Page 147 of 164

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Wed Aug 27, 2014 10:48 am
by Mallakastrioti
Teme e cila eshte diskutuar, por desha te shtroj edhe nje hipoteze tjeter:

Sipas fjalorit etimologjik italian ( DIZIONARIO ETIMOLOGICO ONLINE, autor: Ottorino Pianigiani), Lucifero shpjegohet "ai/ajo qe sjell driten".
Tek Latinet e lashte, Lucifero, identifikohej me Yllin qe shkelqen, njohur ndryshe si Venere.
Ne se eshte e vertet qe, Venere e Latineve (figure femerore), ishte e njejta Hyjneshe me ate te te keshtuquajturve "grek te lashte", e cila quhej Afrodita (Ἀφροδίτη/Aphrodítē ), pra, qe keto dy figura mitologjike ishin e njejta gje dhe kishin te njejtin kuptim, "ajo qe sjell driten", atehere nuk kemi arsye te mos e shpjegojme prej shqipes emrin e Perendeshes Afroditë.

Ajo qe "afron diten/driten" =Afro-ditë.
Tek e fundit çfare kuptimi ka fjala DITË ne shqip?

DITË f.
1. Koha kur lind dielli e derisa perëndon, ...
pra, drita e diellit gjatë kësaj kohe;...

..si dhe:

AFROJ kal.=sjell me afër...

...sikurse:

AFROI jokal.

Afroi nata (dimri). Afroi shiu...Afroi dita, dielli etj,.
---
Image
Imazhi i bashkangjitur : Afrodita, monedhe e shek. IV para Kr., vendgjetja Thesali.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Wed Aug 27, 2014 3:56 pm
by rrëqebull
Pajtonem plotësisht me shtjellimin tënd Mallakastriot, madje e shoh të rëncishëm sepse vë në dukje diçka që ja vlen të nënvizohet:

që si trajta Afërdita, po ashtu edhe trajta Afrodita, janë krejt ilirShqip dhe të pandikuara.
Është e njëjta dukuri që hasim për shembull tek folja vërej dhe vrojtoj, ku rrënjët janë motërzime të njëra tjetrës, pra një rrjedhshmëri e vet Gjuhës Sonë.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Thu Aug 28, 2014 1:19 pm
by bardus
Nuk jam kunder asaj qe solli Mallakastrioti dhe nenvizimit te sakte te Rreqebullit , A`fër`dita , A`fro`dita .Per fjalen Dita as qe mund te dyshohet qe eshte shqipe e paster ,por per ndajfoljen A`fër ka shume dyshime dhe po i rendis ato qe na kane dhene etimologjistet.

OREL : afër adv., prep. 'near'. From PAIb *apsera representing a contamination of *aps, a variant of IE *apo reflected by Gk aps 'backwards', and of *apero, a derivative of *apo-: Skt apara 'posterior, later', Goth afar `after' and the like. Thus, PAlb *apsera reflects IE *apero influenced by *aps (OREL Festschr. Shevoroshkin 257). Possible but less probable is the borrowing of afër from Germanic: Goth afar, OHG avar 'again' and the like.

GIL`FERDING otn. 20 (to Skt apara-);

M1KLOSICH Rom. from Lat.finis ;

MEYER : Wb.3 (borrowed from Rom *affinare `to approach' — Lat affinis 'near' with Geg < Tosk);

JOKL : Studien 103-104 (preposition a followed by -fër borrowed from Goth fera `side');

BARIC :Lingv. Studien 87 (links afer to Lat sperno 'to sever, to separate, to remove', Gk spairo `to gasp, to pant, to quiver), ;

POKORNY I 53-54; MAYRH0FER I 38; CABEJ St. 128-29 (privative a- < *n- and -fër compared with E far .

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Sun Aug 31, 2014 6:55 pm
by faon perrovarri
Ne gjuhen vllahe kemi ;
A'pãru=ruaje
A'pãrochiu=afer'oje
A'fãr_eti=ruaju
A'fãr_jiau=rrethoje
A'fãr_igara=afë nesh,reth e rrotull
APÃRITA=agimi,
A'pãr_esi=ndezi
A'pãr_indi=ndez (ai)
Jo vetem fjala Aferdita>>afroditi,por dhe fjala E Para(me pa), dhe rreshtori I Parë per mua e ka argumentin ne lidhjet determinative te gjithe ketij konteksti.
Pikerisht ky substrat vlaho-shqip ose armãn-arbãn i perket nje gjuhe pro latine .Latinishtia eshte direkt produkt i shkeputjes dhe mevetesimit te ketij substrati te perbashket.
Greqishtja e vjeter(nqs me vertet ka ekzistuar enqs nuk eshte nje shpikje e pas shekullit te 10-te si strukture sindaksiologjike), seshte gje tjeter vecse nje konglomerat me baze ,tashme te diferencuara ,fjale te arberishtes dhe vllahishtes ,,trake,ilire,maqedone,epirote konsideroini si te doni .Pak a shume si keto, te tilla diferencime fonosemantike per te njetin kontekst kohe-hapsire eshte gjithe gjuha shqipe dhe ajo vllahe .Keshtu qe keshilloj kedo qe ka qellim te verteten te perpiqet te mesoje gjuhen e armãnve.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Wed Sep 03, 2014 7:16 pm
by rrëqebull
bardus wrote:Nuk jam kunder asaj qe solli Mallakastrioti dhe nenvizimit te sakte te Rreqebullit , A`fër`dita , A`fro`dita .Per fjalen Dita as qe mund te dyshohet qe eshte shqipe e paster ,por per ndajfoljen A`fër ka shume dyshime dhe po i rendis ato qe na kane dhene etimologjistet.

OREL : afër adv., prep. 'near'. From PAIb *apsera representing a contamination of *aps, a variant of IE *apo reflected by Gk aps 'backwards', and of *apero, a derivative of *apo-: Skt apara 'posterior, later', Goth afar `after' and the like. Thus, PAlb *apsera reflects IE *apero influenced by *aps (OREL Festschr. Shevoroshkin 257). Possible but less probable is the borrowing of afër from Germanic: Goth afar, OHG avar 'again' and the like.

GIL`FERDING otn. 20 (to Skt apara-);

M1KLOSICH Rom. from Lat.finis ;

MEYER : Wb.3 (borrowed from Rom *affinare `to approach' — Lat affinis 'near' with Geg < Tosk);

JOKL : Studien 103-104 (preposition a followed by -fër borrowed from Goth fera `side');

BARIC :Lingv. Studien 87 (links afer to Lat sperno 'to sever, to separate, to remove', Gk spairo `to gasp, to pant, to quiver), ;

POKORNY I 53-54; MAYRH0FER I 38; CABEJ St. 128-29 (privative a- < *n- and -fër compared with E far .
Unë vetjakisht nuk jam i një mendjeje me asnjërin prej gjuhëtarëve të cekur më lartë sepse nuk shoh as edhe një lidhje midis fjalës `afër` dhe fjalëve me të cilat e kanë përqasur.

Duke ndjekur një prej rrugve shtjellimore të mundshme (po sjell vetëm këtë, sepse është ajo që më bind më së shumti nga të gjitha), mund ta shohim si një ndajfolje mbiemërore që mbaron me prapashtesën -ër, porsiç kemi edhe nesër, sipër, tepër etj..

Dhe ja ku na del zgjidhja, duke pasur parasysh fjalëhetimet më se të sakta të Xhuvanit dhe Çabejt:
sipër < së epër {së epërmi do thoshim sot por, pse jo, edhe °së hipërmi, me humbje të pastajshme të h-ës}
tepër < të epër {të epërmi, do thoshim sot}.

Dhe kjo ç'ka na tregon? Na jep një (tjetër) shëmbull të shkëlqyeshëm të fuqisë ndërtuese dhe fare të natyrshme të ilirShqipes.
Nashti që kemi bërthamën fjalore `epër`, ku mund të dallojmë pjesën kuptimore ep- dhe mbaresën mbiemër/ndajfolje-ndërtuese -ër, mund fare mirë ta përdorim si shëmbull për të kundruar strukturën e ndajfoljes `afër`, e cila është e njëjtë.

Pra, shtjellimi është se edhe në rastin e ndajfoljes `afër`, af- përbën rrënjën kuptim·tingullore, ndërsa -ër është mbaresa ndajfoljore.

Pa përjashtuar edhe motërzimet e mundshme ap-/ab-/of-/op-/ob- si dhe shumë të tjera si këto — që i kanë kaluar edhe latinishto-greqishtes, gjermanikeve e baltikeve [shëmbull mbi shëmbuj lituanishtja Lithuanian ap- "about, near" — atëherë, shohim se fare thjesht kemi të bëjmë me një pjesëz tingullore e cila, nga veshi i iliro-shqiptarit, është cilësuar si treguese e pranisë, prirjes, prurjes si dhe e shumë vendndodhjeve apo lëvizjeve të tjera.

{Siç do bënim p.sh. në rastin e rrënjës bu- tek fjala `bubullimë`, arsyet duhen kërkuar tek mendësia natyrore, madje tek dhuntia, frymëzimi e vullneti i pellazgo-shqiptarit për të qënë Zëdhënës i Natyrës, sepse Gjuha Shqipe kjo është: Zâni i Natyrës}

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Thu Sep 04, 2014 1:29 pm
by bardus
Aty lart ne pergjithesi pranohet qe f < p dhe vecimi qe i ka bere Cabej zanores /a/ eshte i drejte, sepse ka nje fare modeli te ndertimit te ndajfoljeve ne shqip a + , a`here , a`kolla , a`ndaj , a`ndej , a`pet, a`prapa , a`shtu , a`tej , a`ty.Kete zanore e ka vecuar edhe Pokorny , '' prāi-, prǝi-, prī- (pri-); alb. geg. Prende, tosk. Premte '', kjo e afron edhe me Messapen A`Prodite.Une mendoj se afër eshte vetem ne toskerisht ,sepse geget kane gat , ngat , nghiat '' afër'' ,por gjithashtu kane pari '' prej,afër ,rrotull'' , ndajfolje qe ka dhene afër < a ` pari , [ Pok.] prāi-dies, qe jep edhe dardanen PrenDia,{= A`Pro`di`te}, pra jane vetem ne dialekte te ndryshme qe mundoheshin te krijonin vecorite e tyre.Qe fjala Aferdite ka te beje me dritë s`kam dyshim, kete e verteton trajta e Lykianeve PaDrita , PeDrita d.m.th. Drita qe po shihet, afrohet.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Thu Sep 04, 2014 8:48 pm
by ALBPelasgian
Mbase asht me interes edhe mendimi i jay_albania_fan (nje prej anetareve me te vjeter te forumit), te shprehur diku 5 vite me pare:
  I often don't like etymologies of personal names due to their lack of known etymology. Yet, there is one name which now I think I know the true etymology. The name Aphroditē is of unknown etymology or should I say there are various theories. As all of you know I do not like folk etymologies so I am going to tackle this using real linguistics.

The most credible explanation for Greek Aphroditē is that Greek borrowed the word from the Albanian Afërditë. Here is why. Ancient Greek "ph" is a voiceless aspirated bilabial stop. Greek did not have an "f" until much later (which developed from ph) during the early AD years. Albanian by this time likely did, but since Greek did not, it approximated the nearest sound it had to "f" which is "ph". The two components of Albanian Afërditë are well-known, afër (near) + ditë (day). As well, ditë is an Indo-European root so its etymology goes back 5,000+ years. The meaning of afër and ditë makes perfect sense "near day", the morning star which in English we call Venus.

The theories that Greek loaned it via Phoenician do not work out phonologically at all. I have seen some other possible etymologies of Aphroditē using other IE roots, but they aren't quite as strong in meaning.


viewtopic.php?f=13&t=829  

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Mon Sep 08, 2014 1:38 pm
by bardus
..po, ai kalim eshte si rregull i pergjithshem i gjithe gjuheve, e kane te shumte edhe gjermaniket sikur shq.para O.S. 'fara' , sikur Buzuku , ''e tas iane trii caphse feia, 'kafshe' ; forsi uienate ' lidh.porsi ..'' .Pervec deshires tone ,nisur nga paraqitja e njejte fizike e fjales Afer`Dite, kunder asaj qe ka dhene Plato e tjere si ἀφρός `aphros ("sea foam")' 'shkuma e detit ', mbetet te themi se ai gjthashtu tha se emrat e perendive jane marre nga barbaroshet, p.sh. emri i perendeshes Hera shqip Era ; Suidia Ήρα Ό άήρ ' shq. Ajer ; Plutarch Αίρέα Hρα , aēr (ἀήρ, "air") [Mycenaean Linear B ] ; Hera '' the air'' Alb. Eera '' Juno'' M.Brun. ; F.Bardhi Here 'Ventus' .
Rreth fjales AferDite po sjell edhe disa trajta te tjera qe jane sinonime por qe nuk lidhen gjekundi ne kuptim me afros 'shkume' por sillen rreth drites,dites dhe shfaqjes, pamjes saj.
Παφία- ή Αφροδίτη,[Πα - φία, φιαρός'' gleaming, shining'',φιαρύνω ''make bright and clean] ,' ne shqip perkthehet ' Pa Drita '' e njejte me trajten Lykiane qe e solla me pare PaDrita,PeDrita.
Ja dhe nje trajte e dhene nga Skarlatos D. Byzantios : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ -' Αφροδίτη ' (τό λαμπρότερον άστρον. Οταν φαίνεται τό πρωι λέγεται)
(ylli ndricues. Kur zbardh drita therritet ) , etoile du matin` '' Ylli i Mengjezit .ΑΥΓΕ shqip ''AG,AGIM''.
Te tjera qe presin te zberthehen , Δελέφατ 'o της Αφροδίτης αστήρ ύπο Χαλδαίων' , Περιβασώ [Αργίνί] 'Αφροδίτη' .

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Mon Sep 08, 2014 3:55 pm
by Zeus10
Jam shume dakort me ju Bardus Αυγή= Ag~Agim. Shkronja υ megjitheqe ne greqishten e sotme, shqiptohet si bashketingellore, ka qene ne krye te heres, shqiptuar nga folesit origjinale (shqiptaret), si zanore. Kjo ka ndodhur perpara se gjuha shqipe, te adaptohej per tu bere gjuhe e Kishes dhe te humbej kujtesa e saj vernakulare.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Mon Sep 08, 2014 4:37 pm
by Zeus10
Ne lidhje me agun=agimin. Cfare eshte agimi?

AGIM m.1. Veprimi sipas kuptimit 1 të foljes AGON. Agimi i ditës.
2. Koha kur nis të zbardhë dita; drita e parë e mëngjesit para se të dalë dielli. Agim i ftohtë. Agim i kuqërremtë. Drita e agimit. Në agim. Para agimit. Zbardhi (shkrepi) agimi. Bie agimi.
3. fig. lart. Fillimi i diçkaje, lindja dhe hapat e para të një ngjarjeje, dukurie etj. Agimi i lirisë (i botës së re). Agimi i revolucionit. Në agimin e jetës (e shekullit).
Në agimet e qytetërimit.
* Agimi polar shih te POLAR,~E

.

Cfare fjale perdornin atikasit e vjeter, per fenomenin e lindjes se diellit?

διαλαμπειν

διαλα-------------dielli
μπ----klasteri i ndajfoljes 'mbi' ose/dhe foljes mbij
ειν--mbaresa e jokalimtares

dhe sinonimi i saj:

υποφαινειν eshte ndertuar mbi te njejten ide:
υπο=up=siper(buron nga folja hyp=hip)=mbi
φαιν=drite, buron nga folja (me) pa=pʰa=fan-eps

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Mon Sep 08, 2014 5:02 pm
by rrëqebull
Zeus10 wrote:Jam shume dakort me ju Bardus Αυγή= Ag~Agim. Shkronja υ megjitheqe ne greqishten e sotme, shqiptohet si bashketingellore, ka qene ne krye te heres, shqiptuar nga folesit origjinale (shqiptaret), si zanore. Kjo ka ndodhur perpara se gjuha shqipe, te adaptohej per tu bere gjuhe e Kishes dhe te humbej kujtesa e saj vernakulare.
Njëjt sikur aur >< ar, që nuk është fare "huazim" latin.

Fjalëhetim: "Asklepius"

Posted: Sat Sep 20, 2014 2:08 pm
by rrëqebull
Duke pasur parasysh disa fjalë që tregojnë gërmim, gërvishtje, rrëmihje, zhvoshkje etn., mund të nxjerrim disa rrënjë si këto:
*skal-p, *skër-f, *shkër-f *shkël- etj..


Falë këtyre rrënjëve mund të dallojmë dhe shpjegojmë se si shumë fjalë dhe emra të mbajtura për "latine" apo "greke", janë në të vërtetë ilirishto-Shqipe.

Rrënjët e mësipërme dallohen, p.sh., te këto fjalë të Gjuhës Shqipe:

SKËRFIT
1. I heq diçkaje copa-copa cipën a pjesën e sipërme që e mbulon si kore; gërvisht.
Skërfit enën. Skërfit murin. Skërfit plagën.
2. Punoj fare cekët tokën, sa i prish koren. Sa e ka skërfitur arën.


SHKËLBOZË
Lëkura e drurit.
Shkëlbozë pishe. I heq shkëlbozën drurit.


SHKËLFIT
1. I heq lëkurën*; e rrjep.
Shkëlfit murin.


SKËRMIT
1. Kruaj a gërvisht koren ose cipën e sipërme të diçkaje me një send të mprehtë a me majë.
Skërmit token me shkop. Skërmit dyshemenë me majën e këpucës. Skërmit me thua një njollë.


por edhe tek emërzimi ASHKËL.


Këto rrënjë janë ato që shpjegojnë edhe emrin e "Asklepiusit", zotit të mjekësisë dhe gjalprinjve. Shpjegimi që duket më i parapëlqyeshmi dhe më i mbështetshmi nga të gjithë të mundshmit është shpjegimi në lidhje me ndërrimin e lëkurës* së gjalprit, që për iliroshqiptarët simbolizon shërimin!

Atëherë Ἀσκληπιός = *(A)shklepósi = *Shkëlpúsi = ai që ndihmon shkëlfitjen, «ndërrimin e lëkurës», pra shërimin.
E thënë më prozaikisht: ky emër ishte një evthemizëm për gjalprin, me të cilin thirrej edhe zoti i gjalprinjve.


Image

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Sat Sep 20, 2014 5:04 pm
by Zeus10
Ne lidhje me kete, ne "variantin zyrtar" thuhet:
The name is typical for Pre-Greek words.......
E verteta eshte qe kjo lloj strukture fjale eshte normale per shqipen. Ne kemi fjalen sklep-ë:

SKLEPË f.Lëng i trashë e i verdhemë, që rrjedh në anë të syrit të sëmurë dhe që ngrin si kore. I ka zënë syri sklepa. Iu qepën sytë nga sklepat.

dhe duke pasur ne krye privativen Ἀ------σκληπ--ι---ός, duket nje ndertim shume i ngjashem me ate te nje fjale shqipe: "i pa sklepi". Sigurisht eshte e veshtire te thuash nese ajo fjale eshte pikerisht, kjo e mesipermja, por mund te jete nje eufemizem, apo nje menyre figurative, per ti dhene nje etikete nje njeriu, syçelët, apo shume te zgjuar.

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Sun Sep 21, 2014 10:27 pm
by Mallakastrioti
Rrushiani i Kalabrise.
---
Sipas studiuesit italian Niccola Falcone, ne vepren e tij me titull "Biblioteca storica topografica delle Calabrie...", f.277, viti 1846, toponimi i nje vendbanimi te lashte si ai i Rossano (Kalabri), vendbanim ky i cili u themelua prej Enoterve qe ne shek. XI p.Kr.,ka nje lidhje te drejte per drejte me nje fjale qe sot perdoret vetem ne shqip.
Por le te hedhim nje veshtrim lidhur Enoterve.
Etnonimi i ketij populli te lashte te Italise se Jugut ngelet i pa qarte sikurse ne nivel diskutimi dhe tezash. Nje teze interesante lidhur Enoterve eshte pikerisht ajo qe, ky popull dhe vendi i tyre ishte "toka ku kultivohet rrushi (vreshti) dhe prodhohet vera".
Rossano, i cili u themelua prej Enoterve, vazhdon te ekzistoje si qender edhe gjate Perandorise Romake (Ruscianum), sikurse ne mesjete (Ruskiané).
Autori italian shkruan (shih pjeset e nenvizuara ne imazhin e bashkangjitur):
" Ka ruajtur gati emrin e tij te lashte, pasi qe prej origjines se tij quhej 'Ruscianum" ('Rushianum', shenimi E. Canaj), emer qe besohet ta kete marr prej ngjyres se kuqe te maleve qe e rrethojne..."
"...Rossano duhet te kete qene qytet Pellazg, dhe kur ai lindi territoret qe e rrethonin ishin pjellore dhe te konsiderueshme per rrushin (hardhine), pasi 'Rusci' ('Rushi', shenimi E. Canaj) ne pellazgjisht do te thote 'rrush ('uva' ita.), dhe 'Ruscia' vresht."
Pra, sipas autorit, ky toponim ka nje lidhje te drejte per drejt me fjalen "rrush", pikerisht sepse nje vend pjellor per vreshtarine. Ne se Enotret flisnin nje gjuhe jo greke, ku, autori i cileson si Pellazg, sikurse,ne se eshte e vertet qe ne lashtesi ekzistonte nje popull para grek i cili u pagezua si Pellazg, atehere kjo fjale e lashte qe perdorej prej kesaj popullsie (Enoterve) sot ndeshet gati e pa ndryshuar ne gjuhen shqipe.

Image

Re: Etimologjia e fjales.

Posted: Tue Sep 23, 2014 5:54 pm
by rrëqebull
Zeus10 wrote:Ne lidhje me kete, ne "variantin zyrtar" thuhet:
The name is typical for Pre-Greek words.......
E verteta eshte qe kjo lloj strukture fjale eshte normale per shqipen. Ne kemi fjalen sklep-ë:

SKLEPË f.Lëng i trashë e i verdhemë, që rrjedh në anë të syrit të sëmurë dhe që ngrin si kore. I ka zënë syri sklepa. Iu qepën sytë nga sklepat.

dhe duke pasur ne krye privativen Ἀ------σκληπ--ι---ός, duket nje ndertim shume i ngjashem me ate te nje fjale shqipe: "i pa sklepi". Sigurisht eshte e veshtire te thuash nese ajo fjale eshte pikerisht, kjo e mesipermja, por mund te jete nje eufemizem, apo nje menyre figurative, per ti dhene nje etikete nje njeriu, syçelët, apo shume te zgjuar.
E kisha shoshëluar këtë mundësi, por nuk e shoh të pranushme si zgjidhje.
Nuk pajtonem me leximin e “Ἀ”-së si përkuse me parafjalën Shqipe `pa`, por e shof thjesht si sajim drejtshkrimor.


Një shpjegim tjetër, është ai sipas të cilit mund të jetë thjesht: *Shklepúsi =~ Shqepësi, në kuptimin ‘mjeku/kirurgu’.

Trajta "latine" është sipas trajtës tjetër të foljes shq-ep ~ shq-y > shkly, që thomse ka lidhje metatezore me foljen `shkul` e cila do të mund të shpjegonte edhe trajtën "latine": "Aesculapius" = Shklypjúsi/Shkulpúsi.


Është e vërtetë se mbaresat us/ός u përdorën më vonë në mënyrë algoritmike, por ato janë mbaresa që në fjalët burimore ilirShqipe kanë kuptim dhe përkojnë me foljen 'është'. P.sh. Zëús, gjëmús, kërkús, lëfós etj.

Ndërsa, nëse ndiqet një shteg i ngjashëm me atë që ke ndjekur tinë (pra pa e lidhur domosdoshmërisht me gjalprin dhe mjekësinë), kuptimin e emrit na e japin dy fjalë të përmëndura nga B. Dema:
shkulâ, shkulan = shtatmadh, madhosh
Në këtë rast do të ishte thjesht një emër vetjak pasqyrues i një tipari fizik, sikurse p.sh. Platon = gjerushi, i ploti.





sepse ziente barnat, ujin, mjekimin, etj. (ishtë zot edhe i fizikantëve)