Ne kohet moderne pa Gjuhetare dhe Historiane.

[Orakulli]

Ata qe krahasojne gjuhet thjesht nuk marrin parasysh deshmi shume te rendesishme.Shkollaret e lidhin gjuhen Shqipe me gjuhen Angleze jo duke bere nje krahasim sistematik te dy gjuheve ne vetevete por duke u bazuar qe sejcila I perket familjes Indo-europiane.Ne te vertete,IndoEuropianistet kurre nuk kane perdorur nje qasje te drejtperdrejte te dy gjuheve.
Analiza shumedrejtimeshe duhet te mbuloje saktesisht keto lidhje,jo atyre lidhjeve qe synojne tjua mbadhin, siç ju menjanua Çabej per shembull, te drejperdrejta ne dy gjuhet .Ky kerkim nuk eshte bere te pakten ne gjeresi, duke krahasuar nje liste te fjaleve qe paraqesin koncepte te pergjithshme, siç jane pershembull permerat vetore,pjeset e trupi,aspektet (asht pe ket=si pe kët))e natyres.Keto kancepte shume ralle mund te huazohen.
Përemri vetor “You” shqiptohet “ju” dhe ka te njetin kuptim me peremrin e gjuhes Shqipe “ju”.Peremrat vetore jane pothuaj e pamundur te huazohen dhe sidomos ne kushtet e nji jofqinjesie prej te pakten tre mije vitesh. Eshte veshtire të kuptosh sesi eshte lëne pas dore kaq gjatë nje rrenje e tille e perbashket ,qe eshte jo pothuajse,por eshte baras tingull-kuptim,.
Ka dhe shume fjale te tjera të ngjashme midis Shqipes dhe Anglishtes, duke perjashtuar grupin e ashtuquajtur "latino-grek", siç jane see-shih,boll-all,shko-go,gati-got,Zot-God,behem-born,enough-mjaft,road-udh, put-fut, zjarr-fire,sell-sjell,die-des,rise-rris.. etj,te cilat "cuditerisht" ansnje gjuhetar nuk i ka vene re, kuptohet edhe "i madhi" gjuhetar Çabej.
Shqiperia ka pasur dhe ka Gjuhe dhe Histori por nuk ka pasur ,ne kohet moderne, Gjuhetare dhe Historiane.

[Zeus10]

Ne fakt une mendoj ashtu si ti. Fjalet angleze, nuk jane ne krye te heres, nje zhvillim spontan i nje dege(apo nendege) te supozuar IE. Ato jane fiksime skolastike te fjaleve shqip, qe tregon qe gjuha e tyre, nuk eshte gjuhe e lindur ne krye te heres ne natyre, duke vazhduar pastaj ciklin e saj natyral.

[Phoenix]

[HylliArbenor]

X Orakull..krahasimet midis anglishtes dhe shqipes qe ju parashtroni nuk jane marre shume ne ate konsiderate sepse ngjashmerite "formale" midis gjuheve nuk jane arsye e mjaftueshme per te thene qe ato jane "simotra" o "rrjedhin nga njera tjetra".fenomeni "false friends" midis gjuhesh, edhe nga trungje na me te ndryshmit, esht tejmase i perhapur, dhe esht shume i rrezikshem sepse te çon menjehere "ne tentacione" per te gabuar. krahasimet qe ju beni, kane vetem "ngjasime tingullore", dmth tingullojne te ngjashem,po kjo nuk do te thote qe kane ndonje lidhje te veçante etimologjike. per shemb. ju lidhni foljen behem me born, un po ju jap nje krahasim qe esht edhe me i ngjashem behem/u bekam-ang.to become-ekzaktesisht me tenjejtin kuptim, te behesh ..po mund te mendohet se kto 2 folje kane ndonje lidhje me njera tjetren? aspak..njera esht kohe "admirative" pekuliare e shqipes bej+kam (lakam, didkam, ngrekam, shtrokam etj) tjetra vjen nga suff.gjermane be+ foljes to come<a.s. cuman-te vish. dmth folja shqipe kam ska si te lidhet me ang. to come. nuk dua te bej rolin e profesorit(gje qe nuk me pershtatet),po jam i detyruar ta them prape, kto lloj gabimesh ndodhin kur krahasimet jane vetem siperfaqesore dhe behen pa marre ne konsiderate ligjet e gjuhesise krahasuese.
krahasiment qe MUND te jene etimologjikisht paralele me fjalet anglishte qe ju dhate jane:

Ju-e gjejme tek got.jus the lit.jus dhe, si ne shume fjale te tjera, me kto dy gjuhe ka paralelizma etimologjike direkte (krahaso bardhe-got.bairhts-lit.bardza-lejlek,rum.bradza, ne armoni me teorine "baltiko-rumuno-gjermane" te disa gjuhetareve, dhe te arkeologes Gimbutas, per zonen ku u zhvillua gjuha shqipe). ang.you<a.s.eow,iow(dhanore e ge-ti)-fris.jo esht krijuar ne nje tjeter ambient linguistik dhe ska lidhje te drejtperdrejte me shqipen Ju.

shih(3 grad. shih/sheh/shoh)-ing. to show<a.s. scau-ant.scu-te shikosh. ktu po nenkuptojme qe nyja sk/shk ne shqip esht shkrire ne sh(fenomen e gjuheve gjermane perendimore por jo nordike), gje qe ne madhesine e fjaleve shqipe nuk eshte e vertet. shemb. shkrep, shkah/shkak/shkath,shkas/shkit,shkoj, shkruj, shkemb,shkume, shkarpe, shkel, shkrije(<ngrije), shkule(<ngule) etj etj.

boll(<turk.boll??) MUND te jete nje grade i fjales mbyll (mbyll/boll- dmth te mbushesh plot, te mbyllesh) dhe nje paralelisem mund ta gjejm tek a.s.(anglo-saxon) byljan-te mbulosh, mbushesh. gjithmone nese nenkuptojme nje rrjedhje nga i njejti burim linguistik.

shko-go-folja ang.go<a.s.gan mund te lidhet me shqip.nga/nget ose me shqip.(h)ec/*(h)et, dhe me gjerm.lasht-gehen-te shkosh(skand.ga). folja shko ka gjase te jete nje variant i saj (mbi shemb.ngule-shkule, ngrij-shkrije, ngel-shkele etj) po strukturalisht me duket me joshes nje variant i foljes shikoj (dmth te ikesh ne kerkim, krahaso sl.iskat-te kerkosh,pyesesh ose nje paralelizem tjeter i mundshem me duket skand. sko/sku-kembe,kepuce, ose vete folja sku-te shohesh, te kerkosh me sy, qe siç thashe strukturalisht i pershtatet me shume shqipes sesa folja e siperpermendur shoh).

Zot/Got-ky paralelizem esht mbase i mundshem-per Got ka 2 teori; rrjedh nga folja gjerm.*giutan/giotan-te derdhesh(vaj te bekuar, sipas folklorit gjerman)ose nga rrenja gjerm.*gudh-an-te bertasesh, therrasesh. shqipja Zot ka shume gjase te rrjedh nga fjala ze (krahaso strukt. bej-bote-ze(j)-Zot) dmth "ai i cili therritet". lidhja qe behet shpesh me gr.Zeus esht disi irreale, ngaqe fjala Zeus lidhet me IE*dius-zote,dite. krahaso lat.deus-gr.zeus-gjerm.lashte.Tius-Hyj i luftes. teoria tjeter(strukturalisht joshese) esht paralelizmi Hyj-Got (h-te shqipe-g-gjermane krahas. huaj-a.s.geast-mysafir, (h)edh/dhi-a.s.goat-lat.haedus, gjalle-a.s.hel-i shendetshem,plot jete>hail,halig>holly-i shejte).

Born esht p.p e foljes to bear-te mbash,bartesh dhe gjen nje paralelizem shume real po tek folja bjer(qe çuditerish i mungon grad-o *bora, krahaso rrjedh-rrodha, rrjep-rropa, vjedh-vodha, flas/fjale-fola, mbledh-mblodha etj.) dhe tek varianti barre/bart. lidhje te tjera te mundshme jane a.s.byre-lindje, femije, gi-burdh-lindje dhe shqip.bire. te dyja nga rrenja bear-bjere/barre.

enough-mjaft-lidhja etimologjikisht e mundshme esht me shqipen "kenaq" ( ska te bej mjaft<me+afte i "meafte" konstrukt nga lat.aptus-i afte,i dobishem). ke+naq lidhet lehte me a.s.genog-gjerm.ge-nug-skand.nok/nog-i mjaftueshem dhe lat.shkuar.nancisci-morra, gjeta, lit.neshti-te bartesh.

road-udhe-lidhja e mundshme esht me shqip.radhe (nese leme menjane mundesine e huazimit nga sl.rjad), ne a.s. rad dmth te ikesh o udhetosh(mbase me kal, lidhje me foljen to ride) ne nje vije te drejt, e ngjasueshme me nje rruge. udhe lidhet me gjerm.weg, a.s.weg dhe lat.vehere-te transportosh (shih.gjerm.wagon-vagon, nyja shqipe "dh" gjen paralelizem ne g-te gjermane, edhe pse me perjashtime).

put-fut-esht nje paralelizem i mundshem, edhe pse nje influence o huazim nga lat.e vonte futere(me origjine gjermane) nuke esht per tu perjashtuar.

zjarre-fire-skane asnje lidhje etimologjike. zjarre/zjarrme lidhet me ang.warm-ngrohte ose me foljen to seeth-te vellesh-gjerm.sieden. krahaso shqip.zjej-zjarre-i zij. fjala ang.fire rjedh nga IE*pir/pyr-zjarre o lende djegese,a.s.fyr, paralelizma mund te gjehen ne gr.pyr-zjarre,arm.hur-zjarre,Toc.A/B-por/puwar-zjarre, dhe lat.pira-deng me dru per zjarre.

sell-sjell-esht nje lidhje joshese, po prape me paqartesira. to sell rrjedh nga a.s.sellan(nor.selja)-te japesh diçka per para. shqipja sjell duhet ta lidhim me conceptin e transportit, a.s.hweol-mod.wheel-rrote,dhe gr.kyklos-rrote,sl.kolo/koleso-rrote(po k-ve slave nuk i lidhen s-te shqipe), gall.chwel-te levizesh, shqetesosh, edhe pse paralelizmi semantik me a.s.sewol-shpirt,fuqi, sl.silo-fuqi, esht shume i mundshem dmth sjell-terheq me force,mbart, i sjellshem-ang.soul-shpirt("njeri i mire,me shpirt")-gjerm.ge-sell-schaft-shoqeri.

die-(v)des-esht lidhje emundshme-nje paralelizem e gjen tek sl.daviti-te mbytesh, arm.di-trup i vdekur,irl.vjeter.dith-fundi,vdekja. ama fjala (v)dekje ka gjase te jete varjanti i foljes thah/thaj-thek (si folja dej-vese) ndaj/ndek-dmth njeri "i thate", i vdekur, te gjitha te lidhura me fjalen dheh. krahaso sued. do-te vdesesh-p.p.doeg-vdiq.

rise-rrise/rrit-esht paralelizem etimologjikisht korrekt. a.s.risan-te ngresh,rritesh, dhe varjanti nordik raise<nor.reisa.

siç thashe nuk mjafton qe fjalet "te tingullojne" te ngjashme per te thene qe kane lidhje, ato duhen shkoqitur ne strukturen e tyre, te pakten edhe ne menyren formale me minimale, dhe duke respektuar disa ligje krahasuese te thjeshte. kjo do na bente te shmangim disa gabime elementare.

[Zeus10]

Born esht p.p e foljes to bear-te mbash,bartesh dhe gjen nje paralelizem shume real po tek folja bjer(qe çuditerish i mungon grad-o *bora, krahaso rrjedh-rrodha, rrjep-rropa, vjedh-vodha, flas/fjale-fola, mbledh-mblodha etj.) dhe tek varianti barre/bart. lidhje te tjera te mundshme jane a.s.byre-lindje, femije, gi-burdh-lindje dhe shqip.bire. te dyja nga rrenja bear-bjere/barre.

Metodika jote empirike, qe bazohet vetem ne 'comparative linguistics', duke injoruar teresisht semantiken, nuk do te te coje asgjekundi ashtu sic nuk i ka cuar gjithe ata qe operojne ne kete menyre. Pergjigja nuk gjendet vetem tek te ashtequajturat 'cognate', por mbi te gjitha, tek foljet me kuptim te perafert por me strukture me te thjeshte. Per kete une do te sugjeroja qe per anen grafike te marresh si shembull foljen shqipe : bëj, qe si pjesore ka bërë(bone-gegerisht), qe eshte shume e ngjashme me foljen angleze: bear. Vete born eshte past participle e bear, qe per forma te vjetra ka:

Middle English beren, from Old English beran;

Dhe nese do pranojme format empirike IE, ato jane

see bher-1 in Indo-European roots

shume te ngjashme me shqipen barrë

BARRË f.
1. Një tok sendesh që i ngarkohen një kafshe ose që i mbart një njeri për t'i çuar nga një vend në një tjetër, ngarkesë. Barrë e rëndë (e madhe). Kafshë barre. Anët e barrës. Ngarkoj (shkarkoj) barrën. Anon barra. Barra e lehtë ngrihet me kollaj. fj.u.
2. Sasia e sendeve që mund të mbajë një kafshë ngarkesë; masë peshe rreth njëqind e pesëdhjetë kilogramë. Një barrë dru. Dy barrë drithë. Një barrë mushke (kali, gomari).
3. Një sasi e madhe, një numër shumë i madh, një shumicë. Me një barrë fëmijë. Me një barrë armë. Me një barrë mend. Me një barrë turp. Me një barrë thinja. I kishte me barrë (paratë) i kishte me shumicë. U harxhuan para me barrë.
4. Detyrë e vështirë, që i ngarkohet dikujt dhe që do mund për t'u kryer, përgjegjësi e rëndë; diçka që sjell kokëçarje e mundime, peshë e rëndë. Barrë e rëndë (kryesore, historike). Barra e shtëpisë (e harxhimeve, e punëve...). Barra e luftës.
Më bie (më vihet) barra. Ia ngarkoi barrë. Ia la barrën dikujt. Ia shkarkoi (ia hoqi, ia rëndoi, ia lehtësoi) barrën. Ia hodhi barrën dikujt. I bëhet barrë. I besoj një barrë. Mban gjithë barrën. E quan barrë të tepërt. E ka barrë (mbi supe, mbi kurriz).
5. Fëmija në barkun e nënës, pjellë; gjendja e gruas në periudhën e zhvillimit të fëmijës në barkun e saj, shtatzëni. Barra e parë. Barrë e mbarë. Barrë e vdekur
(e vrarë). Barrë e shkuar dështim. Grua me barrë. Leja e barrës. Muajt e barrës. Është me barrë. U bë (ra, mbeti, u ngjit) me barrë. Ndërpreu barrën. Nxori (hoqi) barrën.
I shkoi barra dështoi.
6. drejt. Detyrim që kufizon të drejtat e pronarit të një pasurie për shkak të të drejtave të një pronari tjetër ose të shoqërisë. Barrë e dukshme. Barrë aktive (pasive). I lirë nga çdo barrë. I vuri barrë.
7. vjet. Pajë. Barra e nuses.
* Barrë e vrarë shih te VRARË (i, e). Qe nën barrë vjet. qe borxhli kundrejt dikujt, qe i detyruar të bënte diçka për të. Nata është me barrë fj. u. shih te NAT/Ë, ~A.
S'e vlen barra qiranë edhe poh. s'e vlen të harxhosh mundin për një punë, është më i madh mundimi se fitimi. Dridhej barra në barkun e nënës shih te DRIDHEM. E di se ku më vret barra shih te VRAS. E bën priftin (dhespotin, hoxhën) me barrë tall. trillon diçka krejt të paqenë e të pamundshme. Kemi ngrënë një barrë kripë (një thes kripë, një furrë bukë, një hambar miell) bashkë shih te FURR/Ë,~A. E vë barrën pas samarit tall. e bën një punë së prapthi, e vë qerren përpara qeve.

qe burron nga folja dyformeshe bart ose mbart, qe jane derivate te folje mbaj, me primitive ba-j dhe pjesore barë.

vazhdon.

[Zeus10]

Pra jane keto folje shqip:

BART kal.
1. Mbart. Bart ujë (qymyr). Bart mbi shpatulla.
2. vjet. Mbaj. Bart një emër të mirë.


BARTEM vetv. pës.
Mbartem.
* S'bartet çorba me kaçile fj. u. shih te ÇORB/Ë,~A.

ose te formes:

BARROJ kal.
shih BARROS.


BARROS kal.
1. bised. E ngarkoj me një peshë, i vë një barrë; i rëndoj me diçka. E barrosi kafshën. Balta i barrosi këmbët.
2. vjet. I vë dikujt një detyrë, i ngarkoj një barrë, i jap një përgjegjësi; e rëndoj dikë me një detyrim. E barrosi me taksa. E barrosi me një detyrë.

qe jane derivate te mbaj, e cila eshte forma moderne e ba-j, nje forme e zhdukur kjo, nga aftesia e shqipes per te eleminuar homonimet e bazuara mbi fjale primitive. Pas ketij shpjegimi, besoj se e kupton qe gjuhesia krahasimtare, eshte nje instrument i mire, por qe nuk jep pergjigje definitive. Pergjigjen e tille e japin foljet me kuptime te thjeshta, qe ne shqip i gjejme aq dendur, kurse ne gjuhet e huaja, i gjejme si forma te ndryshuara ne kohe dhe menyre te ndryshme, te perdorura 'ready-made' nga brendaeptimi i shqipes.
Cdo fjale qe ti ke permendur me siper mund ti gjendet origjina, natyrisht e ndryshme nga ajo qe beson ti.

[HylliArbenor]

Zeus nuk esht vetem problem "cognate", un tentoj te te marre parasysh edhe karakteristikat e tjera te mundshme..folja bjer i pershtatet jo vetem ne strukture po edhe ne semantike me shume ang.to bear-bore-born. ne shqip kemi "bjere femije", te jesh me "bare" o "biresoj" te gjitha na folja bjer/bart(variant i se shkuares me -a si vjere-vare jo me -o *vora,*bora si ne vjedh-vodha, rrjedh-rrodha etj).bjer e gjen ne sllav.e lashte bero(russ.beremena-me bare,shtatzene), gjerm.*beran, sanscr.bharati lat.ferre, gr.pherein, etj. te gjitha me nje kutpim te dyfishte te mbash, po edhe te mbash ne trup, te gjenerosh dhe te lidhura me IE*bher,bhre. bej/mbaj esht me siguri e lidhur me te (madje mund te themi qe rrjedhin nga e njejta rrenje) po ka marre nje drejtim kuptimore tjeter. krahaso bej-lat.facere-bij/bile/bire-lat.filius, mbase ti do te thuash qe "rrenjen zanafillore" mund ta çojme tek nje rrenje elementare ba si ne mbaj, po kjo nuk esht aspak ne kundershtim me etimologjine e siperpermendur. te bej nje shembull; fjalet mbush-mbyt(variant i pi)-mbyll-mbuloj-buj-burre-mbroj/mbru-byth-puth-buze-bulez-bolle etj mund ti çojme tek nje rrenje origjinale *bu/pu-gje e fryre, e mbushur ose te frysh,mbushesh. po nese i shqyrtojme nje nga nje do te gjejme qe disa kopje jane semantikisht me te peraferta dhe te lidhura me rrenja te tjera, si p.sh.buze-puth(variant arkaik puze/puse)-te perdoresh gojen, mbylle-mbuloj-te dyndesh ne nje vend, mbush-mbyt-ambient ujore,buj-(m)burre-mbrujt-te ndertosh shtepi, te dergjesh ne nje vend, te mbrosh etj etj. dmth kemi me radhe daljet bu/pu-th/z, bu/by-l/ll, bu/by-sh/t, bu-rre/bru, rrenja esht gjithnje bu/pu po "daljet" semantike jane te ndryshme sepse ato krijojne po kuptime te ndryshme.
persa i perket ""...qe jane derivate te mbaj, e cila eshte forma moderne e ba-j, nje forme e zhdukur kjo, nga aftesia e shqipes per te eleminuar homonimet e bazuara mbi fjale primitive. Pas ketij shpjegimi, besoj se e kupton qe gjuhesia krahasimtare, eshte nje instrument i mire, por qe nuk jep pergjigje definitive. Pergjigjen e tille e japin foljet me kuptime te thjeshta, qe ne shqip i gjejme aq dendur, kurse ne gjuhet e huaja, i gjejme si forma te ndryshuara ne kohe dhe menyre te ndryshme, te perdorura 'ready-made' nga brendaeptimi i shqipes.
Cdo fjale qe ti ke permendur me siper mund ti gjendet origjina, natyrisht e ndryshme nga ajo qe beson ti"".
-ajo qe ti merre si karakteristike "unike" te shqipes, dmth folje/fjale me rrenja elementare te "thjeshta" pa shtojca o sufikse te metejshme, nuk esht karakteristike vetem e shqipes, dhe prape nuk provon ndonje gje te veçante. anglishtja dhe ne pergjithesi gjuhet gjermane kane si karakteristike folje/fjale me rrenje fare te shkurter. vete ang.bear<a.s.beran esht e tille. shih gjuhet skand. p.sh. bo-te jetosh, do-te vdesesh, go-te ikesh, ha-te kesh, tro-te besosh, la-te lesh( njesoj si shqip.le/la), fa-te kapesh, ro-te nisesh barken, la-te shtrish pertoke, se-te shohesh, bi-te jesh etj etj. nga kto rrenje ka rrjedhur leksiku i gjuheve gjermane moderne. tani kush mund te thote qe "rrenjet origjinale" jane ne origjine "gjermanishte" dhe jo shqip o anasjelltas??
personalisht do vazhdoj te perdor metoden akademike e "comparative linguistics" sepse me duket menyra me e mire dhe efikase per nje studim te gjuhes se llogjikshem..pse jo, me nje sy dhe vesh te hapur ndaj metodave "alternative".( do lexoja me kureshtje shqyrtimet etimologjike sipas modelit tuaj dhe ti debatonim).

[Orakulli]

Cilat jane gabimet e qellimshme te metodes krahasuese?
1.Nuk merret parsysh koha e formimit te gjuheve.Supozohet se kane lindur te gjitha ne te njeten kohe.
2.Vihet gabimisht paresia tek gjuha e ashtuquajtura te para te shkruara dhe mundohet te kene si qendera referimi te presupozuara gabimisht te para si gjuhe latine, dhe gjuha greke e vjeter, kur ato mund te jene derivate te mevonshme te nje gjuhe te meparshme te folur dhe jane thjesht pjestare te se njetes familje pa ndonji te drejte paresie, e cila vjen nga ngateresa e koncepteve te gjuhes se folur dhe gjuhes se shkruar.
Dhe krahasohen gjuhet shume te reja ne moshe si Greke dhe latine, ose akoma me te rejat ne moshe gjuhet-kishtare si gjuha gjermane,sllave, etj, me gjuhet parakishtare si gjuha Shqipe. Si pasoje vijne konkluzione e gabuara te "huazimit" ne shume fjale te Shqipes nga latinishtja, ku mund te jete e vertete e kunderta (e cila ne fakt provohet me metoda te tjera gjuhesore qe Shqipja eshte huadhensja e atyre njesive).

3.Per njesite qe jane congnates mundohen ti lidhin me nje gjuhe fantazme IE, e cila fut ne nji thes fjale shume te vjetra, fjale shume te reja, sidomos tek gjuhet kishtare si Slavishtja dhe anglo-Gjermanishtja.
4.Shikon vetm parqitjen e tyre te thjeshte shkruese dhe tingellore.
5.Persupzohen si te pashkruara ne lashtesi gjuhe si gjuha Shqipe, e cila ka mundesi te jete gjeneza e gjuheve te shkruara Europiane.
6.Baza e analizave te gjuhes Greke te vjeter dhe gjuhes Latine jane libra te ashtuajtur antike, megjithese eshte shume e veshtire qe ato te provohen qe jane te tille. Struktura e ndertimit te pjeses me te madhe te fjaleve te tyre tregon qe ato jane gjuhe shume te reja dhe te ndertuara per nje kohe relativisht te shkurter duke u bazuar ne kodet e nji gjuhe te meparshme.
7. Intpretimet e gjuhetareve te tre shekujve te fundit ne kete metode kane brenda te fshehur shume tendece fetare, nacionalice dhe kane shume ndikim prej efktit ilu"madhesia aktuale e kombeve" qe flasin keto gjuhe, kur vetem dy mije vjete me pare ky raport mund te kete qene krejt i ndryshem, ose shume prej kombeve dhe gjuheve te sotme nuk madje ekzistonin .Vendet qe kane zhvilluar te parat bujqesine ka shume mundesi qe kane pas pasur popullsi shume here me te madhe ne krahasim me vendet e ftohta te popullsive qe ende ishin ne shkallen e ushqimit prej gjuhetise. Vendet qe kane zhvilluar bujqesine ndoshta kane qene vendet qe kane zhvilluar te paret sitemin e te shkruarit dhe kane bere te mundur perhapjen e kesaj popullsie te madhe ne numer ne drejtim te vendeve me dendesi shume te vogel popullsie gjahtare. Keshtu qe ekziston mundesia qe te paret e Grekeve te bardhe( te lashtet), Latineve te bardhe( te lashte),Ruseve, Gjermaneve, Anglo-saksonet nuk jane emrat e tyre te pervecem, por nje popullsie e njejte me te paret e Shqiptareve, ku origjina vendore e tyre ka shume mundesi te ket pas qene gadishulli i Ballkanit, Anadoli deri ne Egjyptin e lashte. Ka shume mundesi qe ata mund te kene qene dhe folesit e hershem te njerezimit, per arsyen e thjeshte qe vetm nje nivel i larte i folurit mud te sillte shpikjen e bujqesise


Kur dy njesi jane te brabarta ne tingellore dhe kane te njejtin kuptim ne gjuhe shume te largeta ne hapesirat e tyre folese nuk ka dyshim qe ato jane cognata, pamvaresiht qe metoda e gabuar e krahasueshmerise e hedh poshte. Duke hedhur posht nji fakt te tille, e cila bazohet ne parimin e metodes se saj, ajo hedh posht llogjikisht vetveten.

Me se shumeti, konkluzionet e metodes krahasuese jane te gabuara dhe nuk kane lidhje me thelbin e problemit, sepse menyra e zbatimit te krahasimit prej saj eshte e gabuar. Eshte nje metode qe perpiqet vetem te devijoje problemin e mosnjohjes.
Gjuha Shqipe eshte nje nga gjuhet qe rrëzon metoden e njohur krahasuese te gjuhesise.

[HylliArbenor]

X Orakull..Falemnderit per pergjigjen tende tejet te kthjellet the interesante..shume concepte qe shprehme duken obiektivisht te drejte, po ne disa pika nuk me gjen dakort ( sa per te ndryshuar ). le ti marrim me radhe pikat e tua: 1) gjuhet europjane kane nje paraardhes qe esht indoeuropeishtja, e cila merret si "denominatori i pergjithshem" qe rregullon raportet dhe lidhjet strukturore-diakronike midis ketyre gjuheve. analiza leksikale e fjaleve te çdo dege te "pemes indoeuropjane", merret ne shtjellim duke pasur gjithmone parasysh qe keto gjuhe kane qene gjenetikisht nje, o me sakte, rrjedhin nga i njejti burim gjuhesore qe esht gjuha e "eterve indoeuropjane" para ndarjes se popujve, perse duhet menduar qe nje gjuhe ka lindur "para" te tjerave? nuk ka arsye. ajo qe mund te thuhet esht qe nje dege ka influencuar tjetren nepermjet kontakteve te vazhdueshme me pushtime, tregeti, kulture ose pushtet dominues te zgjatur ne kohe etj. Zhvillimi i gjuhes ndodh nga nje stad primitiv ne stade me komplekse dhe te evoluar, nese nje komb i lashte ka arritur keto stade me perpara se nje tjeter(edhe ktu arsyet mund te jene nga me te ndryshmet) natyrisht qe ai influencon te tjeret ( thua sot e kesaj dite ndodh ndryshe?). 2) perse gjuhet greke dhe latine duhet te jene derivate te nje gjuhe tjeter? besoj se ky pohim nuk rrjedh vetem nga shtjellime gjuhesore po ne pergjithesi ka te bej edhe me kulturen,filozofin, historine, vizionin e jetes. siç thashe ne komentin me Zeusin, greqishtja dhe latinishtja kane "rafinuar" dhe "kompleksuar" rrenjet indoeuropjane te gjuheve te tyre per te shprehur boten e tyre intelektuale kaq komplekse, nuk ka arsye perse ti ken huazuar (ato vet jane gjuhe "te lindura nga e njejta meme"). mund te debatojm nese ky proces "jonatyrore" ka qene i mire apo jo, ndihmes apo jo per kutluren o gjuhen ne pergjithesi po kty hym ne nje debat krejt tjeter. besoj se huat latine dallohen thjesht ne shqip, kur nuk jane te dokumentuara, si mund te thuhet qe fjale si perendi, keshtjell, torre, ushtar, vertet, shendet, qen, gjel, pule, pelqej,perrale,turp, mur, kangjill, fytyre, faqe, brek, etj etj nuk rrjedhin nga latinishtja? nuk kane etimologji ne shqip, pastaj besoj qe nje sundim 400 vieçar nga nje superfuqi ndonje fjale e le (turqishtja ka lene gati me qindra) 3) nuk di "te futen ne nje thase" te gjitha gjuhet panvaresisht nga koha, di qe krahasimet duhen per te pare zhvillimin diakronik te gjuheve. (psh. gjermanishtja- old saxon-old high german-midle high german-new high german etj, o.h.g-a.s.-o.nor.). esht rregull e gjuhesise mos te krahasoen fjale nga periudha kohore te largeta. 4) ketu ke te drejte, nuk jepet vemendja e duhur raporteve semantike midis fjaleve o analizes mbi gjenerimin e tyre nga pikpamja njerezore-ambientale. 5) nuk ka prova materiale qe shqipja te jete shkruar ne lashtesi, o qe te jete gjeneza e gjuheve te tjera, gjerisa ato mungojne gjuhetaret smund te bejne gje tjeter veç supozime. 6) ne kte pike besoj ke drejte, tekstet antike padyshim shfaqin nje leksik qe ne madhesine e tije ka gjase te jete prodhim kulturore relativisht i bashkohore(i asaj kohe), ose,me perjashtim te disa faleve, mos te jene shume antike. persa i perket bazes mbi te cilen mund te jene ndertuar, qe ka qene nje gjuhe tjeter "joautoctone" esht gje qe duhet provuar. 7) analiza qe ben esht e arsyeshme, padyshim mund te kene qene popujt me kondita jetese me te mira ata qe zhvilluan nje leksike me te pasur. po prape un vazhdoj te mos kuptoj "teorine shqiptare". Perse Anglezet, ruset, gjermanet,latinet duhet te jene perbere nga material njerezor shqiptare? perse jo anglo-saxon, gjerman,sllav e latin? kjo pike nuk esht e qarte per mua. ki parasysh qe te gjithe keta popuj shfaqen ne histori shume me para se shqiptaret, panvaresisht se "gjurmet" e arkeologjise o gjuhesise e datojne shume mbrapa lashtesine tone..e bazon mbase kete pohim tek "elementariteti" dhe "natyraliteti" i gjuhes shqipe ne krahasim me kto te tjerat?
persa i perket "Kur dy njesi jane te brabarta ne tingellore dhe kane te njejtin kuptim ne gjuhe shume te largeta ne hapesirat e tyre folese nuk ka dyshim qe ato jane cognata, pamvaresiht qe metoda e gabuar e krahasueshmerise e hedh poshte" ne 80% te rasteve nuk esht aspak keshtu. Tingujt jane diçka shume te levizeshem dhe ne zhvillim te vazhdueshem, me shume se gjuha e shkruar. Fenomeni i false friends e gjen edhe kur krahason gjuhe me origjine nga me te ndryshmet dhe gjenetikisht jo te lidhura. p.sh. ne finlandisht vella do te thote vella o i afert gjaku (nuk me kujtohet mire cili),po nuk mund te thuhet qe kto dy fjale jane te lidhura me njera tjetren. gjuhetaret e konsiderojne thjesht si "ngjashmeri tingullore". fenomen i njejt ndodh edhe per gjuhe gjenetikisht te lidhura si p.sh pers.bod-i keq,i poshter-ang.bad-i njejti kuptim,kto dy fjale rrjedhin nga rrenje te ndryshme me zhvillim te ndryshem dhe skane lidhje me njera tjetren. fjala shqipe burdhe p.sh. E.çabej e lidhi me nor.burdha-ang.burden-ngarkese,lodhje po ajo ka shume gjase te rrjedh nga turq.buerda-traste. prandaj besoj esht esenciale te mirret parasysh struktura e para, dhe pastaj "tingullimi" dhe semantika.

[Zeus10]

perse duhet menduar qe nje gjuhe ka lindur "para" te tjerave?

Sepse gjuhet ne lashtesi, nuk ishin gjuhet e etnive, por te kultures dhe te fese dhe te pakten latinishtja dhe greqishtja jane dukshem gjuhe te skolastikes, te lindura relativisht vone ne histori dhe te provuara si gjuhe te fese, njera e katolicizmit dhe tjetra e ortodoksise. Latinishtja klasike dhe greqishtja klasike, kane qene nga ana e tyre gjuhe te feve me te vjetra edhe nese pranojme qe ato kane egzistuar para Krishterimit.

besoj se huat latine dallohen thjesht ne shqip, kur nuk jane te dokumentuara, si mund te thuhet qe fjale si perendi, keshtjell, torre, ushtar, vertet, shendet, qen, gjel, pule, pelqej,perrale,turp, mur, kangjill, fytyre, faqe, brek, etj etj nuk rrjedhin nga latinishtja?

Kam disa pyetje per ty, ne lidhje me kete pohim:

1. Cfare metode perdor ti, per te percaktuar qe drejtimi i huazimit ka qene prej latinishtes ne shqip, dhe jo e kunderta?
2. Si e therrisnin shqiptaret psh fytyren, perrallen, gjelin, pulen etj. para se "latinet" te kandiseshin me bujarine e tyre, te na huazonin keto fjale?
3. Cila eshte fjala latine per ushtar, qe ne e paskemi huazuar?
4. Disa fjale si psh fjala qen, ka homologen e saj dhe ne greqisht, pse pikerisht ne e pakemi huazuar nga latinishtja dhe jo nga greqishtja, dhe kush eshte me e vjeter si gjuhe nga keto te dyja?

[Orakulli]

Hyllin,
Ndersa problemi i "koqeve' te Shqipes ty te duket i vogel dhe pak i "turpshem", per gjuhesine eshte nje problem i madh dhe serioz.Ti mundohesh ta shpjegosh ate njesi me preardhje nga sllavishtja pa u marre vesh ne fillim me greqishten e vjeter.
Sa per ate te rastesise tingellore, ka gjuhetare te tjere te medhenj:Trobetti, Swadesh,Sapir,Greenberg,Starostin, Nikolaev,Vitaly Shevoroshkin,Mark Kaiser qe thone qe nuk eshte ngjashmeri tingellore, por ato jane cognata, sikur edhe nje fjale e vetme te jete. Metoda e tyre e tyre konsiston ne kerkimin e fjaleve ne gjuhe te ndryshme qe kane te ngjashme tingullin dhe kuptimin, cili perben hapin e pare te klasifikimit gjuhesor. Pasi jane ngritur grupet me fjalet qe kane ngjashmeri ne tingull dhe kuptim, vazhdohet me percaktimin e origjines e ketyre ngjashmerive. Jane gjitmone tre mundesi :Konvergjim, huazim dhe origjine te perbashket. Persa i perket "huazimit', percaktimi si te Huazuara te fjaleve te ngjashme te gjuheve te ndara nga nje distance e madhe, eshte perjashtuar si mundesi ne kete metode.

Per ta cuar deri ne fund njesine "koqe" shkova ne gjuhen Japoneze, e cila i thote "koqeve" cuditerisht "Kōgan", kuptohet ne gjuhen e saj joindoeuropiane. Huzaim nuk eshte, konvergjence nuk eshte. Keto dy fjale kane te njejten origjine, edhe pse nuk i pelqen ky perfundim disave. Eshte ceshtje thjesht psikologjie , kur mohimi behet per shkak te "mekanizmit mbrojtes te madhestise raciste te "greko-latine-sllave, etj" dhe jo per duke u nisur nga evidenca e fakteve dhe krahasueshmeria me llogjike tingull-kuptim. vetem me kete metode mund te eleminohen gabimet e renda llogjike ne metode te IndoEuropianisteve.

Nuk te ndelgonj kur perpiqesh qe te gjitha fjalet ti cosh vetem tek huazimet, ca tek latinishtja, ca tek sllavishtja, etj. Nuk ke lexuar ? Apo ke lexuar vetem librat e paleves sllave-cobano-rumune-vllahe?
Ajo te ben qe te mos lexosh te pakten librat e autoreve te Greqishtes se vjeter. Edhe pse kane pikepyetjene kopjes , ato permbajne ne pjesen e ajsbergut nenuje nje pjese te vertetes gjuhesore.

[HylliArbenor]

Zeus siç te thash, çdo gjuhe ka disa karakteristika pekuliare te veten, edhe ne formimin e fjaleve edhe ne "adaptimin" e tyre, gje qe te ben te kuptosh qe jo çdo fjale esht me origjine autoktone (ne kte rast shqipe). nje gjuhe nuk mund te "prodhoj" fjala strukturalisht dhe semantikisht nga me te ndryshmet dhe pa kritere. gjuha esht diçka qe rregullohet nga rregulla, nuk them te pathyeshme, po absolutisht te llogjikshme. te bera shembujt e fjaleve sllave me origjine gjermane, qe jane percaktuar si huazime te hershme..sllav.jug.knjaz<gjerm.*kuningaz, fin.kuninga-mret, reng-unaze<gjerm.*hrengaz, sllav.korol<nor.karl-mbret jane fjale STRUKTURALISHT jo sllave. po nuk morre parasysh ne analize ligjet qe regullojne formimin e fjaleve per çdo gjuhe, nuk do vesh kurre regull po gjithçka behet vetem nje rremuje totale pa asnje kriter. pastaj huazimet nuk percaktohen vetem nga ndertimi i fjales , po edhe nga konsideracione te tipit historik dhe sociologjik. nese pohoet qe fjala shqipe "liber" esht hua latine (dhe te pakten kte te lutem mos e kundershto) kjo thuhet se, e para, fjala "liber" gjendet gati ne gjithe tekstet e shkruar latine me kte kuptim, e dyta esht rrenje strukturalisht e sakte latine qe do te thote "kore e pemes" se ajo perdorej per te shkruar dhe prodhuar librat ne lashtesi (dmth esht prodhim material i atij populli, ngjashmerish gjermanet perdornin nje tip tjeter peme,*boks-tip ahu, gjerm.buch, ang.book/beech,ol.boek, lat.fagus,shqip.bunk/bung-tip geshtenje), e treta esht version i sakte latin i rrenjes indoeur. *lap-lekure,levozhge ( ne shqip e ke llaP), ashtu si libere/libens-te duash, te jesh i lire (paraleli shqip esht lyP, me kuptim te "slittuar"). dmth i ke te gjitha konditat, gjuhesore dhe historiko-sociale, per te thene qe kjo esht fjale latine hua ne shqip. I njejti arsyetim mund te behet edhe per fjalet e tjera;
perendi/perendim/perandori<lat.imperare<in+parare-te beshesh gati per (lat.paratus-gati), te disponohesh per,imperante-qe ngritet mbi te gjithe, komandon, dhe imperium-perandori, shih se si fjalet shqipe per perandori dhe perendi jane evidentisht rrjedhje te se njejtes rrenje qe do te thote "perandoria romake" e cila ishte "perendimi" i shqiptareve te lashte, dhe, ne kontekstin religjos-katolik-u shnderrua nga imperatori ne Zotin qe dilte mbi te gjithe dhe komandonte.
keshtjelle<lat.castellum(diminutiv nga castrum, si fratello<frater,cancellum<cancer), e gjen madje dhe ne arabisht kasr-vend i mbyllur, torre, dhe ne keltishten irl.catir-qytet. ne shqip ke mallakastra, malla<slav.i vogel + castrum (toponimet sllave jane te numerta ne shqip, besoj kete e di).
persa i perket vertet<lat.veritas, shendet<lat.sanitas, vullnet<lat.voluntas(<folja velle-te duash, nuk ekziston ne shqip), qytet<lat.civitas te gjitha ato fjale qe mbarojne me -et/tet jane me origjine latine (kur nuk jane adaptime).
qen<lat.canis, gjel<lat.gallus, alternime e-a/e-i, rrenja latine ga(>lat.gula),te bertasesh, fjala autoctone shqipe mund te jete kendez/kandez krahaso gjerm.hahn-kendez<PGjerm.*hanaz-gjel, lat.canere-kendoj, krah.ngjale<lat.anguilla,ngusht<lat.angustia ne shqip do te kishe fjale me k si angustia-ankth, anguilla-*ankela/enkela si illir.enkeleidi-njerezit ngjale, dhe qiell<lat.c(a)elum, qieli<lat.cella, qind<lat.kentum, rrenja shqipe esht -zet,nje/dy-zet.
pule<lat.pullus, çdo kafshe e vogel, si ne gr.polos, fjalen autoctone shqiptare e gjen tek pele, krah.gjerm.fohlen,a.s.fola-puleder,mez(alterimet e-o, i has shpesh edhe ne gjuhet gjermane, krah.gjerm.wErt-ang.wOrth-vlere, gEld-gOld, stEin-stOne-gur, bEin-bOne-kocke, hEim-hOme-shtepi etj).
pelqej<lat.placere-te pelqesh nga e njejta rrenje placare-te qetesosh (njelloj si paqe-pagare-te paqesosh duke shperblyer, duke dhene çfare njeri kerkon).
ushtar<lat.hostem-i huaj, armik, ka te njejten strukture shqipe te fjales huaj, ka gjase te kete qene me H te theksuar *hushtar, jane ushtaret armik. krahaso ushtar/huaj-lat.hostem-sl.gost-gjerm.gast.(alternim a-u).
perralle<lat.parabola<it.parola,sp.palabra-fjale, ne ambientet kishtare, "fjala e zotit" o anektode nga jeta e personazheve fetare. turp<lat.turpis, i hasur qe heret ne letersine latine edhe pse nuk gjen nje etimologji te qarte..mund te vij nga e njejta rrenje e trupit, o e gjerm.dorf (shqip.treve),got.thaurp-fshat, o m.l.g.thyrpaz-te jesh i bledhur ne asemble, te jesh bashke, mbase kuptimi mund te jete "te kesh turp para njerezve o popullit". mur<murus nga folja monire e moenia-muret e Romes, e kangjill<lat.cancellus, jane shpikje teknike dhe ndertimore latine, ska arsye mos te jene fjale te tyre.faqe<lat.fax,facis e lidhur me foljen facere-te besh, ital."fattezze"-karakteristikat e fytyres, dhe me gr.phaino-te dukesh, dalesh perpara. nuk ka lidhje etimologjike me shqipen.
mund te rrime ktu e te numerojme shume e shume fjale te tjera, po huazimet latine dhe greke ne shqip jane te shumta, dhe ska motiv pse mos te kete, ashtu si jane ne gjithe gjuhet europjane. perse ne shqiptaret, poshte influences ushtarake, politike dhe kulturore latine dhe greko-bizantine nuk duhet te kemi huazuar fjale? nga turqishtja nuk ndodhi keshtu? nga italishtja nuk ke me dhjetra fjale qe futen ne shqip "dhunshem" edhe sot e kesaj dite? besoj se po.
Orakull nuk kam "turp" nga fjala koqe, thjesht mu duke i lezetshem shembulli. ngjasia me japonezen kogan(o me shqip.koke,gogel-gjerm.kugel-sfere,zare) mund te rrjedh po nga nje leksik i trasheguar po mbeshtete teorine e gjuhes "nostratike" dmth asaj gjuhe paraprake indoeuropeishtes qe ndan disa fjale me uralo-altaiket o gjuhet semite. Personalisht nuk besoj ne "universalet gjuhesore" te sharlatanin Greenberg, po prape ka nje leksik te vogel, e natyres bujqesore dhe fetare, qe dimostron mbase jo nje origjine te perbashket, po me siguri kontakte te hershme dhe te vazhdueshme( gje aspak e çuditshme, p.sh.fin.kala/ungar.hal-peshk-lat.squalus-peshkaqen,a.s.hwal-balene,fin.kaly-kunat-lat.glos/gloris-gr.galos-kunat, fin.wesi/weti-uje,lageshtire-ang.water, fin.nimi,sam.naami-emer-lat.nomen,a.s.nama, ose ne kontekst fetare ebraishtja Jehova-eston.Taeva-mong.tengri-scr.dravid.Shiva, kinez.Tian-qiell-IE.*deiHwa-zot, ose bibliku Noa<IE* nauH-(ai qe) lundron me anije-nor.nor-anije etj etj). Personalisht vazhdoj ti jap prioritet struktures se fjales para "ngjasise tingullore" dhe semantikes, natyrisht jane elemente qe marre parasysh kur bej nje arsyetim.
persa i perket akuzave raciste ( qe po behen zakon) jane si gjithmone jasht vendi. ta them edhe nje here, nuk esht se un dua te "mbroj teorine greco-latine", ose ti bej TE GJITHA?? fjalet shqipe me origjine greke o latine, po ato qe nuk kane origjine as kulturore as strukturore shqipe jane tejet evidente per tu injoruar(pres versionin etimologjike qe i jipni ju ketyre fjaleve). Personalisht me duket se je ti qe do ta shvleresosh kete teori per motive nacionaliste, sepse thjesht nuk te pelqen idea qe greket dhe latinet (ndaj te cileve besoj ke paragjykime te forta, nuk e di per turqit) kane lene ne gjuhen shqipe fjale te tyre. po ky Orakull esht fakt, qe personalisht nuk me bezdis thuajse as edhe nje çik. Edhe nje here, duhet te ndash fjalet me rrenje te lashta, nga fjalet konstrukte "artificiale" te kultures greco-latine me te vonta qe jane futur edhe ne shqip. Jane dy gjera komplet te ndryshme.

[Zeus10]

Hylli, si gjithmone e mbyt postimin me fjale, ide, dhe gjithafare prurjesh. Ne duam te diskutojme dhe jo te pozohemi si me te diturit. Ke sjelle gjithshka, duke perfshire dhe gjera qesharake, pa pertuar, vetem pyetjeve te mija ne postimin #10, nuk ju je pergjigjur.
Po munde shkurt dhe qarte, pa sjelle variantet lituaneze dhe filipineze.

[HylliArbenor]

ke te drejte, po i bej postet çik voluminoz..sorry ..po vetem se dua te jem sa me esaustiv ne pergjigjet e mia. ngaqe me pyete si dallohen huazimet latine domosdoshmerisht te prura etimologjite me disa arsyetime. i marrim pikat me radhe: 1) besoj se ju pergjigja kesaj pyetje, 2) nuk ka se si te dihet si therriteshin disa sende para hyrjes se fjales se huaj, po nuk esht ruajtur ne ndonje shkrim, bile nuk dihet nese kishte nje fjale te caktuar per ate send. çfare mund te behen jane vetem supozime, mbase duke krahasuar p.sh. procesin e ndertimeve te fjaleve me ndonje gjuhe tjeter, po prape ne fund ngelet diçka e panjojtur. Ktu nderhyn gjuhesia "rindertuese" 3) siç thashe ushtar ka strukturen e huas nga lat.hostes-(ushtar)armik, ashtu si fjala hua. 4) greqishtja "kuon" per "qen" nuk ka lidhje direkte me shq.qen qe esht hua latine.nga canis. problemi se si therritej qeni para kesaj fjale, siç thashe esht kompleks. po do per shqipen mund te marresh si baze semantike fjalen "hund" dmth "ai qe nuhat" dhe i gjen lidhje me gjerm.hund-qen dhe angl.hunt-gjah. po prape strukturalisht esht plot probleme. nje tjeter shpjegim mund te jete qe fjala qen ishte para huas nje fjale shume e ngjashme(si folja kap-lat.capere) keshtu qe u amalgamuan bashke. siç thashe esht shume e veshtire ta percaktosh. persa i perket "cila gjuhe esht me e vjeter latinishtja o greqishtja" besoj te dya jane te dokumentuara qe ne lashtesine e larget, po greqishtja nje çik me heret. besoj qe greqishtja si fqinj me i afert ka pasur kontakte me te herreshme dhe te vazhdueshme me shqipen.

[Zeus10]

ushtar<lat.hostem-i huaj, armik, ka te njejten strukture shqipe te fjales huaj, ka gjase te kete qene me H te theksuar *hushtar, jane ushtaret armik. krahaso ushtar/huaj-lat.hostem-sl.gost-gjerm.gast.(alternim a-u).

Cfare ndodhi me ty Hylli? A nuk ishte ti ai qe nuk te pelqenin:

..arsyetime dhe spekullime te "perdredhura" per te arritur tek "paralelizma semantike".

Cfare ndodhi me "pekularitetin" e gjuhes se cdo populli:

..çdo popull "prodhon" fjale sipas nje strukture morfologjiko-sintaktike qe esht pekuliare dhe e veçant per ate gjuhe..

Te ftoj ta analizojme ne vecanti fjalen ushtar(apo ushtri) dhe kam bindjen se te nderrosh mendim, jo vetem sepse ti nuk po i qendron konsekuent , metodes klasike te gjuhesise krahasimative, por dhe per tju afruar te vertetes.