"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Ancient Greek - Albanian Lexicon

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Post Reply
User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#136

Post by bardus » Sat Apr 12, 2014 11:40 am

Pjeseza mohuese se '', s` - η tek Homeri.

Kjo pjesez ne shqip ja nderron kuptimin ne kahun e kundert foljes p.sh. bej - s`bej (nuk = se bej ),tek Homeri shfaqet si η ,

nje germe mjaft e nderlikuar qe ka marre vlera te ndryshme fonetike dhe qe kane te bejne edhe me vendndodhjen e saj ne fjale.Si shembull:



τίμησόν , 'e cmon,e respekton ' -- ἠτίμησεν ' se cmon,nuk e cmon ''

γνώστης 'one that knows' --- ἠγνοίησεν 'ignorant', ' se ,nuk njohes'



Kjo e shpjegon edhe origjinen e pj.moh. i- te latinishtes.


Fjalet e mesiperme jane marre nga Iliada.




________________________________________

DYZEN m.
1. bised. Aheng.
2. krahin. Çifteli.
* E vuri (e pruri) në dyzen e akordoi një vegël muzikore me tela.
Nga Hesychius :

δϊεσις : παρά τοϊς μουσικοϊ καλεΐται μέρος τι τόνον - Ajo qe ne muzike therritet ton-tingull[ dyzen].

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#137

Post by bardus » Sun Apr 27, 2014 11:47 am

Folja me pa 'shoh' tek fjalori i Suidas :

παραπαίων 'παραφρονών [παραφρουρέω- keep guard beside]

Me ndajfoljen para 'παρα' si gjymtyre dhe + παίων 'pa - shoh ' -' shoh aty pari', me pa rrotull, ruhem.

Helenet e kane perdorur nd. 'παρα' me kuptimin ''rrotull,pari'' dhe jo ne origjinal si nd. shqip 'para perpara' ose O.E befara 'per para',

megjithate e zhvilluar ,si tek ,προμήθεια 'πρόνοια ,πρόγνωσις, = paranjohje, para- dije ,

qe jep edhe emrin e Prometheut ''Para-Njohesi '' [Para - Mesuesi ?], po ashtu tek Homeri [Iliada] πάρος 'before',.

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#138

Post by rrëqebull » Mon Apr 28, 2014 3:28 pm

bardus wrote:προμήθεια 'πρόνοια ,πρόγνωσις, = paranjohje, para- dije ,

qe jep edhe emrin e Prometheut ''Para-Njohesi '' [Para - Mesuesi ?]
Edhe për mendimin tim.

Theksimi `porë`(parë, theksim si në disa nëndialekte të gegnishtes) ka kaluar në `pro-` për shpejtësi shqiptimi, si *parët(osh) > "prat(os)" (dorik)

Ndërsa pjesa -μηθεύς do më shumë vëmëndje.

Ky shpjegim më duket i saktë:
anciently was interpreted as literally "forethinker, foreseer," from promethes "thinking before," from pro- "before" (see pro-) + *methos, related to mathein "to learn," from enlargement of PIE root *men- "to think"
http://www.etymonline.com/index.php?term=Prometheus
po ashtu edhe lidhja që bën me rrënjën *men-, është me vënd.

Kështu që pjesa -μηθεύς mund të jetë thjesht =mëtues

nga folja
MËTOJ II kal.
1. Dalloj a kuptoj diçka, vë re; e marr vesh, e
zbuloj diçka pasi e kam gjurmuar a hetuar, e
pikas, e nuhat (edhe fig.).
E mëtoi vonë (shpejt). S`e mëtoi dot nga larg.
E mëtoi se çfarë njeriu ishte. E mëtoi ku e kishte hallin.
Kjo mund të jetë nga *men > ment > mënt > mëntoj > mëtoj

(sipas edhe asaj që thotë Pokorni: «common illyr. alb. n > nt > t phonetic mutation»)

Pra Προμηθεύς=Promëtuesi= mëtuesi/zbuluesi/'dijetari' i parë, etn.

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#139

Post by bardus » Mon Apr 28, 2014 5:55 pm

rrëqebull wrote:
Ndërsa pjesa -μηθεύς do më shumë vëmëndje.
Vrejtje e drejte Rreqebull, jam i nje mendimi me ty per pershkrimin e kesaj fjale,aty ku e pashe une eshte nen nje kend pak te ndryshem ,ngaqe une fjalet mas,mat,mesoj dhe fjalet mejtoj, mendoj, mend, met, i mendoj si te se njejtes rrenje dhe mendoj se mas,me maat eshte me e hershme [pa t > nt; d >nd] ,pra te mendosh eshte te matesh,i matur-mencur,matem-mendohem, pramatia jotte - ''pratiche tue '',po ashtu, te mesuarit vjen nga te maturit '' μανθάνω'' dhe Prometheun si Para-Njohes e kane afruar me "Forethinker". ''manthano'', '' μάθ-eus ,= mesues ? '' ; Ketu po sjell disa trajta nga helenet per fjalen mend meqe ra fjala :
Homer : ὅσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ. aq sa ne mendje e mendonte - ; νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ., tjeter mendonte ne mendje .Homeri mundohej ta perdorte si folje μενοινᾷ, e shoqeruar nga φρεσὶν,νόος si varjante per mendje.Homer: μενοεικέα - mend-ikja ; μέμνημαι - me mendje mbaj ; μεδέσθην.devising ; μῆτιν counsel 'mejtoj' ; μεδήσομαι ' think' mendoj ; μνη-μεία-''mendje mbajtje =meja ''- monument,lat.memeō, to remember, recollect, kurse Dorianet e kishin zanoren / a / te ruajtur, μάντοι , Dor. for μέντοι ,indeed,'' mendoj; μεδοίατο Ηοm. 'mendoj mejtoj ', e shume te tjera qe s`po i permend.
Sanskritet mendoj dhe mas i kishin shume afer mAna 'measure' ; mAtrA' measure' ; masa ' measure' ; mADa 'measure' ;mati 'mind' ; manyu 'mind ' ; manas 'mind'.
Qe ti bie shkurt, une te tera i mendoj te ardhura nga rrenja * maa ' më' , shume ,pak ,eshte kjo qe tregon madhesine,sa e madhe eshte dicka ,tek arbereshet maahë ''deshire per me shume''etj. , Sans. mAh = mAD = mas .

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#140

Post by rrëqebull » Mon Apr 28, 2014 8:11 pm

bardus wrote:mendoj se mas,me maat eshte me e hershme [pa t > nt; d >nd]
Po, edhe për mendimin tim `mas/mat` është shumë e lashtë.
Shpjegimin me anë të ndryshimit t/nt [*men > ment > mënt > mëntoj > mëtoj]
e kisha posaçërisht për foljen mëtoj, sepse për foljen `mat` natyrisht se nuk mjafton të thuhet vetëm aq,
dhe trajtat dhe vështrimet që ke bërë na mësojnë se ka shumë më tepër për të thënë.



Në lidhje me Προμηθεύς-in, thom se qëndron edhe mundësia që të ketë kuptimin Premtuesi ,
(por më duket se gjithnjë rreth fushës kuptimore të /mëtoj/ është edhe kështu).

Për qarkatimin sa më të ngushtë të fushës së saktë kuptimore ndoshta ndihmon edhe kjo

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#141

Post by bardus » Fri May 23, 2014 2:43 pm

Flm,Rreqebull,

po sjell edhe nje fjale tjeter nga fjalori i Hesychius :

Λάστος : τό παλαιόν , Eng. ''old in years'' , Shq.plak ,

ne shqip gjthashtu Λάστος 'i lashtë, plak '
LASHTË I mb. .... 2. Që është shumë i vjetër në moshë, që është i kaluar në moshë, i moçëm.
Burrë (plak) i lashtë. Është i lashtë në moshë.
Pervec kesaj helenet kane perdorur πελλᾶς 'plak' old man .

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#142

Post by bardus » Sun May 25, 2014 11:55 am

Nje kuptim krahinor i fjales MAL eshte edhe PYLL :
MAL m. 4. krahin. Pyll. Mal i dendur.
Nen te njejtin kuptim na jepet edhe nga Suidae :

μηλέα [ lexo: majlea ] τo δένδρον ,''pyll'' .

δένδρον ' i dëndur' ''Dendësohet pylli; Denduria e pyllit.'' ,

eshte nje nga shmangjet e shumta artificiale tek helenishtja e lashte, qe jane bere nga dora e atij qe mbante penen .

φυλλίς, ή του δένδρα, pyll
Πηλιαδα = δορυ,δόρυ stem, tree,PYLL(?) Alb. (*φύλλον pyll“forest” [common Alb. shift u > y )

Hesychius : ήμάλιον, μέγα ''i madh, mal'' qe mund ta zbresim ne ή + μάλιον ku ή eshte e barabarte me lidh.krahasuese SI ,pra mund ta barazojme si + mal = ή + μάλιον. [MAL 5. fig. bised. Grumbull i madh sendesh të vëna stivë a të përqendruara në një vend.]
Μαλίας, άκρωτήριον και όρος, emer mali.

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#143

Post by bardus » Thu Jun 12, 2014 4:45 pm

Per ndajfoljen ,KARSHI bised.I. Përballë, ballë për ballë, përkundrejt. Karshi për karshi. I rri karshi. Dal (ulem) karshi. ,

me duket se turkcja duhet te prese rradhen e pronesise .Tek fjalori i Suides kemi :

καρσίως και εγκαρσίως ''πλαγίως'' Shqip karshi .


Mjafton kjo, sa per te futur hijen e dyshimit se a e kemi huazuar nga turqit apo jo.

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#144

Post by bardus » Sun Jun 22, 2014 4:15 pm

Megjithese e kemi permendur me pare ,barazimin me te sakte te emrit te kalit te Akilit Balios , me fjalen shqipe balosh,

e ka dhene Fjalori i Shoqnisë "Bashkimi" :

Shqip : Balosh, i, vm. (kaal). shum. balosha-t. biancastro; cavallo che porta una o più macchie bianche ;


Homer : Balius (/ˈbeɪliəs/; Βάλιος, Balios, possibly "dappled") and Xanthus (/ˈzænθəs/; Ξάνθος, Xanthos, "blonde").

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#145

Post by bardus » Sat Jul 19, 2014 12:29 pm

HERËT 1. Në fillim të ditës a të natës ose në fillim të një periudhe, .. ; Herët në mëngjes. Dje (pardje) herët. Herët në pranverë. E mblodhën misrin herët. Ngrihem (çohem, zgjohem, bie të fle) herët. Ka ardhur (u nis) herët. 2. Në kohë të lashta, shumë kohë përpara, dikur në të kaluarën. Që (qysh) herët. ..

Kjo ndajfolje eshte perdorur edhe nga Homeri ,

ἠέριος 'early ' ,herët dhe ἦρι 'early ' herët .

Po nga Homeri ,eshte perdorur edhe si,

ἠριγένεια 'early-born ' , ne shqip mund te themi ' ἠρι-herët dhe γένεια-zënja

edhe nja dy forma tjera ,ερι , ἠέριος ' i hershëm'.


Per origjinen e kesaj fjale, pothuajse te tere mendojne se ka ardhur nga latinishtja HORA :


''here f, pl. here 'time, moment of time, hour'. Borrowed from Lat hora `hour' (MEYER Wb. 151). 0 TAGLIAVINI Dalmazia 113; MANN Language XXVI 387; CABEJ.1 St. VII 200, 280; HAARMANN 129. ''



Trajtat greke qe solla me lart ,nuk e mbeshtesin idene ''hora'',po ashtu kjo fjale gjendet edhe tek gjermaniket si ear't 'heret',
laringalja h- ne hyrje flet shqip.

aerdaeg early day'' heret '' ; Eer, bw. before

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#146

Post by bardus » Wed Oct 01, 2014 1:16 pm

Fjalen shqipe arsye e kane interpretuar si huazim nga Lat."ratio" (nuk e di se kush) , por nga Hesychius

po nxjerr nje barazim qe ai i ka bere fjales ά ρ σ ι ο ν = δίκαιον ose arsion - dikaion ' gjykim'.

Ne perkufizimin e saj nga fjalori aresye eshte edhe '..Aftësia ..për të gjykuar.. 'dhe si mbiemer ARSYESHËM ' ..
gjykon e vepron në mënyrë logjike ..'.

Pas kesaj ά ρ σ ι ο ν 'arsye , gjykim' , huazimi nga Lat. ratio me duket i dyshimte.

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#147

Post by rrëqebull » Wed Oct 01, 2014 5:37 pm

Gjetje e shkëlqyer.

Drejtimi i huazimeve është nga ilirishto-Shqipja në "latinishte" e "greqishte" dhe në asnjë mënyrë anasjellas.

User avatar
Zeus10
Grand Fighter Member
Grand Fighter Member
Posts: 4224
Joined: Thu Jun 04, 2009 6:46 pm
Gender: Male
Location: CANADA
Contact:

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#148

Post by Zeus10 » Wed Oct 01, 2014 6:46 pm

Edhe une jam dakort, qe kjo eshte nje gjetje e shkelqyer, sidomos αρσιος.
Nje fjale tjeter, qe ka plot kuptim ne shqip, eshte ασχαλλω, qe ne greqishten e vjeter do te thote, te jesh ne gjendje te keqe ose te jesh ne telashe.

Image

qe korrespondon kenaqshem me shqipen e sotme:

SHKALLOJ I jokal.1. Luaj mendsh, prishem mendsh, çmendem, marrosem. Paska shkalluar fare. Shkalloi nga gëzimi. Shkallove nga mendtë? Është në vete apo shkalloi?
2. kal. E çmend, e bëj të luajë mendsh me veprimet a me sjelljet e mia. Pusho, se na shkallove! Shkalloi dynjanë!

SHKALLUAR mb.1. Që ka luajtur mendsh, i çmendur, i marrë.
2. Përd. em. sipas kuptimit të mbiemrit. Flet si i shkalluar. U lëshua si i shkalluar.
Të shkalluarit hapi rrugën!

Edhe fjala latinisht mareo, korrespondon njesoj:

MARRAK mb.1. I marrë, i çmendur.
2. Përd. em. sipas kuptimit të mbiemrit

The only thing necessary for the triumph of evil is for good men to do nothing

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#149

Post by bardus » Sat Nov 01, 2014 12:42 pm

μικραῦλαξ, with small furrows , ne shqip micërr - hulli ;

furrow (v.) Look up furrow at Dictionary.com ; early 15c., "to plow," from furrow (n.).

HULLI f. 1. Vija që bëhet në arë nga plori, vija që hap plori në tokë, brazdë; pjesë are që punohet njëherësh nga një pendë qe e që kufizohet në fillim me dy vija plori, lehë. Hulli e thellë (e vogël). Hullitë e parmendës...
HULLOJ kal.Hap vija në arë me plor, bëj hulli. Hulloj me qe.

ῦλαξ = hullashtë , ξ < - ' st , sht`' .

Shenja e pikesimit tek ῦ - , mundet perfaqeson laring. H , qe helenet nuk e shkruan per aresye se disa dialekte e perdornin ndersa te tjere jo.(?)

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Ancient Greek - Albanian Lexicon

#150

Post by rrëqebull » Sat Nov 01, 2014 5:41 pm

bardus wrote:μικραῦλαξ, with small furrows , ne shqip micërr - hulli ;

furrow (v.) Look up furrow at Dictionary.com ; early 15c., "to plow," from furrow (n.).

HULLI f. 1. Vija që bëhet në arë nga plori, vija që hap plori në tokë, brazdë; pjesë are që punohet njëherësh nga një pendë qe e që kufizohet në fillim me dy vija plori, lehë. Hulli e thellë (e vogël). Hullitë e parmendës...
HULLOJ kal.Hap vija në arë me plor, bëj hulli. Hulloj me qe.

ῦλαξ = hullashtë , ξ < - ' st , sht`' .

Shenja e pikesimit tek ῦ - , mundet perfaqeson laring. H , qe helenet nuk e shkruan per aresye se disa dialekte e perdornin ndersa te tjere jo.(?)
alb. tosk. udhë ullë `road, street' [the common alb.-illyr.-lat. -dh- > -ll-, -d- > -l- shift]

Indo-European Etymological Dictionary - Indogermanisches Etymologisches Woerterbuch (JPokorny)
Edhe për mendimin tim μίκρ- dhe `micër´ kanë lidhje, por në këtë rast unë shoh mundësinë që të bënet fjalë për një parashtesë përfuqizuse të llojit që gjejmë tek `MRRUDH: mbledh, rrudh.` dhe `MRROLAN: i vrenjtur, i zymtë (për njerëzit).`

Ndoshta μικραῦλαξ = *mikrrullac (mëkrrudhac).
E them këtë sepse nëse e shohim pjesën e dytë si -ραῦλαξ, atëherë shohim se përkon me -rrudhë/*-rrullë/[-rrodhë/-rrolë/-rrelë/-rrutë].

Gjithsesi, nëse pjesa e parë është vërtetë *mic/kër, prapëseprapë pjesa ῦλαξ është po e njëjta rrënjë ilir-Shqipe -udhë/-ullë, thjesht pa parashtesën shoqëruse `rr´-ë.

Në këtë rast thom se ξ = /c/ [ose /x/]:
ndoshta kësaj here -ξ = -ks < -kës
pra: rrudhak > rrudhakës > rrudhaks > rrudhac.
[por natyrisht prapashtesat -ac/-oc/-uc/-ec/-cë etj. janë mpiksur prej kohësh me funksionet e tyre ngjyrim·dhënëse dhe jo gjithmonë ka kuptim të zbërthenen.]

Post Reply

Return to “Linguistikë”