet qe na vine nga e ashtequajtura letersi greko-romake, ku per fshihet dhe termi ilir. Ky i fundit nuk nderlidhet ne asnje menyre tjeter me historine, ose te pakten une nuk di ndonje lidhje. Une mbetem i hapur te degjoj argumenta per lidhjen iliro-shqiptare te cilen une e pranoj per faktin qe ne keto troje nuk kemi deshmi te shkeputjes se kesaj vazhdimesie.
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#283

Post by rrëqebull » Wed Nov 23, 2016 11:08 pm

Ballafaqimi i mendimeve me dikë si ju që ka bërë vërtet shumë për Çështjen Kombëtare me kërkime gjuhësore frymëzuese dhe cilësore dhe me zbërthim të propagandave kundrashqiptare është vërtet kënaqësi.

Unë mendoj se problemi kryesor që kemi në fushën e albanologjisë dhe posaçërisht gjuhësisë është se nuk është bërë as 0,1% e punës që duhet bërë dhe se institucionet tona që do të duhet të merreshin me këtë punë përdoren, keqpërdoren e shpërdorohen si "zyra diplomatike" duke mos u marrë me të vërtetat faktike jo thjesht dhe troç për paaftësi por deri edhe për frikë se mos "cenohen ndjenjat e fqinjëve" dhe se mos "minohet imperativi i fqinjësisë së mirë".

Marrëzia e flijimit të së vërtetës në altarin e nënshtrimit dhe kokuljes për frikë se mos "armiqësohemi" me vërtetofobët duke ua zbërthtyer gënjeshtrat, duhet të marrë fund.

Ata që mendojnë se "do të shpërthejë luftë po thamë të vërtetat siç janë" duhet ta çmpijnë mendjen e tyre dhe të kuptojnë se "ftohja" apo "plasja e trazirave" është një mjet i ulët kërcënues i gënjeshtarëve që i frikësohen shpartallimit të mashtrimeve të tyre shekullore me anë të të cilëve po na sulmojnë e dëmtojnë prej shekujsh dhe jo e Shqiptarëve që kërkojnë, zbulojnë, çmojnë dhe pohojnë të Vërtetën.

Ata që duan luftë apo që janë në luftë me Shqiptarët janë në luftë me faktet dhe të vërtetën.
Ne, si Shqiptarë, si Komb, duam të Vërtetën. Dhe kërcënimet e flliqta të askujt nuk do të na ndalojnë që ta pohojmë dhe mbrojmë atë.

Askush nuk mund të na ndalojë më që të mendojmë, shkruajmë, punojmë e veprojmë për Kombin Tonë!

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#284

Post by bardus » Thu Nov 24, 2016 12:04 pm

Po kthehem ne teme.

Nuk ka te re tek barazimi foljes πρίω me shqip pres , bere nga Camarda

por ne menyren urdh. Homerike kjo folje behet ,

πρῖε - preje, prie ! ,

nuk eshte e vecuar por kjo menyre duket edhe tek πίε ~ pije

ose παῦε ~ mbaje!
---------------

Dy vargje nga Homeri,
Athina shkon ne shtepine e Odiseut :

[col]στῆ δ' Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ ἐπὶ προθύροις Ὀδυσῆος,
οὐδοῦ ἐπ' αὐλείου: παλάμῃ δ' ἔχε χάλκεον ἔγχος,
|dhe shtangu në dhe të Itakës mbi paraderën e Odisesë
mbë udhë të avllisë ; dhe në pëllëmbë kishte heshtën e bronxtë ,[/col]

and in the kingdom of Ithaca stood at the doorway of Odysseus,
at the courtyard's threshold. She held the bronze spear in her palm



Nuk do te permend se c`thone per kete apo ate fjale e huazuar apo jo,
perkthimi eshte fjale per fjale me perkamat e renditura ketu poshte:

στῆ, ''shtangu, ndaloi '' ,nga < sta(h)
δήμῳ, '' dhe, dhemi, tokë,vënd ''
προθύροις , '' para-dera , prag ''
οὐδοῦ , '' udhë''
ἐπ' '' bë , mbë, mbi ''
παλάμῃ, '' pëllëmba , pllama''
δ' ἔχε , ''dhe kishte ''
ἔγχος,''heshtë''

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4127
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#285

Post by Zeus10 » Thu Nov 24, 2016 1:53 pm

bardus wrote:ose παῦε ~ mbaje!
Falemnderit Bardus per kete prurje. Ka ardhur koha, qe ta quajme te sigurte dhe ta katalogojme, qe ne fjalet analoge greqisht-shqip, b-ëja(ose mb-ja) e shqipes moderne, eshte shkruar si π ne greqisht.
Fjala bi(r)~bi(jë) e shqipes qe ndryshon pak nga anglishtja boy, eshte παι ne greqisht

Image

Po keshtu folja primitive boj(bëj) eshte ποι ne greqisht

Image


Duke e lidhur me ate qe ka shprehur Rreqebull dhe per ta perforcuar idene e tij:
Si na e shpjegon "mjetudha IE" këtë fjalë? Ja:

Ultimately from Late Latin campāna ‎(“stilyard; bell”), from Latin Campāna, feminine of Campānus ‎(“of Campania”), from Latin Campānia ‎(“a region of Italy in w hich bronze was produced”), from campus ‎(“open or flat space; plain”).


YHA! A thua paskemi pritur që të përpunohej bronzi në Itali për t'u vënë këmbore deshve tanë! Paskemi pritur fjalën "campus" për të thirrur në Shqip një mjet që kumbon! Kjo tregon se deri në çfarë kufijsh jermi e pavërtetësie arrijnë pseudoshpjegimet e "IE"-istëve të cilët, sikur mos ta mbanin veten si "shkencëtarë", do të ishin për komedi; fakti që merren ende seriozisht është diçka vërtet për t'u adresuar.

Shpjegimin e saktë na e jep Mjetudha Vargmal/Arbëria e cila na tregon se fjala `kambanë/këmbore` është veçse prapashtesim i po asaj rrënje ilirishtoShqipe °kumb- që përmendëm më sipër [ku ndryshimi kUmb > kAmb është i natryrshëm porsa gUv-ë > gAv-ër]. [I vetmi që i është afruar këtij shpjegimi ka qenë Kamarda i cili ka dalluar përkimin me ilirishtojugoren κύμβη (pavarësisht se ka qenë i paaftë të arsyetojë se kjo fjalë nuk është "gjuhë tjetër greke" por veçse ilirishtoShqipe e jugut të Siujdhesës Ilirike).
Kambana eshte nje mjet, i perdorur nga njeriu per te mbajtur tingullin te jehoje. Ashtu sic e ka shprehur dhe Rreqebull ky si emer shpreh te njejten gje me foljen kumb(a)oj, pra mbajtjen e tingullit dhe ska te bej fare me fjalen fushe-campania.

Eshte e njejta ide ne fjaleformim si ne fjalen kë-mba, gjymtyra sherben per te mbajtur trupin

Image

Shkronjat p dhe b jane grafika te tingujve p-ë dhe b-ë jane i njejti tingull, njeri i pazeshem dhe tjetri i zeshem, Nese folja e shqipes boj(bëj) eshte identike me ate greqishte ποι si ne kuptim dhe ne te shprehur, ajo dhe brenda shqipes i zevendeson tingujt e njejte (me force te ndryshme zeri) me njeri tjetrin:

boj(bëj)---->poj------>pu-n-oj

Natyrisht qe nuk kishte si te mungonte ekujvalentja ne greqisht πόνος

Noun[edit]
πόνος • ‎(pónos) m ‎(genitive πόνου); second declension
work, especially hard work; toil
bodily exertion, exercise
work, task, business
the consequence of toil, distress, trouble, suffering
anything produced by work, a work

http://www.perseus.tufts.edu/hopper/tex ... y=po%2Fnos
The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

Post Reply

Return to “Linguistikë”