"Moreover, you scorned our people, and compared the Albanese to sheep, and according to your custom think of us with insults. Nor have you shown yourself to have any knowledge of my race. Our elders were Epirotes, where this Pirro came from, whose force could scarcely support the Romans. This Pirro, who Taranto and many other places of Italy held back with armies. I do not have to speak for the Epiroti. They are very much stronger men than your Tarantini, a species of wet men who are born only to fish. If you want to say that Albania is part of Macedonia I would concede that a lot more of our ancestors were nobles who went as far as India under Alexander the Great and defeated all those peoples with incredible difficulty. From those men come these who you called sheep. But the nature of things is not changed. Why do your men run away in the faces of sheep?"
Letter from Skanderbeg to the Prince of Taranto ▬ Skanderbeg, October 31 1460

Etimologjia e fjales.

Diskutim profesional për gjuhën.

Moderators: Mallakastrioti, bardus

Post Reply
User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Etimologjia e fjales.

#2101

Post by ALBPelasgian » Sat Mar 01, 2014 9:16 am

Me duket se me pare, njeri nga forumistet hodhi nje ide per nje lidhje te mundshme te fjales ilire per birren - sabaia - me nje perkatëse ne shqip. Cilat jane konsideratat tuaja ne lidhje me kete fjale?

P.S: Nuk po e gjej as cili nga anetaret e kishte hedhur si propozim: strokulli apo rrëqebull-i, vetem e di qe fillonte me syllableen ''thab''...me kujtohet krejt trubullt!
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2102

Post by rrëqebull » Sat Mar 01, 2014 10:36 am

ALBPelasgian wrote:Me duket se me pare, njeri nga forumistet hodhi nje ide per nje lidhje te mundshme te fjales ilire per birren - sabaia - me nje perkatëse ne shqip. Cilat jane konsideratat tuaja ne lidhje me kete fjale?

P.S: Nuk po e gjej as cili nga anetaret e kishte hedhur si propozim: strokulli apo rrëqebull-i, vetem e di qe fillonte me syllableen ''thab''...me kujtohet krejt trubullt!
Përshëndetje ALB.
Edhe mua nuk më kujtohet me hollësi, por më duket se e kishte shtruar Strokulli lidhjen me rrënjën thab.

Unë prirem më tepër nga shpjegimi i Pokornit, i cili e lidh me shap
2. sab-:
maybe alb. (*sap-), shap 'alum'.
Illyr. sabaium `beer', Sab- in vielen FlN Italiens, Sabātis (Campanien), Vada Sabatia (Ligurien) etc; kelt. (ven.?) FlN Sabis (Belgien);
ags. sæp n. `juice, sap, broth', mnd. sap(p), ahd. saf, sapf, nhd. Saft.
por njëkohësisht, e shoh edhe tek rrënja e fjalës
SHABAKOHEM vetv.
E kaloj kohën në gosti e me qejfe, duke e
tepruar me të ngrëna e me të pira.
sepse edhe sabaia, mendoj se për katraloja dhe gazmende gatohej.

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Etimologjia e fjales.

#2103

Post by ALBPelasgian » Sat Mar 01, 2014 11:50 am

rrëqebull wrote: Edhe mua nuk më kujtohet me hollësi, por më duket se e kishte shtruar Strokulli lidhjen me rrënjën thab.
Tani m'u kujtua. Po ai e lidhte me nje rrenje te supozuar te proto-shqipes *thab (prej te ciles ka dale tharb). Nese ky shpjegim eshte i qelluar, atehere besoj qe jane te zbatueshme te njejtat rregulla te nje *s e cila eshte shnderruar ne /-th/ ashtu si tek rasti sica/thika (shih, interpretimin e Hamp te sjelle ne po kete teme).
rrëqebull wrote:Unë prirem më tepër nga shpjegimi i Pokornit, i cili e lidh me shap
Edhe ky propozimi i Pokornyt duket mjaft interesant. Vetem duhet te sigurohemi qe nuk eshte huazim.
rrëqebull wrote:SHABAKOHEM vetv. E kaloj kohën në gosti e me qejfe, duke e tepruar me të ngrëna e me të pira
Edhe edhe nje variant tjeter si ''Shapakot'' per nje njeri te hutuar e te shperqendruar. Kjo me ''shabak'' duket se ka njefare logjike ashtu sic mund te shihet edhe nga ky shembull:

Image

pra, banoret thrake te Kalkedonit e qesendisnin Trajanin si 'sabairus' per shkak te konsumimit te tepert te sabaia-s ilire. Te falemnderit rrëqebull!

P.S: Me heret isha i prire te besoja per nje lidhje me ,,shebojë'', ndonese tani me duket me e pagjasshme:
  SHEBOJË f. sh. bot.

Bimë barishtore zbukuruese me kërcell të degëzuar, me gjethe të ngushta e të gjata dhe me lule tufa-tufa me ngjyrë të verdhë, të kuqërremtë a në kafe, që e ka erën si të vjollcës, menekshe. Lulet e shebojës. I ka faqet si shebojë.  
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2104

Post by bardus » Sat Mar 01, 2014 12:53 pm

rrëqebull wrote: SHABAKOHEM vetv.
E kaloj kohën në gosti e me qejfe, duke e
tepruar me të ngrëna e me të pira.


Sabaia ka qene nje pije e prodhuar nga iliret ( a drink of the poor people in Illyria, ), te cilet duket se tekniken e berjes se pijeve alkolike e njihnin mjaft mire ,ketu po permend Pokornin ku thote se '' Albanet e Shqiperise kur themeluan Alba Longen, moren me vete formulen e birres,prandaj latinet i thone fervere nga shqip bruaj ''].Sabaia mbahej si pije per te varferit dhe sipas shen Jeronimit qe vete ishte ilir,behej nga misri ose gruri i perzjere me uje dhe e therrisnin sabaium.

Nga sabaia vjen edhe emri Sabazios qe Hesychius thote eshte eponym i Dionysit ''Σαβάξιος έπώνυμον Διονύσου'' ose Suidae ,''Σαβάζιος ,αυτός εστι τω Διονύσω ; τόγάρ ευάζειν οι βάρβαροι σαβάζειν φασίν '',Sabazios i Brugeve,Frugeve , eshte Dionysi,keshtu qe ευάζειν barbaret e therrasin σαβάζειν ''shabakohem''.Dionysi njihet si 'God of Wine, Merry Making, Theatre and Ecstasy',ndryshe eshte quajtur Βάκχος, Bacchus, ku edhe Βακχάω ''to be in Bacchic frenzy, to rave, ''[HSCH σαβάζειν εύάξειν βακχεύειν ''shabakohem''.
Ne Pannonia te Ilirise gjendej nje qytet i quajtur Sabaria dhe ne latinisht ka saburro ''of a drunken person'' kuptohet marre nga iliret.Prejardhjen e Sabazios te Brugeve (Aristofani,Birds) nga sabaia e ilireve e ka pohuar Kretshmer dhe kishte depertuar deri ne Athine.

http://books.google.com/books?id=qGw8AA ... nk&f=false

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2105

Post by rrëqebull » Sat Mar 01, 2014 9:09 pm

Faleminderit ty ALBPelasgian se më kujtove fjalën shapakotem, që për mendimin tim është dëshmia më e qartë se rrënja shap është e ilirshqipes, dhe jo e huazuar.
Kjo fjalë për mendimin tim, ka lindur pikërisht për të shprehur dehjen që shkatonte birra ilire, apo edhe pasojat e tjera që ka pirja e alkolit, trullosja, përgjumja apo përçartja
shap+
KOTEM vetv.
1. Më vjen gjumë e më varet koka duke ndenjur, dremit ndenjur; më kot gjumi.
Filloi (zuri) të kotej. U kot në karrige.
2. Flas përçart.
ALBPelasgian wrote:
rrëqebul wrote:Unë prirem më tepër nga shpjegimi i Pokornit, i cili e lidh me shap
Edhe ky propozimi i Pokornyt duket mjaft interesant. Vetem duhet te sigurohemi qe nuk eshte huazim.
E drejtë. Në fakt në Fjalorin e Dizdarit tregohet që shap e kanë edhe turqishtja dhe arabishtja, por për mendimin tim, fjala shapakotem shfaq kuptimin alkolik të rrënjës shap, çka dëshmon përkimin me sabaian ilire.
Për më tepër autoktonia e kësaj fjale them se dëshmohet edhe nga italishtja "sciapo" (shapo) që më duket prej së njëjtës rrënjë ilire, dhe që domethënë i zbarët/i samtë (për gatesat), duke më shtyrë të mendoj se e tillë duhet të ketë qënë shija e birrës ilire, pra jo edhe aq e ndryshme nga një birrë jo e ftohtë dhe sidomos pa gaz.
P.S: Me heret isha i prire te besoja per nje lidhje me ,,shebojë''
Bëre shumë mirë që e shfaqe këtë mundësi sepse tingullorisht ngjashmëria që ka me sabaian ndihmon jashtë mase duke e bërë aspak të tepërt shtrimin e rindërtimit tingullor: sabaia > shapajë/shabajë,
pra me prapashtesën emërndërtuese ojë/ajë që është shumë fjalëdhënëse në Shqip (brimajë, gërmajë, krenajë, blirojë, dallojë, mburojë, etj.).
Për mendimin tim nuk ka pasur në këtë rast një ndryshim "s > sh", por thjesht tingulli sh është shënuar me s.
Ndryshimi tingullor p > b më duket i zakonshëm për Shqipen, si tek
SHTALB m.
shih SHTALP,~I.

Përse nuk u ruajt fjala shapajë?!
Për të njëtjat arsye për të cilat nuk u ruajt gatimi i birrës përgjatë shekujve të pushtimit osman.

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2106

Post by rrëqebull » Sat Mar 08, 2014 12:00 am

Pokorni wrote:Root / lemma: ghait-ā, -es-
Meaning: curly or wavy hair

gr. χαίτη ` loose, flowing hair, used esp. of back hair, of a horse's mane, of a lion's mane, of a hedgehog's spines, crest of a helmet, of trees, foliage, of human hair '; in addition probably the maked. PN Γαιτέας;

Për mendimin tim gajtan është fjalë e Shqipes dhe nuk është assesi orientalizëm, siç e shënon Dizdari.
Aq më terpër që edhe ai vetë përmënd trjatat galtán dhe haltán të arbëreshëve, që për mendimin tim janë një dëshmi më shumë, krahas përkimit me makdhônishten(dialekt ilir) Γαιτέας, që nuk jemi ne ata që e kanë huazuar.
GAJTAN I m. sh.
1. Shirit ose gjalmë i përdredhur prej
mëndafshi, leshi a pambuku, që u vihet anës
veshjeve a rrobave për stoli ose për të mos u
dalë thekët; fill i trashë e i përdredhur prej ari,
argjendi ose mëndafshi, me të cilin qëndisen
a stolisen veshjet kombëtare.


pavarësisht rrëshqitjes së lehtë kuptimore nga krip/krifë/kreshtë/xhufkë/kaçirubë në shirit/gjalmë/fill/shkrolë/qëndismë dredhkle

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2107

Post by rrëqebull » Sat Mar 08, 2014 12:37 am

makdhônishten(dialekt ilir)
Për ta vërtetuar një gjë të tillë, nuk na duhen as 10 as 100 as 1000 fjalë "makdhône", por vetëm kjo më poshtë:
Pokorni wrote:Root / lemma: ghebh-el-, -el-, -lo-
Meaning: weathercock; head
German meaning: `Giebel, Kopf'
Material: Gr. κεφαλή ` head, end, acme, apex ', maked. κεβλή, κεβαλή, PN Κέβαλος;
falë së cilës del qartë në pah se kemi të bëjmë me fjalën e Shqipes BALLË, me parashtesën vend-treguese gjithashtu të Shqipes KE (te) ose QE (ja).

Pra "greqishtja" qefale nuk është asgjë tjetër veçse huazim/tjetërsim ose trajtë dialektore skajshmërisht jugore e Shqipes *KEBALLË/*KEBALLÉ / qeballë.


Ndoshta edhe fjala
QEPALLË
Palë e hollë lëkure me qime të shkurtra anës,
që mbulon syrin për ta mbrojtur nga drita e
fortë dhe nga dëmtimi; kapaku i syrit.


është e njëjtë për shkak të përkimit kuptimor kapaku i syrit/*kapaku i kokës
KAPAK m. sh.
4. anat. Pjesa që mbyll dhe mbron një organ
të trupit. Kapaku i syrit qepalla. Kapaku i
kokës
mbulesa eshtore e kafkës në majë të kokës.



por mund të jetë edhe rastësi ngjashmëria sepse kjo mund të ketë lidhje me fjalën qepë, për shkak të hollësisë së qepallave si lëkurë qepe, ose edhe me foljen: qep sytë - mbyll sytë, me prapashtesën emërndërtuse -allë [gëzhdallë, dyndallë, vërdallë, shkallë(për mua është Shqip kjo), etj.]

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2108

Post by bardus » Sun Mar 09, 2014 12:51 pm

Nga fjalori :

CIMB m.1. shih PICKIM,~I. 2. Grep i vogël për të qëndisur. Punoj me cimb.3. shih SQEP,~I. * Cimb më cimb majë më majë.
CIMB kal.shih PICKOJ.
CIMBIDH m. 3. Karficë për t'i mbajtur flokët të mbledhur. Mbledh flokët me cimbidh. 4. shih PISKATOR/E,~JA.
CIMË II f. bot.Tufë lulesh të një bime, e cila përbëhet nga një lule e parë dhe nga disa lule të tjera rrotull saj, që dalin më vonë nga e njëjta nyjë.


Nga fjalori i S.Mann i gjuhes shqipe:

Cim,pinch,prick 'pickim' , seed shot ''mbirje'' ; first shoot (Erseke)
cimb,cimp , tip ,beak ''maje, sqep'
cimbis,cimbith,cimbidh , v.to pinch,nip
cimblithe, thorns,briars
cimboj,cimoj,v. pierce,stab
cimerike (bot.) arnica
cimkas,v.pinch (Lume)
cimke, pinch,tweak


Rrënja *cimb e gjuhes shqipe qe shkurt eshte ''pickoj,shpoj'' sic shihet ka nje perdorim te gjere me shume derivate deri tek ''syth' dhe eshte e shperndare nga veriu (Lumë ) deri ne jug (Ersekë ) ,prandaj latinet e huazuan nga shqipja (ne fakt me mire te themi, shqiptaret e cuan atje) dhe ruajten vetem nje derivat te saj 'syth'.

Latin :
cyma a young sprout of a cabbage; ''syth i lakres''
cymula a tender sprout
cymosus full of shoots ,'plot me sytha''

User avatar
ALBPelasgian
Galactic Member
Galactic Member
Posts: 2113
Joined: Sun Jun 28, 2009 7:57 pm
Gender: Male
Location: Prishtinë (Prima Justiniana)
Contact:

Re: Etimologjia e fjales.

#2109

Post by ALBPelasgian » Sun Mar 09, 2014 3:21 pm

rrëqebull wrote: Root / lemma: ghebh-el-, -el-, -lo-
Meaning: weathercock; head
German meaning: `Giebel, Kopf'
Material: Gr. κεφαλή ` head, end, acme, apex ', maked. κεβλή, κεβαλή, PN Κέβαλος;

rrëqebull, mendoj se duhet lidhur me nje tjeter fjale qe eshte me e afert per nga kuptimi me origjinalin ne maqedonisht. Eshte fjala per:
  KABLOSH-I em. 1. lesh i gjatë që ka delja në krye; 2. balluke
Fjalor i gjuhës shqipe, Tiranë, 1954  
  KABLESH-I em, shm. kablesha: kablesh pishe = boç pishe ; kablesh gështenje = mbulesa me gjëmba që mbështjell kokrrën e gështenjës.  
Fjalor i gjuhës shqipe, Tiranë, 1954

Mund te rindertohet me te supozuaren *ghebhol:

Image
Ne sot po hedhim faren me emrin Bashkim,
Qe neser te korrim frutin me emrin Bashkim!

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2110

Post by rrëqebull » Mon Mar 10, 2014 3:19 am

Shkëlqyshëm ALBPelasgian.

As më kishte vajt mëndja fare tek kablosh dhe kablesh, por përkimi është tejet bindës, madje as më ngjall dyshimin më të vogël.

ALBPelasgian wrote:Mund te rindertohet me te supozuaren *ghebhol
Unë i shoh si rrjedhime shumë të natyrshme të 'rindërtimit' fare elementar që mund të bënet
thjesht duke e shkruajtur fjalën κεβαλή si *keballë dhe Κέβαλος si *keballosh.

Kjo e dyta me sa duket ndihmon edhe më shumë sepse ka edhe pjesën lík Shqipe -osh,
pra mund të mendohet: *keballosh < *kaballosh < kablosh/esh

Them se tek e njëjta rrënjë hyjnë edhe
KAPLOQ
1. Pjesa e kreut të furkës ku vihet shtëllunga me lesh.
2. Shtëllunga me lesh ose me li që vihet në furkë për t'u tjerrë.

KAPLOQE
1. Mendje, kokë, kukuliqe. S`ia pret kaploqja. S`i mbushej kaploqja.
të cilat arrihen thjesht me ndërrimin e sindajshtesës fundore -osh në -ok > -oq dhe i bashkëtingëllores -b- në -p-

kabl-osh < kabl-ok(e) < kaploq(e)

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2111

Post by rrëqebull » Tue Mar 11, 2014 1:40 pm

Mallakastrioti wrote:Image (Imazhi prej Zeus10)

----

Ne shume stela varri, apo mbishkrime stelash varri, rendome ndeshim fjalen interesante "haire-χαίρε", fjale te cilen etimologet kerkojne ta lidhin me nje "menyre pershendetje" karshi te vdekurit, pikerisht me "pershendetje" apo "rrofte". Etimologet kryesisht jane mbeshtetur ne greqishten e Dhiates se Vjeter dhe te Re,per kete fjale.
Ne se do marrim anen llogjike per zberthimin e fjales, ne gjithsesi do kishim disa dyshime qe nje familjar te mund te pranonte qe persiper lapidarit te nje te dashuri apo te afermi te tij te shkruhej nje fjale qe ne permbajtje te saj ka pikerisht nje gjendje gezimi apo nje pershendetje gazmore, pikerisht siç eshte fjala "haire". Haire, te cilen e ndeshim edhe ne shqip (lumturi; mirësi) , eshte nje fjale e cila shpreh nje gjendje shpirterore te gezueshme, pikerisht gezim-haire, Personalisht nuk mendoj se ne lashtesi ,ne lamtumirat e tyre karshi te aferme te cilet kishin vdekur, njerezit (apo te afermit e te vdekurit) do i drejtoheshin pikerisht me nje fjale e cila ka pak, per te mos thene aspak, nje lidhje me trishtimin apo gjendjen e renduar shpirterore te tyre karshi njeriut te dashur qe kishin humbur.
Mendimi im eshte se, fjala "haire/χαίρε" jo vetem qe nuk ka lidhje me shprehjen "pershendetje" apo "rrofte" etj, por me teper kjo fjale ka lidhje me nje fjale shqipe (dialektore) e cila ne vetvete permban pikerisht gjendjen e vertet shpirterore te atyre qe japin lamtumire te ndjerit, pra thjesht qe te gjallet duhet te kene durim, te mos ligeshtohen dhe te bejne kurajo per humbjen e te dashurit te tyre. Sipas Fjalorit te Gjuhes Shqipe, shpjegimi me racional dhe llogjik do ishte pikerisht si me poshte:

GAJRET m. bised.
Durim; guxim, zemër. Bën gajret qëndron, mbahet i fortë, duron. I jap gajret i jap guxim, i jap zemër, e trimëroj. E mban me gajret i jep shpresa; i jep zemër.
GAJRETSHËM mb. bised.
Që qëndron me durim e shpresë, që i jep zemër vetes, që nuk ligështohet lehtë; i durueshëm. Burrë i gajretshëm. Grua e gajretshme.




Image
Image
Χαίρετε = Gajret = (Për) haire(të)! ?


mandej përkthyesi në anglisht e jep si "cheers"

dhe, pavarësisht se sa lidhje mund të ketë me gajret/hair,...
cheer (n.)
c.1200, "the face," especially as expressing emotion, from Anglo-French chere "the face," Old French chiere "face, countenance, look, expression," from Late Latin cara "face" (source of Spanish cara), possibly from Greek kara "head," from PIE root *ker- (1) "head" (see horn (n.)). From mid-13c. as "frame of mind, state of feeling, spirit; mood, humor."

By late 14c. the meaning had extended metaphorically to "mood, mental condition," as reflected in the face.
http://www.etymonline.com/index.php?term=cheer
"cheers" duket se ka lidhje me një tjetër fjalë që mbahet si orientalizëm:
ÇEHRE f. bised.
1. Pamja e fytyrës; ngjyra e fytyrës; shprehja
e fytyrës. Çehre e zbehtë. Çehrja e vdekjes.
Me çehre të vrarë (të prishur). Iu prish (iu
nxi, i ndryshoi) çehrja. Merr çehre tjetër. I
erdhi çehrja. I iku (iu pre, i ra) çehrja u zbeh
shumë. Nuk i qesh çehrja. Duket që në
çehre. E njoh në çehre. I ra një çehre e
verdhë. Nuk kish çehre të mirë. Një çehre i
vinte, një çehre i shkonte i ndryshonte aty
për aty ngjyra e fytyrës; here skuqej, herë
zbehej.
Si qëndron puna? Mos e ka huazuar edhe anglishtja nga "persishtja"?!?!

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2112

Post by rrëqebull » Sat Apr 05, 2014 8:42 pm

rrëqebull wrote:
Pokorni wrote:Root / lemma: ghebh-el-, -el-, -lo-
Meaning: weathercock; head
German meaning: `Giebel, Kopf'
Material: Gr. κεφαλή ` head, end, acme, apex ', maked. κεβλή, κεβαλή, PN Κέβαλος;
kemi të bëjmë me fjalën e Shqipes BALLË, me parashtesën vend-treguese gjithashtu të Shqipes KE (te) ose QE (ja).
kjo κε-ja, ndoshta më shumë se me ato të tjerat [ke, qe] mund të përkojë me KË-, po që, si kuptim, njëlloj, ose të përafërta më duken se për shëbull, kemi fjalën këpucë< kë-putësë (që vendoset ke puta) nëse nuk vjen drejtpërdrejt nga: KËPUTË f. sh.
Shputa e këmbës, putër; shputa a gjurma e çorapeve të leshta; gjurmashkë.
Mbathi këputat.

trajtë, e cila më shpje ta lexojte si këballe atë κεβαλή.

Pra si putë=këputë, ashtu dhe ballë=këballe.

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2113

Post by bardus » Sun Apr 06, 2014 9:48 am

rrëqebull wrote:

kemi të bëjmë me fjalën e Shqipes BALLË, me parashtesën vend-treguese gjithashtu të Shqipes KE (te) ose QE (ja).

kjo κε-ja, ndoshta më shumë se me ato të tjerat [ke, qe] mund të përkojë me KË-, po që, si kuptim, njëlloj, ose të përafërta më duken se për shëbull, kemi fjalën këpucë< kë-putësë (që vendoset ke puta) nëse nuk vjen drejtpërdrejt nga: KËPUTË f. sh.
Shputa e këmbës, putër; shputa a gjurma e çorapeve të leshta; gjurmashkë.
Mbathi këputat.

trajtë, e cila më shpje ta lexojte si këballe atë κεβαλή.

Pra si putë=këputë, ashtu dhe ballë=këballe.

Ke te drejte qe ke- eshte njesoj me - dhe une besoj se edhe ge- gë- qe gjendet para disa fjaleve eshte e njejta gje p.sh. gdhend g`dhend ,ne dial. dhen.Kete parashtese e kemi te perbashket me helenet e lashte te cilet kane patur ka-,ke-,ki dhe kur mendojme cila eshte e para, pergjithesisht mendoj se zanorja -a tek ka- .

κιχείω ,κιχεϊν .κιχήσαι εύρεΐν ''gjej'' , ki- gjej,-gjen,-gjajsh

κάγρας Σαλαμίνιοι HSCH. [καταφαγεῖν , ''eat up'' ], ka-granë , me ngranë,me hangër

κέκλυτε άκούετε dëgjoj de+gjoj [= klau] etj. ka shume raste te tjera.


Nuk besoj se eshte e njejta parashtese k- qe shfaqet nga zero ne shqip, sikur te :

ii > k`y ; ia > k`jo ; te, ta > kë`të ,

ketu duhet te them se pr.vet. ne dialekt thuhen edhe aine 'ai', kine 'ky', me shtesen -ne > κεῖνος 'that', kjo morfologji eshte teper private e shqipes qe te gjendet tek helenet ,sepse eshte e mberthyer me para e mbrapashtesa te shqipes por e kane perdorur helenet .Edhe nje rast tjeter , nd. aty ne dialekt qaty ose çaty ,helenet = κεῖθι ''qaty'' 'at that place 'perseri parasht.k- ???

User avatar
rrëqebull
Grand Star Member
Grand Star Member
Posts: 1158
Joined: Sat Oct 06, 2012 12:29 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2114

Post by rrëqebull » Sun Apr 06, 2014 6:14 pm

Ka një pasuri përdorimesh të parashtesave në Shqip, që mund të krahasohet gati me pasurinë tingullore.

Merr për shëmbull foljen mbledh < mledh < më-le/idh [mlidhen < më-lidhen] domethënë: vjen nga parashtesa + folja lidh. Tërheqëse është që trajta me e: ledh, në Shqip nënkupton edhe baltën, një ndër lëndët lidhëse më parake...!
Mendoj se është e qartë ç'dua të them.

Fjala gdhend, që thua ti bardus, s'e di pse po gjitnjë më ka shtyrë të mendojte për ndonjë lidhje me χθών, ndonëse nga ana kuptimore kanë shkëputje.
Fajlëndërtimin me parashtesën gë, në këtë rast do e shihja vetëm po qe se rrënja kuptimore e gjithë fjalës është folja:
END I kal.
1. Bashkoj kryq, gërshetoj fijet e perit që janë për së gjati me ato për së gjeri duke i rrahur fort për të bërë pëlhurë, stof, qilim etj. (në vegjë ose në tezgjah); bëj pëlhurë, cohë etj.; punoj në vegjë ose në tezgjah; kund. çend.
End pëlhurë. End qilimin. End në vegjë (në tezgjah).
2. Thur (një shportë, një kurorë etj.) me thupra, me fije etj.
3. vet. veta III. Thur një pëlhurë të veçantë me fijet që nxjerr vetë, bën pëlhurë (për merimangën e krimbin e mëndafshit).
Merimanga end pëlhurën.
4. fig. Krijoj a shestoj diçka; thur, trilloj. End vjersha (këngë). End intriga (komplote).

…por, në këtë rast, gdh- do duhej të shihej si ndërmjetëse e kalimit nga g-ëja në dh-ë (si tek mag > madh), dhe atëherë do duhej që trajta e parë të na ishte *gend ...



Një tjetër parashtesë shumë fjalëdhënëse është edhe ajo që kemi tek fjala gjasme me prejardhje "latine" që (aspak) çuditërisht shpjegohet përmjet Shqipes: fjala `temperaturë`, e cila nuk më duket veçse parashtesa + folja mpreh + prapashtesa urë
pra = të-mpreh-urë. {dhe gjëja e bukur është që edhe vet folja `mpreh` është e ndërtuar me anë të parashtesës + folja preh (pres)}
Jo më kot në italishte ende gjendet folja "temperare" = mpreh majën e lapsit, ose kalit diçka (përfytyrimorisht) deri në masën e duhur.
Nga fjalëhetusët shpjegohet sikur gjasme na ardhka nga lat.tempus(kohë) por s'shoh pikën e lidhjes.
Madje nëse e marrim në trajtën mbiemërore mpreht, kemi sak: tëmpreht-yrë (sikurse mund të thoshim °tëmbëltyrë si sinonim i 'ëmbëlsirë', nga të+ëmbëlt+yrë=
TËMBËL f. kryes. sh.
Ëmbëlsirë. Bëri një tëmbël. I pëlqejnë tëmblat.
ose, edhe më mirë: e TËSHTITURA (të+shtit+urë), si sinonim i tështimës.

Për mua "temperaturë" është e ndërtuar në të njëjtën mënyrë,
dhe ja bënë «mu» që është një mënyrë fjalëndërtimore krejt Shqip!

User avatar
bardus
Star Member
Star Member
Posts: 882
Joined: Mon Jan 30, 2012 3:44 pm
Gender: Male

Re: Etimologjia e fjales.

#2115

Post by bardus » Mon Apr 07, 2014 4:14 pm

rrëqebull wrote:

Një tjetër parashtesë shumë fjalëdhënëse është edhe ajo që kemi tek fjala gjasme me prejardhje "latine" që (aspak) çuditërisht shpjegohet përmjet Shqipes: fjala `temperaturë`, e cila nuk më duket veçse parashtesa + folja mpreh + prapashtesa urë
pra = të-mpreh-urë. {dhe gjëja e bukur është që edhe vet folja `mpreh` është e ndërtuar me anë të parashtesës + folja preh (pres)}
Jo më kot në italishte ende gjendet folja "temperare" = mpreh majën e lapsit, ose kalit diçka (përfytyrimorisht) deri në masën e duhur.
Nga fjalëhetusët shpjegohet sikur gjasme na ardhka nga lat.tempus(kohë) por s'shoh pikën e lidhjes.
Madje nëse e marrim në trajtën mbiemërore mpreht, kemi sak: tëmpreht-yrë (sikurse mund të thoshim °tëmbëltyrë si sinonim i 'ëmbëlsirë', nga të+ëmbëlt+yrë=
TËMBËL f. kryes. sh.
Ëmbëlsirë. Bëri një tëmbël. I pëlqejnë tëmblat.
ose, edhe më mirë: e TËSHTITURA (të+shtit+urë), si sinonim i tështimës.

Për mua "temperaturë" është e ndërtuar në të njëjtën mënyrë,
dhe ja bënë «mu» që është një mënyrë fjalëndërtimore krejt Shqip!
Shume here me e sakte se sa ai tek etimo qe ska dhene asgje.


Image
rrëqebull wrote:

Fjala gdhend, që thua ti bardus, s'e di pse po gjitnjë më ka shtyrë të mendojte për ndonjë lidhje me χθών, ndonëse nga ana kuptimore kanë shkëputje.
Fajlëndërtimin me parashtesën gë, në këtë rast do e shihja vetëm po qe se rrënja kuptimore e gjithë fjalës është folja:
END I kal.
1. Bashkoj kryq, gërshetoj fijet e perit që janë për së gjati me ato për së gjeri duke i rrahur fort për të bërë pëlhurë, stof, qilim etj. (në vegjë ose në tezgjah); bëj pëlhurë, cohë etj.; punoj në vegjë ose në tezgjah; kund. çend.
End pëlhurë. End qilimin. End në vegjë (në tezgjah).


Po Rreqebull, ajo folje gjendet ne dial. e veriut si *dhen ' gdhend',dhene pak-'gdhende pak'; mos e dhen buken -'mos e gdhend buken' dhe sbesoj se ka g > zero ,por eshte ruajtur me e hershmja *dhen,me vone n > nd > (g)dhend.Kjo duhet te kete origjinuar nga dham,dhamb'dhemb',ne San. daMza 'tooth' ; danta 'tooth'; per kete B.Demiraj thote ,gdhend < PAlb. * ̊δend-, por pastaj ai solli edhe PIE *dhen- ‘to beat, push’ (Pok. 249) .Une e shoh te gdhendurit njesoj sikur ja fut dhembet dickaje ,e bren dhe jo me ‘to beat, push’ .Fjaleformimi i njejte me gdhend , gdhij < dii,dia (dite) ,zgjedh < z`g`ledh etj.

Post Reply

Return to “Linguistikë”